Rekenhof vernietigend over Vlaamse boscompensatie

 Leestijd: 3 minuten0

Wat velen al lang zeggen en schrijven, wordt nu bevestigd door het Rekenhof: het loopt serieus mank met de boscompensatie in Vlaanderen. Zo’n 20% van de verplichte compensatie in natura is nog niet uitgevoerd. Met de uitvoering van de financiële compensatie is het nog slechter gesteld. Slechts 700 van de 2.340 ha te compenseren oppervlakte is al aangekocht, maar het Rekenhof is slechts van 380 ha helemaal zeker dat die ook effectief bebost zijn.

Het Rekenhof onderzocht of het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB) bij ontbossingen zijn adviesverlening op een effectieve wijze uitvoert en de compensatieplicht goed opvolgt. In Vlaanderen geldt een ontbossingsverbod, iemand die dat verbod wil omzeilen heeft een vergunning nodig en is verplicht om die ontbossing te compenseren, in natura of financieel.

Na onderzoek concludeert het Rekenhof dat er de laatste 15 jaar heel wat achterstand is opgebouwd op vlak van boscompensatie. Het Rekenhof vraagt aan bevoegd Vlaams minister Joke Schauvliege (CD&V) om te kijken of er geen “bijkomende of verdergaande maatregelen nodig zijn om tot een daadwerkelijke compensatie van ontbossingen te komen.”

(Foto: Pixabay)

(Foto: Pixabay)

Effectieve bebossing

De laatste 15 jaar is er voor 3.421 ha aan ontbossing vergund, daartegenover stond een verplichte boscompensatie van 3.860 ha. Dat de te compenseren oppervlakte hoger ligt dan de ontboste, is te wijten aan het feit dat voor het kappen van waardevolle bossen een hogere compensatie gevraagd wordt.

In werkelijkheid hadden het Vlaams gewest (637,2 ha) en de lokale besturen (66,8 ha) tot en met 2014 samen slechts zo’n 700 ha aangekocht, of een derde van de aan te kopen gronden

Zo’n 12% van de compensatiedossiers, goed voor ongeveer 1.520 ha, werd in natura geregeld, al kan het Rekenhof slechts voor 81% van die oppervlakte met zekerheid stellen dat die ook effectief bebost werd. Het Rekenhof is echter wel positief over de verdere evolutie van deze compensatie in natura. Er wordt ook steeds meer ter plekke gecontroleerd of er effectief bebossing gebeurd is.

Het schoentje knelt hoofdzakelijk op het vlak van de financiële compensatieregeling. De overgrote meerderheid van ontbossers kiest ervoor om die ontbossing financieel te compenseren. Die financiële middelen komen terecht in een Boscompensatiefonds en kunnen door het ANB worden aangewend om gronden aan te kopen.

In een ideale wereld had de Vlaamse overheid de laatste 15 jaar zo’n 2.340 ha moeten aankopen met de middelen uit het Boscompensatiefonds. In werkelijkheid kochten het Vlaams gewest (637,2 ha) en de lokale besturen (66,8 ha) tot en met 2014 samen slechts 700 ha aan, of een derde van de totaal aan te kopen oppervlakte. Er werd aan deze aankoop nochtans al 25,5 miljoen euro gespendeerd, 54% van de geïnde middelen. Het Rekenhof kan bovendien van slechts 380,5 ha met zekerheid zeggen dat die ook effectief bebost is.

Het Rekenhof stelt ook vast dat er boekhoudkundig een en ander misloopt. Er is bijvoorbeeld geen duidelijkheid over de al dan niet misgelopen inningen. “Het is onzeker of de ontbossingsdatabank, de basis om het boekhoudsysteem te voeden, alle dossiers bevat die ze zou moeten bevatten”, schrijft het Rekenhof.

Knelpunten

Het Rekenhof wijst een waslijst aan knelpunten aan die de verwerving van te bebossen gronden bemoeilijken. “Onder meer de hoge gronddruk, de uitsluiting van gronden in herbevestigd agrarisch gebied, het voorafgaandelijk akkoord met eventuele pachters, het gebrek aan een overeenkomst met de Vlaamse Belastingdienst over de uitvoering van schattingen, de beperkte machtiging om middelen van het fonds aan te wenden, lopende discussies in het kader van ruimtelijke planningsprocessen of van de invulling van de instandhoudingsdoelstellingen.”

Bert De Somviele (BOS+) reageert met gemengde gevoelens op het rapport. “De vaststellingen van het Rekenhof liggen 100% in lijn met wat wij al jaren zeggen. Het is aan de andere kant jammer dat we gelijk moeten krijgen over het gebrek aan boscompensatie. We hopen alleszins dat minister Schauvliege de vaststellingen van het Rekenhof niet zo makkelijk aan de kant schuift.”

Volgens Tobback heeft het Vlaamse bosbeleid nood aan een serieuze inhaaloperatie

Het Rekenhof schuift onder andere een aanpassing van de compensatiebijdrage naar voor als mogelijke oplossing om tot meer effectieve boscompensatie te komen. De Somviele is het daar mee eens.

“Die bijdrage bedraagt nu 1,98€ per m², maar dekt al jaren de kosten voor aankoop en bebossing niet meer. De minister zou die dus moeten verhogen. Daarnaast zou de minister veel meer gebruik moeten maken van de expertise én de goesting bij de mensen van het ANB. Stuur ze het terrein op en geef ze de middelen om compensatiegronden te zoeken, te onderhandelen, aan te kopen en uiteindelijk te bebossen”, geeft De Somviele mee.

De politiek reageert

Minister Schauvliege stelt in een reactie positief te staan tegenover de aanbevelingen. Er ligt bovendien een ontwerp klaar om tegemoet te komen aan de eisen van BOS+ en de bijdrage te verhogen tot 2,62€ per m², inclusief een jaarlijkse automatische indexering. De minister benadrukt nogmaals dat bij de laatste begroting de geblokkeerde 7,7 miljoen euro uit het Boscompensatiefonds is vrijgemaakt en zal besteed worden aan herbebossing via een projectoproep.

Bruno Tobback (sp.a) noemt de verhoging naar 2,62€ ‘too little too late’. “Om te beginnen zal ook dat bedrag niet volstaan om de ontbossing te compenseren, en bovendien is het geen oplossing voor het tekort dat in het verleden is ontstaan. Schauvliege moet ervoor zorgen dat er budget is om alle gekapte bossen te compenseren.” Volgens Tobback heeft het Vlaamse bosbeleid nood aan een serieuze inhaaloperatie.

Auteur: Jan Walraven

Onderzoeksjournalist Jan Walraven schrijft sinds 2015 voor Apache. Zijn eerste boek, ‘De diefstal van de eeuw’, over privacy en de tentakels van technologie, verscheen in 2018 bij Van Halewyck.

Word lid

Lees direct verder en steun onafhankelijke onderzoeksjournalistiek. Nu nog aan 6,66 euro per maand.


Ja, ik word lid

Word nu lid van Apache en geniet van deze voordelen:

  • Toegang tot alle ruim 4.000 artikels
  • Deel de artikels gratis met je vrienden
  • Toegang tot alle dossiers en het volledige archief
  • Treed in discussie met journalisten en andere lezers
  • Korting op events en andere journalistieke producten, zoals e-books