Zo wil externe commissie UGent seksuele intimidatie aanpakken

20 december 2016 Jan Walraven
ugent deziron
Voorstelling advies van externe commissie grensoverschrijdend gedrag UGent (Foto: UGent)

De commissie werd door het bestuur van UGent in juni aangesteld na berichtgeving van Apache over een aantal klachten van seksueel grensoverschrijdend gedrag. Onder leiding van de voormalige topvrouw van Jobpunt Vlaanderen, Mireille Deziron, legde de commissie de voorbije maanden haar oor te luisteren bij onder meer de preventieadviseur, vakbonden, en vertegenwoordigers van het academisch personeel en van de studenten. Het is nu aan rector Anne De Paepe om het advies dat nu op tafel ligt te implementeren.

De commissie werd door het bestuur van UGent in juni aangesteld na berichtgeving van Apache over een aantal klachten van seksueel grensoverschrijdend gedrag. Onder leiding van de voormalige topvrouw van Jobpunt Vlaanderen, Mireille Deziron, legde de commissie de voorbije maanden haar oor te luisteren bij onder meer de preventieadviseur, vakbonden, en vertegenwoordigers van het academisch personeel en van de studenten. Het is nu aan rector Anne De Paepe om het advies dat nu op tafel ligt te implementeren.

ugent deziron
Voorstelling advies van externe commissie grensoverschrijdend gedrag UGent (Foto: UGent)

Het 22 pagina's tellende advies was nog maar net de deur uit, of er kwam al kritiek op een van de voorgestelde maatregelen. In De Standaard werd het voorstel om één-op-ééngesprekken zo weinig mogelijk in afgesloten ruimtes te laten plaatshebben door onder meer de Vrouwenraad en rectoren van andere universiteiten afgeschoten. "Jammer dat enkel dit punt er nu wordt uitgelicht," vindt Mireille Deziron. "We zien dit voorstel over de fysieke ruimte als onderdeel van een omslag naar een meer open cultuur. Door hierover een polemiek op te starten, raken de fundamentele punten van ons advies jammer genoeg ondergesneeuwd."

Financiering

'Door middel van situational judgement tests kan je ongewenst gedrag expliciet definiëren.'

In dat advies houden Deziron en haar collega-commissieleden Sabine Vanoverbeke en Luc Hanssens in de eerste plaats een pleidooi voor een wijziging in het personeelsbeleid aan de UGent, en bij uitbreiding aan alle Vlaamse universiteiten. "Door het HR-beleid aan te passen kan je op lange termijn ook een cultuuromslag bewerkstelligen binnen een organisatie. Het begint al bij de selectie van academisch en leidinggevend personeel. Nu is er bijna enkel aandacht voor diploma's en publicaties. Die zijn natuurlijk belangrijk, maar zaken als gedrag of leidinggevende kwaliteiten krijgen hierdoor nauwelijks aandacht," stelt Deziron.

Zoals Apache eerder dit jaar al schreef, laat het personeelsbeleid aan de Vlaamse universiteiten op z'n zachtst gezegd nogal te wensen over. De concurrentie is moordend en de begeleiding van jonge onderzoekers is allesbehalve optimaal. De problemen op dat vlak zijn voor een groot stuk terug te brengen tot de wijze waarop academisch onderzoek in Vlaanderen gefinancierd wordt. Om onderzoeksgeld te krijgen, zijn publicaties van levensbelang. Die focus op publicaties komt vervolgens terug in het personeelsbeleid. "Het is tijd om die financiering te herbekijken," vindt ook Deziron. "Dat hangt echter af van de Vlaamse overheid. Al zouden de universiteiten wel een gezamenlijk pleidooi voor herziening kunnen houden."

Ongewenst gedrag

Volgens Deziron en de commissie wordt het probleem van seksuele intimidatie onderschat omdat veel gevallen niet gemeld worden.

Om problemen rond seksueel grensoverschrijdend gedrag aan te pakken, zal er op korte termijn natuurlijk meer moeten gebeuren dan een herziening van het personeelsbeleid.  Volgens de commissie moet er dan ook een nieuwe gedragscode worden toegevoegd aan het arbeidsreglement die uitsluitend handelt over de manier waarop UGent verwacht dat mensen omgaan met elkaar. Tot nu toe gaan gedragscodes eerder over wetenschappelijke ethiek in wetenschappelijk onderzoek, of belangenvermenging.

De UGent moet daarnaast inzetten op sensibilisering, onder meer door het invoeren van situational judgement tests. Wie zo'n test aflegt, krijgt diverse situaties en gedragingen voorgeschoteld, waarbij hij of zij moet aangeven of in die bepaalde situatie dat bepaald gedrag al dan niet grensoverschrijdend of ongewenst is, of op die manier kan ervaren worden. "Op die manier kan je ongewenst gedrag expliciet definiëren, en duidelijk maken welk gedrag je als organisatie verwacht, of welk gedrag als normaal beschouwd kan worden," zegt Deziron.

Laagdrempelig

Naast een cultuuromslag en sensibiliseringscampagnes acht de commissie het noodzakelijk om het melden van ongewenst gedrag makkelijker en laagdrempelig te maken. Voor slachtoffers of getuigen van seksuele intimidatie is het nog steeds allesbehalve evident om klacht neer te leggen, of zelfs maar een melding te maken. In 2015 waren er aan de universiteit slechts drie klachten van seksueel ongewenst gedrag. Volgens Deziron en de commissie zijn er echter veel meer gevallen die niet gemeld worden. "We hebben te maken met een ondergerapporteerd probleem", stelt Deziron. In een interview met Apache eerder dit jaar erkende ook rector De Paepe dat er iets moet gebeuren aan de "enorme drempel" die er blijkt te zijn.

Om de drempel minder hoog te maken, stelt de commissie voor om een coördinator aan te stellen die zich, in de schoot van het rectoraat, exclusief bezighoudt met deze problematiek. "Die zou namens de UGent als werkgever moeten kunnen spreken, en ook maatregelen moeten kunnen nemen, zelfs indien de klager anoniem wenst te blijven," legt Deziron uit. De huidige vertrouwenspersonen kunnen immers enkel optreden indien de klager zich bekendmaakt. "Zo'n coördinator kan bovendien helpen om het probleem in kaart te brengen."

Deziron: "Slachtoffers willen niet per se klacht neerleggen, maar vooral een oplossing voor hun probleem."

Die coördinator loopt, net als de bestaande interne kanalen, omdat zij of hij als onderdeel van de UGent beschouwd wordt, wel nog steeds het risico niet op het volste vertrouwen te kunnen rekenen van een slachtoffer. Een extern meldpunt of servicecentrum moet daar een oplossing voor bieden. "Dit bestaat buiten de formele kanalen. Een slachtoffer kan hierbij aankloppen zonder dat dit tot een klacht moet leiden, maar kan er wel begeleiding en psychosociale hulp krijgen," stelt Deziron. "Slachtoffers willen niet per se klacht neerleggen, maar in de eerste plaats wel een oplossing voor hun probleem."

Opvolging

Nu het advies op tafel ligt, is het aan de rector en het bestuur om de voorstellen intern te bespreken en vervolgens te implementeren. Onder meer de vakbonden krijgen de kans om zich over het advies uit te spreken. "We zullen kijken of de bevindingen van de commissie stroken met onze ervaringen, of de oplossingen die ze voorstellen hout snijden, en vervolgens hoe we ze kunnen implementeren", zegt Lorenzo Eecloo van ACOD, die alvast het personeelsbeleid ook "zeer belangrijk" acht in de bestrijding van het probleem.

Deziron weet niet welke rol de commissie nog zal spelen in de implementatie en de opvolging van de maatregelen die uiteindelijk genomen zullen worden. "Als ik andere universiteiten hoor ontkennen dat ze dergelijke problemen kennen, kan ik alleen maar toejuichen dat UGent dit zeer delicate debat wil aangaan."

LEES OOK