Nieuwe Reset.Vlaanderen wil naar inclusieve klimaattransitie

 Leestijd: 4 minuten3

Middenveldorganisaties Arbeid & Milieu en Transitienetwerk Middenveld smelten samen tot Reset.Vlaanderen. De nieuwe netwerkorganisatie wil de krachten van middenveldorganisaties bundelen en werken aan een ecologisch en sociaal rechtvaardig Vlaanderen. “We moeten de klimaatcrisis aanpakken, en er tegelijkertijd voor zorgen dat de sociale ongelijkheid verkleint”, zegt coördinator Vanya Verschoore. 

Op vrijdag 5 februari werd Reset.Vlaanderen gelanceerd. De nieuwe netwerkorganisatie streeft naar een sociaal rechtvaardige klimaattransitie. Uit het middenveld klinken enthousiaste stemmen, met ACV, Vlaams ABVV, ACLVB, Bond Beter Leefmilieu, Gezinsbond en beweging.net die aangeven te willen samenwerken.

“De grote opkomst op de lancering bevestigt de ambitie van het middenveld om hier samen werk van te maken”, zegt Vanya Verschoore, coördinator van Reset.Vlaanderen. “We zullen de komende tijd ons netwerk uitbreiden met geïnteresseerde organisaties. Samen met de stichtende partners wordt het meerjarenplan voor de komende vijf jaar verder vormgeven.” 

Arbeid & Milieu was heel sterk op werknemers gericht. Bij Reset.Vlaanderen gaat het over de brede samenleving en alle lagen van de bevolking. De organisatie richt zich op de Vlaamse burger met specifieke aandacht voor doelgroepen die minder of niet worden betrokken bij de milieutransitie. 

Ecologisch en sociaal 

De impact van de klimaatcrisis is wereldwijd voelbaar. Ook in België vallen er slachtoffers, denk maar aan de gevolgen van hittegolven. Volgens een rapport van de Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek (VITO) zijn hittegolven verantwoordelijk voor tientallen tot honderden extra sterfgevallen per jaar. Daarnaast zal de klimaatverandering financiële gevolgen hebben, onder andere door droogte en overstromingen. VITO verwacht dat kwetsbare groepen, zoals mensen met een laag inkomen, het meest vatbaar zullen zijn voor die negatieve effecten. 

Een klimaattransitie is dus broodnodig. Reset.Vlaanderen wil daarbij meer aandacht voor het sociale aspect. In het klimaatbeleid is er vaak een spanning tussen ecologische en sociale noden. Reset.Vlaanderen wil die met elkaar verbinden.  

“Bij de invoering van de lage-emissiezone bijvoorbeeld staan de standpunten van armoedebestrijdingsorganisaties vaak lijnrecht tegenover die van milieubewegingen”, zegt Verschoore. “Maar uiteindelijk wil iedereen hetzelfde: schone lucht en betaalbaar op een bestemming geraken. Wij proberen om van dat kruispunt een rondpunt te maken. Hoe kunnen we tot een oplossing komen waarbij niemand wordt uitgesloten?” 

Vera Dua, voorzitter van Bond Beter Leefmilieu, erkent het belang van het sociale aspect binnen de ecologische crisis. “Die sociale reflex kan allerlei vormen aannemen, zoals het bijstaan van armere gezinnen door financiële ondersteuning en hulp bij energiemaatregelen, het uitwerken van nieuwe jobprofielen in het kader van circulaire economie, het groener én rechtvaardiger maken van onze fiscaliteit, en het betaalbaar houden van groene mobiliteit. Dat is niet altijd een gemakkelijke oefening en daar ligt de kern van deze organisatie.”

Donuteconomie 

Het model van Reset.Vlaanderen is gebaseerd op het Donuteconomiemodel van Kate Raworth. Dat houdt bij de metingg van economische welvaart ook rekening met ecologische en sociale aspecten. Het doel is om de behoeftes van iedereen te realiseren zonder de ecologische plafonds te overschrijden. 

“Laten we actie ondernemen”, zegt Raworth, die aanwezig was op de lancering van Reset.Vlaanderen. Ik heb de ideeën van Donut Economics twee jaar lang verspreid. Toen dacht ik: “We hebben genoeg gepraat. Nu is het tijd voor actie. Ik ben blij dat Reset.Vlaanderen daarop wil inzetten.”

Donuteconomie

Het Donuteconomiemodel , ontwikkeld door Oxford-econoom Kate Raworth.

Nu wordt beleid rond ecologische en sociale problemen vaak los van elkaar ontwikkeld. Volgens het donutmodel kan dat niet werken, omdat ze te sterk met elkaar verbonden zijn. “We willen situaties als die van de subsidies voor zonnepanelen vermijden. Die werden vooral benut door de hoge middenklasse”, zegt Verschoore. “De maatschappij wordt op die manier nog veel ongelijker. We moeten de klimaatcrisis aanpakken zonder dat de sociale ongelijkheid daardoor groter wordt.” 

Vanya Verschoore (Reset.Vlaanderen): ‘We willen situaties als die van de subsidies voor zonnepanelen vermijden. Die werden vooral benut door de hoge middenklasse. De maatschappij wordt op die manier nog veel ongelijker’

Reset.Vlaanderen wil de klimaattransitie versnellen. Om dat te bereiken moet er voldoende draagvlak opgebouwd worden bij de verschillende lagen van de bevolking. “Gewone mensen zijn bang dat zij de rekening zullen betalen. Zo ontstaan situaties zoals die met de gele hesjes. Wij willen dat negatieve frame uit de wereld helpen. Een goed klimaatbeleid leidt niet automatisch tot sociale afbraak. Nu wordt het klimaatbeleid te vaak gezien als een negatief en kostelijk verhaal. Dat hoeft niet zo te zijn.” 

Verschoore ontkent niet dat er gevolgen zullen zijn voor bepaalde lagen van de bevolking. Transitie in bepaalde sectoren zal bijvoorbeeld jobs kosten, omdat die sectoren gewoon te vervuilend zijn. “Maar er zullen dan jobs gecreëerd worden in andere sectoren”, zegt ze. “We moeten er als maatschappij voor zorgen dat die mensen omgeschoold kunnen worden, zodat ze terecht kunnen in andere sectoren. Als je geen alternatief biedt, is het logisch dat er van de burgers geen steun komt.” 

Coöperatieven en burgerinitiatieven 

Verschoore wijst op de vele initiatieven die er al bestaan, waaronder energiecoöperaties. “Zulke coöperaties schieten als paddenstoelen uit de grond. Het zijn heel mooie voorbeelden op het vlak van participatie en inspiratie, maar wij willen nog een stap verder gaan. Welke rol kunnen, bijvoorbeeld, overheden spelen?” 

Er mogen dan veel burgerinitiatieven en coöperaties bestaan, volgens onderzoek van Arbeid & Milieu zijn die niet altijd toegankelijk of bekend bij mensen met een lager inkomen

Er mogen dan veel burgerinitiatieven en coöperaties bestaan, volgens onderzoek van Arbeid & Milieu zijn die niet altijd toegankelijk of bekend bij mensen met een lager inkomen. “We zouden met lokale besturen en OCMW’s kunnen kijken hoe we die wel toegankelijk kunnen maken. Op die manier kunnen we actiegericht met iedereen samenwerken.” 

Deelinitiatieven zoals Cambio richten zich volgens Reset.Vlaanderen te vaak op de middenklasse. Daarom wil de organisatie een toegankelijkheidstraject opstarten. “Dat zou zowel sociale als ecologische voordelen hebben. Niet iedereen moet een auto hebben, maar iedereen moet wel op een betaalbare manier op zijn bestemming kunnen geraken.” 

De kracht van het middenveld

Reset.Vlaanderen wil dus niet zozeer nieuwe initiatieven ontwikkelen, maar de bestaande samenbrengen en toegankelijker maken. “Goede initiatieven bij één organisatie moeten uitgerold kunnen worden naar andere organisaties. Een goede praktijk die coöperatief is uitgetest, moeten we ondersteunen en opnemen in het beleid. We moeten zorgen dat er een sociale toets is bij het beleid, zodat mensen het gevoel hebben dat ze mee kunnen. Op die manier komen we er.” 

Ze wil de krachten bundelen om versplintering van kleine organisaties tegen te gaan. Zo wil ze naar een inclusieve en sociaal rechtvaardige klimaattransitie. “De nood is echt groot. De verschillende partners werken allemaal op een bepaald domein. Transitie gaat over systeemverandering. Dat kan je enkel bereiken door samen te werken. We willen de kracht van het middenveld benutten. We zijn samen sterker dan apart.” 

Federaal minister van Klimaat Zakia Khattabi tekende ook present op de lancering van Reset.Vlaanderen. De waarden van het project sluiten naar eigen zeggen aan bij haar waarden als minister. “De tijd is voorbij dat ecologie, tewerkstelling en economie op absurde wijze tegenover elkaar worden gesteld. We streven naar een sociaal rechtvaardige en duurzame samenleving waarin die valse tegenstrijdigheden overstegen worden.”


Uitgelichte afbeelding: Pexels

Auteur: Charlotte Deprez

Charlotte is freelance journalist. Ze volgde de bachelor print- en onlinejournalistiek aan Howest en de master radio- en televisiejournalistiek aan de VUB.

Word lid

Word jij lid van Apache? Lees direct verder en steun onafhankelijke onderzoeksjournalistiek. Nu al vanaf 6,25 euro per maand.


Ja, ik word lid

Word nu lid van Apache en geniet van deze voordelen:

  • Toegang tot alle ruim 4.000 artikels
  • Deel de artikels gratis met je vrienden
  • Toegang tot alle dossiers en het volledige archief
  • Treed in discussie met journalisten en andere lezers
  • Korting op events en andere journalistieke producten, zoals e-books