'Diplomatieke doorbraak voor Syrië in de maak'

23 augustus 2016 Cyrus Sadrabadi
schermafbeelding-2016-08-23-om-2

Terug naar mei 2016. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken John Kerry verklaarde aan de pers dat "de streefdatum voor een overgangsregering zonder Assad 1 augustus 2016 is. Dus ofwel gebeurt er iets de volgende maanden, ofwel vragen ze (de regering Assad en haar bondgenoten) om een heel andere aanpak." De rebellen lanceerden hun offensief tegen Aleppo in de nacht van 31 juli op 1 augustus. Is het recente rebellenoffensief in en rond Aleppo de ‘heel andere aanpak’ waar Kerry op doelde?

Schermafbeelding 2016-08-23 om 16.37.29
Gareth Porter (Foto: YouTube)

Porter: "Kerry waarschuwde toen inderdaad voor een nieuw rebellenoffensief, dat de steun zou krijgen van Turkije, Qatar en Saudi-Arabië. Het offensief begon trouwens midden juli, niet in augustus. Dus het past niet in dat scenario. Maar ik denk niet dat de Verenigde Staten of Turkije tegen Jabhat Fateh al-Sham (tot voor kort beter bekend als Jabhat al-Nusra, de Syrische tak van Al Qaeda, red.) en andere rebellengroepen zeggen wanneer ze wat moeten doen. De bewijzen suggereren trouwens dat Turkije pas op de hoogte werd gebracht van het offensief nadat hierover een beslissing genomen was. Ik geloof wel dat Turkije enkele dagen voor het offensief getipt werd.”

Erdogan zou Poetin hebben aangeboden om gezamenlijk operaties tegen IS uit te voeren. Rusland zou zelfs de Turkse luchtmacht in Incirlik mogen gebruiken. Is het aanbod van Erdogan een zoethoudertje voor Poetin zodat Turkije zijn steun voor de zogenaamde ‘gematigde’ oppositiegroepen kan voortzetten? Of verandert Turkije radicaal van koers en vermindert het zijn steun voor de rebellen?

Porter: "Zoals ik enkele dagen geleden schreef op Truthout, is Turkije zich zeker en vast aan het positioneren voor een vredesovereenkomst in Syrië met Rusland en Iran. Turkije en Iran hebben daar al een voorlopig akkoord over. Beide landen proberen nu verdere stappen te zetten die een akkoord mogelijk moeten maken. Tot nu toe bleef een akkoord uit omdat de ene partij geen garanties kon geven aan de andere. De belangrijkste ontwikkeling nu is de Turkse beslissing voor een nieuwe aanpak.

De militaire situatie in Aleppo verandert bijna dagelijks. Rebellen en regeringstroepen zitten schijnbaar in een catch-22-situatie. Hoe ziet u deze veldslag evolueren?

Porter: “Het enige wat ik kan zeggen is dat de vernietiging daar alleen maar zal verergeren.”

In juni en juli onderhandelden Kerry en de Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergei Lavrov over een gezamenlijke militaire campagne tegen Jabhat Fateh al-Sham. Zijn die gesprekken nog steeds aan de gang?

Porter: “Kerry en Obama hebben blijkbaar besloten om de onderhandelingen met de Russen te vertragen in het licht van het rebellenoffensief, waarin Jabhat Fateh al-Sham de belangrijkste kracht is. Hierdoor legt de regering Obama meer dan ooit de grootste contradictie bloot in het Syrië-beleid van de regering Obama. Enerzijds beweren de Verenigde Staten dat ze Jabhat Fateh al-Sham bestrijden. Tegelijk willen ze de Syrische tak van Al Qaeda niet verzwakken omdat ze die beschouwen als een noodzakelijk onderdeel in hun onderhandelingsstrategie voor een vredesbestand.”

In het voorjaar sloten de VS en Rusland een staakt-het-vuren af in Syrië, dat niet van toepassing was op IS en Jabhat Fateh al-Sham, toen nog Jabhat al-Nusra. Tijdens dit bestand wilde de VS niet dat Rusland stellingen van Jabhat Fateh al-Sham bombardeerde. Hun strijders hadden zich immers vermengd met andere rebellengroepen, die wel door de VS gesteund worden. Maandenlang beloofde de VS dat ze de ‘gematigde’ groepen zouden losweken van Jabhat Fateh al-Sham, maar dat gebeurde nooit. Integendeel, tijdens het staakt-het-vuren viel Jabhat Fateh al-Sham, met steun van de andere groepen, posities van het Syrische leger aan. Hebben de Russen zich in de luren laten leggen?

Porter: “Daar heeft het alle schijn van, ja. Het beleid van Washington tegenover de ‘gematigde’ oppositiegroepen en tegenover samenwerking met Rusland in Syrië, is onderworpen aan machtige bureaucratische belangengroepen, zoals het Pentagon en de CIA, die sowieso geen voorstanders waren van het staakt-het-vuren. Onder hun druk hebben de Verenigde Staten hun houding verhard wat betreft een akkoord met Rusland.”

Schermafbeelding 2016-08-23 om 16.40.59
Aleppo (Foto: Flickr Syria Freedom)

Waarnemers hebben de indruk dat de Syrische president Assad van de macht verdrijven - en op die manier een gevoelige tik uitdelen aan zijn bondgenoten Rusland en Iran - een grotere prioriteit is voor de VS dan te voorkomen dat jihadistische facties de boel in Syrië overnemen.

Porter: “Bij de vorming van het Amerikaanse Syrië-beleid beschouwen deze belangengroepen Jabhat Fateh al-Sham op korte termijn duidelijk als een strategische aanwinst, en pas op lange termijn als een bedreiging. Spijtig genoeg past het militaire en buitenlandbeleid van de VS zich steevast veel meer aan bureaucratische belangen aan dan aan langetermijndoelstellingen.”

Ondertussen kijkt Europa machteloos toe aan de zijlijn. Nochtans zijn de gevolgen van de Syrische oorlog hier veel zwaarder dan in de VS of Rusland: enorme vluchtelingenstromen, terreuraanvallen, almaar strengere veiligheidsmaatregelen, de EU die uit elkaar dreigt te worden gespeeld... Waarom doet de EU haar mond niet open?

Porter: “De EU-leiders - en dan kijk ik vooral naar landen als Duitsland en Frankrijk - hebben niet vaak de neiging om het Amerikaanse beleid te bekritiseren. Behalve dan in uitzonderlijke omstandigheden, zoals bleek uit het verzet van Duitsland en Frankrijk in de aanloop naar de oorlog tegen Irak in 2002-2003. Hun land en politieke elites zijn namelijk veel te afhankelijk van dat beleid. Zo krijgen de militaire etablissementen van NATO-lidstaten het voorrecht om allerlei leuke militaire hebbedingetjes te kopen van de VS, waarmee ze dan hun nutteloze militaire stoerdoenerij in stand kunnen houden.”

Barack Obama heeft herhaaldelijk gezegd dat Assad een stap opzij moet zetten. Maar het ziet ernaar uit dat hij zijn presidentieel kantoor zal verlaten voor Assad. Hoe zal Obama’s opvolger omgaan met Syrië? Hillary Clinton wil zowel Assad als IS aanvallen en een no-flyzone boven Syrië forceren. Donald Trump daarentegen zegt dat je geen twee vijanden tegelijk kan bekampen en wil in Syrië samenwerken met Rusland.

Porter: “Er bestaat een duidelijk gevaar dat Hillary Clinton de Amerikaanse militaire betrokkenheid in Syrië verder zal doen escaleren. Ik geloof dat dit een extra aansporing is voor Turkije, Iran en Rusland om voor die tijd tot een akkoord te komen.”

 

LEES OOK