Verzet groeit tegen verkoop Gentse OCMW-gronden aan Huts

 Leestijd: 4 minuten2

Verschillende landbouworganisaties en academici steunen de rechtszaak tegen de volgens hen “oneerlijke” verkoop van 450 hectare landbouwgrond van het Gentse OCMW aan een vennootschap van Fernand Huts voor 17,5 miljoen euro. “In een context waar er met landbouwgrond gespeculeerd wordt, draagt het OCMW door deze manier van verkopen alleen maar bij aan de speculatie en de concentratie van landbouwgronden in steeds minder handen.”

Het Gentse OCMW verkocht in maart 2016 meer dan 450 hectare landbouwgrond in Zeeuws-Vlaanderen voor 17,5 miljoen euro aan Bijloke BV, een Nederlandse dochteronderneming van de Luxemburgse vennootschap The Private Equity Company, met als bestuurder Fernand Huts, CEO van Katoen Natie. Het OCMW wil de opbrengst van de verkoop gebruiken voor de bouw van een nieuw woonzorgcentrum in Mariakerke.

In december 2017 werd het OCMW gedagvaard door een Lokerse rundveehouder, met de steun van een aantal Gentse burgers, met als doel de verkoop te laten vernietigen. De verkoop is volgens hem oneerlijk verlopen omdat de 79 percelen als één groot lot werden aangeboden, wat het voor hem onmogelijk maakte om mee te bieden.

Bovendien zijn de gronden volgens de advocaat van de boer ook onder de marktprijs verkocht, wat volgens hem neerkomt op onrechtmatige indirecte staatsteun.

Het OCMW verdedigt de beslissing om de gronden als één lot te verkopen. Er zaten verschillende onbruikbare stukken grond in het pakket en die dreigden bij een individuele verkoop van de gronden onverkocht over te blijven. Al wordt dat betwist door de tegenpartij. Het Gentse OCMW Gent wil geen verdere commentaar geven op “de aspecten van de verkoop die het voorwerp vormen van de rechtszaak”.

Het OCMW wil volgens Landbouwleven wel de kosten en geleden imagoschade vergoed zien en eist 10.000 euro van het koppel rundveehouders.

Foto: Pexels

Steun van landbouworganisaties

De zaak werd gisteren, 11 december, ten gronde gepleit voor de rechtbank van eerste aanleg in Gent. Dezelfde dag drukten verschillende landbouw- en middenveldorganisaties, maar ook academici hun steun uit voor de strijd van de boerenfamilie:

Het aantal landbouwers in België daalt snel en de hoge prijs en tekort van landbouwgrond spelen hierin een belangrijke rol. Deze evolutie heeft gevolgen voor onze lokale voedselproductie. In de huidige context moet een goed beheer van publieke gronden en toegang tot grond voor landbouwers tot de prioriteiten van de overheid behoren.

“We vinden het nodig om de boer en de burgers die klacht neer hebben gelegd te ondersteunen. Dit is een symbooldossier, en we hopen dat hiermee een voorbeeld voor de toekomst kan gegeven worden”, zegt Hanne Flachet van FIAN, een wereldwijde organisatie die zich inzet voor het recht op voedzaam voedsel en voedselzekerheid.

“Door de verschillende percelen te verkopen als één groot lot wist het OCMW eigenlijk al zeker dat kleine landbouwers geen kans maakten. Geen enkele landbouwer kan 17 miljoen euro ophoesten”, stelt Flachet.

“In een context waar er met landbouwgrond gespeculeerd wordt, draagt het OCMW door deze manier van verkopen alleen maar bij aan die speculatie en de concentratie van landbouwgronden in steeds minder handen.”

Naast FIAN ondertekenden onder meer ook het Algemeen Boerensyndicaat, het Boerenforum, Bioforum Vlaanderen, Velt, Voedselteams en Oxfam de steunverklaring. “Waarom? Simpel: wij willen dat landbouwgrond in boerenhanden blijft”, legt Esmeralda Borgo van Bioforum Vlaanderen en de acro-ecologische beweging Voedsel Anders uit.

“Kleine boeren hebben het nu al ontzettend moeilijk. Ik begrijp dat het OCMW middelen nodig heeft, maar het was misschien wel verstandiger geweest om de gronden apart te verkopen. Zo hadden ze een nog betere prijs kunnen bedingen, en was het tegelijk haalbaar geweest voor kleine boeren.”

Jan Vannoppen, directeur van Velt (Vereniging voor Ecologisch Leven en Tuinieren) vindt dat het OCMW geen duurzame beslissing nam, maar “integendeel voor het grote geld is gegaan”.

“Wij pleiten voor een ecologischer landbouwsysteem, en daarvoor moet je grond beschikbaar maken voor landbouwers die duurzaam en ecologisch werken. Het OCMW doet dat met deze verkoop net niet”, stelt Vannoppen.

Het OCMW reageert bij Apache op de steunverklaring van de organisaties. “OCMW Gent begrijpt het standpunt van de landbouwers. Wij vonden het ook belangrijk dat de buitenlandse landbouwgronden die we in 2016 verkochten, blijven ingezet worden als landbouwgrond. De gronden in Zeeland gaan niet verloren als landbouwgrond”, benadrukt woordvoerster Nel Martens.

Anders omgaan met stadsgronden

Volgens Hanne Flachet zijn er niet enkel vragen te stellen bij de manier waarop het OCMW de gronden verkocht werden, maar kan je je ook afvragen of de gronden van het OCMW überhaupt wel verkocht moesten worden.

“Tot nu toe hebben steden en OCMW’s hun patrimonium louter als financieel kapitaal gezien. Gronden en patrimonium worden verkocht om beleid en investeringen te financieren. Daar moet volgens ons verandering in komen”, zegt Flachet.

In een persbericht naar aanleiding van de rechtszaak benadrukt het Gentse OCMW achter de beslissing te blijven staan “om gronden – die doorheen de eeuwen geaccumuleerd werden – te verkopen.”

Het OCMW stelt dat ze haar doel om “alle inwoners van Gent een zo menswaardig mogelijk leven te laten leiden” niet haalt “met het beheer van gronden in het buitenland”, maar wel door onder andere voorzieningen te bouwen in eigen stad.

“Als organisatie kozen we ervoor om geplande investeringen niet te financieren met leningen, omdat dit weegt op onze financiële gezondheid. De keuze om niet te lenen is niet geïnspireerd door de Europese begrotingsregels. Die zijn immers niet van toepassing”, voegt Martens er nog aan toe.

De Vlaamse regels voor het financieel beheer van lokale besturen en OCMW’s die in de zogenaamde beleids-en beheerscyclus (BBC) vervat zitten, leggen weliswaar op dat een OCMW in het laatste jaar van de meerjarenplanning een positieve ‘autofinancieringsmarge‘ (AFM) moet hebben.

Een positieve autofinancieringsmarge betekent concreet dat een OCMW zijn leninglasten volledig kan dragen met de overblijvende middelen uit de gewone werking. Als een OCMW meer leent en de leninglasten dus toenemen, zal het een groter overschot moeten boeken op de gewone werkingsmiddelen, bijvoorbeeld door te besparen op de werkingskosten. Het Gentse OCMW kiest ervoor om minder te lenen, en dus de investeringen te financieren met de verkoop van (landbouw)gronden en patrimonium.

Voedselstrategie en commons

“Om een succesvolle lokale voedselstrategie uit te werken, hebben lokale besturen nochtans ook gronden nodig”, zegt Flachet. “Binnen de stad, maar zeker ook buiten de stad. Een stad kan je niet enkel voeden met de opbrengst van gronden binnen de stadsgrenzen. Gent geeft het goede voorbeeld met haar voedselstrategie, maar in dit dossier zien we nog een incoherentie. Gent zou al haar gronden in haar beleid moeten integreren.”

Historica Esther Beeckaert (UGent) ondertekende eveneens de steunverklaring. Zij doet historisch onderzoek naar het belang van gemene gronden – of commons – in de Belgische Ardennen. Dit soort gronden, die door de gemeenschap gebruikt en beheerd worden, speelden en spelen volgens haar een belangrijke sociaal-economische en herverdelende rol.

Beeckaert betreurt daarom dat de piste om de Zeeuwse gronden als commons te beheren niet verkend werd. “Gent heeft nochtans een transitieplan rond commons. Helaas wordt er daarbij weinig gesproken over de eigen publieke gronden. Je zou ze nochtans kunnen inzetten om ecologische, duurzame en collectieve stadslandbouw te bevorderen.”

Dat doet het Gentse OCMW ook voor een stuk. Sinds 1 februari van dit jaar stelt het 10 hectare landbouwgrond in Afsnee via de Stad Gent ter beschikking aan het Boerencollectief, dat de gronden negen jaar lang – kosteloos – in bruikleen krijgt om er een zelfplukboerderij te beheren. Het Boerencollectief gebruikt de gronden ook voor de uitloop van melkvee, en beheert er een sociaal tewerkstellingsproject.

Tussen 2014 en 2017 verkocht het Gentse OCMW weliswaar ongeveer 59 miljoen euro aan patrimonium. Niet enkel vanuit het perspectief van de landbouw worden vragen gesteld bij die stelselmatige verkoop van OCMW-gronden, ook de Gentse Taskforce Wonen en stadsbouwmeester pleiten voor een versterking van de stedelijke grondpositie.

Al is het Gentse OCMW lang niet het enige dat zijn patrimonium ten gelde maakt. Ook in onder andere Leuven en Antwerpen gebeurde de laatste jaren hetzelfde. “Dit is een zaak die ook andere OCMW’s kan sensibiliseren over het belang van hun gronden”, hoopt Flachet.

Auteur: Jan Walraven

Onderzoeksjournalist Jan Walraven schrijft sinds 2015 voor Apache. Zijn eerste boek, ‘De diefstal van de eeuw’, over privacy en de tentakels van technologie, verscheen in 2018 bij Van Halewyck.

Word lid

Lees direct verder en steun onafhankelijke onderzoeksjournalistiek. Nu nog aan 6,66 euro per maand.


Ja, ik word lid

Word nu lid van Apache en geniet van deze voordelen:

  • Toegang tot alle ruim 4.000 artikels
  • Deel de artikels gratis met je vrienden
  • Toegang tot alle dossiers en het volledige archief
  • Treed in discussie met journalisten en andere lezers
  • Korting op events en andere journalistieke producten, zoals e-books