Hommeles in journalistenland

8

Met erelid Bart De Wever als sandwichman hengelt de zeer Vlaamse ‘journalistenvereniging’ VJV naar officiële erkenning bij minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon. Maar terwijl N-VA-voorzitter De Wever de organisatie omarmt, maakt de voorzitter van de VJV zijn eigen organisatie met de grond gelijk. ‘Als we straks officiële perskaarten mogen uitdelen, is het hek van de dam. VJV is geen fatsoenlijke partner, voor niemand’. Wat is er aan de hand?

Vlaamse Journalisten Vereniging

Bart De Wever, erelid van de Vlaamse Journalisten Vereniging

Zaterdagochtend, 5 december 2015. Een honderdtal leden van de Vlaamse Journalisten Vereniging (VJV) schuifelt voorzichtig het Antwerps stadhuis binnen. Via de majestueuze trap gaat het naar het Schoon Verdiep, waar ze worden opgewacht door niemand minder dan Bart De Wever. De Antwerpse burgemeester biedt de leden van de VJV en hun partners een receptie aan ter ere van het vijftigjarig bestaan van hun journalistenvereniging.

Na een kort woordje door uittredend VJV-voorzitter Walter Van den Branden, is het de beurt aan De Wever om de mensen toe te spreken. En de N-VA-voorzitter heeft er werk van gemaakt. Hij neemt de gelegenheid te baat om in een flinke speech zijn visie op wat er allemaal verkeerd loopt in de media uiteen te zetten en tegelijk de VJV te loven voor het harde werk dat de organisatie sinds haar ontstaan, intussen 50 jaar terug, heeft verricht.

Politicus-journalist

Maar wat is dat eigenlijk, de Vlaamse Journalisten Vereniging? Welk vlees had Bart De Wever in de kuip? Hoewel beide organisaties in woord en afkorting sterk op elkaar lijken, heeft de VJV niets te maken met de VVJ, wat staat voor de Vlaamse Vereniging voor Journalisten. Die laatste is een erkende beroepsunie en regelt op vraag van Binnenlandse Zaken onder meer de officieel erkende perskaarten en accreditaties voor beroepsjournalisten.

De VJV heeft geen officieel karakter. Wat ze wel doet is perskaarten uitdelen aan haar leden. Die perskaarten zien er bijzonder officieel uit, maar zijn het absoluut niet. Met die praktijk begeeft de organisatie zich volgens juridische specialisten op de rand van de legaliteit.

De VJV telt naar eigen zeggen 500 leden, maar het overgrote deel ervan heeft weinig uitstaans met professionele journalistiek. Het zijn vooral regionale correspondenten die na de uren bijklussen, bedrijfsjournalisten, PR-mensen en – toch wel opmerkelijk voor een journalistenvereniging – ook politici zoals Freddy Van Gaever (Vlaamse Belang) en Bart De Wever die enkele jaren terug tot erelid werd gebombardeerd.

Bom op Mekka

Dat het VJV enkele Vlaams-nationalistische politici als leden telt, heeft te maken met de wortels van de organisatie. Vijftig jaar terug ontstond de VJV als een soort Vlaamse reactie op de toen nog unitaire Belgische journalistenbond. In zijn afscheidsinterview in ’t Pallieterke verwoordde intussen ex-voorzitter Walter Van den Branden (zelf nog een tijdlang actief binnen de Volksunie, ToC), het zo:

Het adjectief Vlaams in onze naam is er en blijft er. Noem ons chauvinistisch, zelfbewust Vlaams. De VJV is ontstaan als een reactie tegen de unitaire en Franstalige beroepsunie waarin Vlaamse mediamensen bewust tweederangs gehouden werden.

Een blik op de huidige en de vorige leden van de raad van bestuur vertelt iets over het profiel van de mensen die de voorbije tijd het VJV hebben gemaakt tot wat het nu is.

Bijvoorbeeld voormalig voorzitter en huidig erevoorzitter Luc Van Balberghe. Een paar jaar geleden was er wat persaandacht voor hem nadat hij, in de nasleep van de bomaanslag tijdens de marathon in Boston, op twitter de vraag opgooide of “het niet stilaan tijd (wordt) voor een (atoom?)bommetje op Mekka?”

Eerder kwam het tot een klacht bij het Centrum voor Gelijke Kansen en Racismebestrijding nadat hij een “parabel” schreef waarin hij migranten vergeleek met rode bosmieren: “Waar wachten we nog op? Het ongedierte, de vreemde bloedzuigers, de rode mieren moeten met DDT en bunzenbranders uitgeroeid worden. Affikken die troep!”

Erevoorzitter Luc Van Balberghe vroeg zich vorig jaar op twitter nog luidop af of het niet stilaan tijd was voor een (atoom?)bommetje op Mekka

Neutraal

Jarenlang kon je ook gewoon als mandataris van een politieke partij zetelen in de raad van bestuur van de zelfverklaarde journalistenvereniging. Jean-Marc Van Belle bijvoorbeeld combineerde zes jaar lang een bestuursmandaat in de afdeling Vlaams Belang Kortrijk met een plaatsje in de raad van bestuur van de zelfverklaarde journalistenvereniging.

Toch beweert Van den Branden dat VJV geen politieke affiliaties heeft. “Ik heb er de voorbije zes jaar alles aan gedaan om de sfeer die er misschien was in het verleden aan te pakken. Zeker wat betreft de bestuursmandaten. Er zijn mensen afgetreden. Maar dat cachet kleeft nu eenmaal aan ons en het is moeilijk af te schudden.” Of het dan niet beter zou zijn om politici zoals Freddy Van Gaever of Bart De Wever niet tot lid of zelfs tot erelid te bombarderen? “Ach, wie ons wil raken, vindt altijd wel iets. Wat structuur en beleid betreft, zijn we volledig neutraal.”

Maar niet enkel hele of halve Vlaams Belangers maken de dienst uit binnen de VJV. Toen Bart De Wever, na het bijwonen van een lunch georganiseerd door VJV enkele jaren  terug werd bedankt met het erelidmaatschap en een fles rode wijn, kreeg hij die uit handen van een lid van de erkenningscommissie, Georges De Smaele. De Smaele is meester vinoloog en weet veel over wijn. Hij houdt een blog bij over zijn passie en kunde.

Screeenshot site Morsum Magnificat van Erik Verbeeck, voormalig lid van de VJV.

Screeenshot site Morsum Magnificat van Erik Verbeeck, voormalig lid van de VJV

Andere leden van de raad van bestuur zijn cartoonist Ronald Libin en Ronny Van Cutsem. Van Cutsem omschrijft zichzelf als “redacteur/copywriter voor vakbladen, websites, nieuwsbrieven en blogs in de wellness/beauty-, juwelen- en uurwerken-sector.”

Toen de maatschappelijke zetel van VJV werd verplaatst naar de terreinen van het ter ziele gegane Alfacam werd prompt ook Karin Stoop opgenomen in de raad van bestuur. Stoop is de echtgenote van Gabriel Fehervari, de man achter Alfacam. Ze is kinesitherapeute en werd Chief Operating Officer and Executive Director bij Alfacam.

Jan Jambon

Het gaat ongetwijfeld om mensen met uiteenlopende kennis en vaardigheden, maar de vraag is of hun vak dicht genoeg staat bij professionele journalistiek om aanspraak te kunnen maken op een officiële erkenning en een perskaart, laat staan of ze geschikt zijn om zelf kandidaat-leden te screenen en erkenningen te verlenen.

De VJV krijgt al enkele jaren een bescheiden projectsubsidie. Dat feit wordt aangevoerd als blijk van een indirecte vorm van erkenning door de overheid

Dat is nochtans net wat de VJV vandaag wil voor haar leden: erkende perskaarten kunnen uitdelen, accreditaties verlenen. Daarvoor wordt flink gelobbyd, in de eerste plaats bij de “gelijkgestemde” minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon. Binnenlandse Zaken is bevoegd voor de erkenning van beroepsjournalisten. Die erkenning gebeurt op basis van een lijst die wordt bezorgd door de erkenningscommissie van de VVJ, de erkende persbond. De VJV wil hetzelfde kunnen doen. “We zijn al geruime tijd in gesprek met het kabinet van minister Jambon”, zegt Walter Van den Branden. “We zoeken ook toenadering tot de VVJ om samen te werken. Vooral bij onze leden die sportjournalistiek beoefenen, leeft de vraag naar de mogelijkheid tot erkenning door Binnenlandse Zaken. Zij ondervinden vandaag veel problemen bij de uitoefening van hun job.”

Subsidie

Bart De Wever, maar bijvoorbeeld ook VJV-lid Bart Van Reeth, die werkt op het kabinet van Jambon, zijn de ideale bondgenoten in die strijd. Terwijl De Wever om de haverklap uithaalt naar reguliere beroepsjournalisten, wordt hij erelid van de VJV. Maar ook langs andere kanalen wordt er flink geduwd. Van Vlaams mediaminister Sven Gatz kreeg de VJV een projectsubsidie van 7.500 euro voor de viering van haar 50ste verjaardag. Geld dat onder meer bestemd is voor het opfrissen van de website en de betaling van de gastsprekers op de eerder genoemde verjaardag. De VJV krijgt al enkele jaren een vergelijkbare projectsubsidie, en dat feit wordt door de organisatie ook uitdrukkelijk aangevoerd als blijk van een indirecte vorm van erkenning door de overheid.

Sven Gatz was overigens ook te gast op de 50ste verjaardag van de VJV, al viel het op dat zijn speech beduidend korter was dan die van Bart De Wever. De Antwerpse burgemeester van zijn kant maakte opvallend genoeg ook geen enkele kanttekening bij het “illegale karakter” van de perskaarten die door VJV worden verstrekt, integendeel:

Vijftig  jaar geleden is de VJV, de Vlaamse Journalisten Vereniging, er gekomen om de werkomstandigheden van de zelfstandige journalist en de journalist in bijberoep te verbeteren. Journalisten die niet over een door Binnenlandse Zaken uitgereikte officiële Belgische perskaart beschikten, ondervonden tijdens de uitvoering van hun journalistieke arbeid niet zelden enige hinder. Soms zelfs hautain misprijzen. Van bij de start van haar oprichting heeft de VJV geijverd voor erkenning, beroepstrots en facilitaire omkadering. De VJV installeerde een erkenningscommissie die ook door de overheid als een volwaardige ‘rite de passage’ wordt aangezien. De VJV reikt persplaten en autopersplaten uit, teneinde haar leden optimaal gewapend het mijnenveld  van nieuws en non-nieuws in te sturen.

Jammere zaak

Wie dat, gek genoeg, wel doet is de ondervoorzitter en, sinds het vertrek van Van den Branden, ook voorzitter ad interim van de VJV zelf, Willy Piasecki. Volgens hem zou een eventuele erkenning van zijn organisatie door Binnenlandse Zaken een grote vergissing zijn. “Via Bart De Wever en Bart Van Reeth wordt de druk op het kabinet van Jan Jambon opgevoerd om een erkenning door te duwen, maar eerlijk gezegd: ik zou daar allesbehalve gelukkig mee zijn. De buitenwereld heeft er geen idee van hoe amateuristisch het er binnen de VJV aan toegaat. Het is hard om het te zeggen over een organisatie waar ik me voor inzet, maar het zou een bijzonder jammere zaak voor de journalistiek in Vlaanderen zijn mocht de VJV straks erkende perskaarten kunnen uitdelen. Als je ziet hoe het nu loopt: mensen krijgen zomaar ledenkaarten die dan als ‘perskaarten’ worden verdeeld. Het gaat soms om mensen die niets met journalistiek te maken hebben. Politici ook. VJV is geen fatsoenlijke partner, voor niemand.”

Voorzitter ad interim Piasecki: VJV is geen fatsoenlijke partner, voor niemand

Die kritische houding wordt Piasecki intern niet in dank afgenomen en leidde intussen zelfs tot absolute chaos en onbestuurbaarheid. “Er werden vergaderingen van de raad van bestuur georganiseerd zonder mij te verwittigen in een poging een nieuwe kandidaat-voorzitter te vinden en mij buitenspel te zetten. In allerijl worden er jaarverslagen doorgeduwd. Leden worden zomaar erkend. De chaos is totaal en dat heeft veel te maken met de figuur van Walter Van den Branden.”

Bende van de miljardair

De “andere kant” wijst dan weer op de voorgeschiedenis van huidig VJV-voorzitter ad interim Willy Piasecki. Een onbeschreven blad is de huidige voorzitter ad interim niet. In 1992 duikt Piasecki op in het boek “Ze zijn zo lief meneer” van Chris De Stoop. Daarin wordt hij getypeerd als een actief lid van de Bende van de Miljardair: “De man opereerde onder de schuilnaam Mike Vandam en stond in voor het vervoer van slachtoffers van vrouwenhandel en het opknappen van allerlei – vuile – karweitjes.” Piasecki werd niet veroordeeld omdat hij als spijtoptant en kroongetuige fungeerde tegen de leiders van de bende vrouwenhandelaars.

Later werd Piasecki lid van de (toenmalige) CVP. Hij wierpt zich op als moraalridder in de strijd voor een prostitutievrij Schipperskwartier in Antwerpen, maar werd zelf opgepakt op verdenking van aanranding van de eerbaarheid nadat zijn twee adoptiekinderen klacht tegen hem indienden. Later werd hij veroordeeld door de correctionele rechtbank voor de aanranding van de dochter van een van de medewerkers van Payoke, maar vrijgesproken in beroep wegens gebrek aan bewijs.

Ongetwijfeld kan er nog heel veel verbeterd worden aan de werksituatie van freelance journalisten en mensen die werkzaam zijn op de steeds verder vervagende scheidingslijn tussen PR, copywriting en journalistiek. Dat ook hun belangen dienen verdedigd, spreekt voor zich. Of de VJV het meest geschikte vehikel daarvoor is, is een andere zaak. De weinig overtuigende journalistieke curricula van heel wat (ex)-bestuurders, de nauwe verwevenheid met Vlaams Belang en N-VA, politici die als (ere)lid een ‘perskaart’ krijgen, de interne chaos en de onderlinge afrekeningen, … het zijn niet meteen sterke argumenten om de organisatie straks te laten oordelen over de vraag wie wel of niet als journalist wordt erkend.

Auteur: Tom Cochez

Licentiaat criminologie. Werkte van 1997 tot 2008 voor De Morgen. Hij volgde er vooral gezondheidszorg, sociale zaken en milieu en verdiepte zich in de politieke partijen Vlaams Belang en Groen. In 2008 koos hij ervoor om opnieuw op freelance basis te werken onder meer ook voor Knack en Humo. Een jaar later stond hij mee aan de wieg van De Werktitel, het latere Apache.be. Vandaag werkt hij als redacteur en coördinator.

Word lid

Lees direct verder en steun onafhankelijke onderzoeksjournalistiek. Nu nog aan 6,66 euro per maand.


Ja, ik word lid

Word nu lid van Apache en geniet van deze voordelen:

  • Toegang tot alle ruim 4.000 artikels
  • Deel de artikels gratis met je vrienden
  • Toegang tot alle dossiers en het volledige archief
  • Treed in discussie met journalisten en andere lezers
  • Korting op events en andere journalistieke producten, zoals e-books