De Correspondent herijkt ‘onafhankelijke journalistiek’

1

Terwijl in België adverteerders kranten die kritische stukken schrijven onder druk zetten door er niet langer in te adverteren, ging gisteren in Nederland De Correspondent van start. Het eerste advertentievrije medium herijkt er het begrip ‘onafhankelijke journalistiek’. Druk van adverteerders is onbestaande. Journalistiek krijgt opnieuw vrij baan. Maar tegenover die herwonnen redactionele vrijheid staat ook een grote verantwoordelijkheid.

Screenshot De Correspondent

Screenshot De Correspondent

Vraag aan eender welke journalist of hij wel eens aan den lijve druk van adverteerders heeft mogen ervaren en het antwoord zal nagenoeg altijd ‘neen’ zijn. Bij het overgrote deel van de journalisten omdat ze die druk ook echt nog nooit hebben ervaren. Bij een heel klein deel omdat ze de vraag niet positief durven, mogen of kunnen beantwoorden.

Druk van adverteerders werkt vaak indirect en de gemiddelde redacteur wordt er nauwelijks mee geconfronteerd. Openlijk dreigen is er zelden bij. Het gaat eerder over het aftasten van de grenzen. De grens tussen redactionele bijdragen en ‘publireportages’ is soms flinterdun. Reclameregies doen doorgaans ook niet eens moeite om de afbrokkelende muur tussen redacties en adverteerders te verhullen. Het tegendeel is waar, en vanuit het oogpunt van de reclameregie ook logisch: de relaties met de redactie worden net als argument gebruikt om de adverteerder binnen te halen. Zo is op de site van Corelio Connect te lezen:

Corelio Connect wil niet zomaar advertenties verkopen, maar wel TOTAALOPLOSSINGEN aanbieden. Daarom creëerden we Creative Lab, een CREATIEVE DENKTANK die voor elke campagne naar de beste oplossingen zoekt. Het Lab schakelt dan weer specialisten in uit redactie, marketing, distributie en Business Intelligence om INTELLIGENTE CONNECTIES  te bouwen tussen uw merk en de consumenten.

Tecteo

Terwijl de advertentiewervers graag uitpakken met de betrokkenheid van ‘specialisten uit de redactie’, hebben kranten zelf er alle belang bij om het beeld van de waterdichte beschotten tussen adverteerder en redactie op te houden. Slechts zelden komt er iets naar buiten, maar soms gaat het echt hard tegen hard en dan lekt er toch wat uit.

Zoals eind vorige week. Donderdag werd via het Franstalige weekblad Le Vif duidelijk dat de intercommunale Tecteo, de op een na grootste adverteerder in Franstalig België, al enkele maanden geen advertentieruimte meer koopt in de krant Le Soir. In die krant was eerder een stuk verschenen over een omstreden reisje naar Las Vegas door twee toplui van Tecteo, de PS’ers Stéphane Moreau en Alain Mathot. Eerder werd gedreigd met een proces. Dat kwam er nooit, maar blijkbaar tracht Tecteo de krant nu financieel te raken door er niet langer in te adverteren. Ook de private zender RTL mocht al ervaren hoe grote adverteerders zoals Tecteo niet bang zijn om een arm om te wringen waar nodig.

Ook de private zender RTL mocht al ervaren hoe grote adverteerders zoals Tecteo niet bang zijn om een arm om te wringen waar nodig

Rond Tecteo hangt niet enkel een odium van affairisme, de door de PS gedomineerde intercommunale kocht recent ook de kranten van L’Avenir over van Corelio, uitgever van De Standaard en Het Nieuwsblad. De intercommunale wordt zelf krantenuitgever en dat zorgde voor heel wat ophef, vooral aan de andere kant van de taalgrens. “Tecteo bood de nodige garanties voor het redactionele project en de redactionele autonomie van onze Franstalige merken”, suste CEO van Corelio, Luc Missorten in een persbericht over de opmerkelijke deal. Maar de manier waarop Tecteo Le Soir in de pas tracht te dwingen, roept op zijn minst vragen op bij die garanties.

De Correspondent

Van dat soort druk zal De Correspondent alleszins geen last hebben en dat is een geweldige journalistieke verademing. De site werkt zonder adverteerders en wordt financieel recht gehouden door intussen ruim 20.000 lezers die elk 60 euro voor een jaarabonnement op tafel legden. De redactie van De Correspondent kan met recht en reden de term ‘onafhankelijk’ claimen. Ze heeft helemaal de handen vrij om te doen wat ze vindt dat moet gebeuren. Daarbij moet ze enkel verantwoording afleggen aan haar lezers.

Al is dat laatste natuurlijk niet min. De gretigheid waarmee mensen bereid waren geld op tafel te leggen voor iets dat in essentie neerkwam op een belofte om goede journalistiek te brengen, geeft aan hoe groot de behoefte aan goede journalistiek in Nederland is. De honger is groot en De Correspondent zal die de komende maanden moeten stillen.

De openingsverhalen, zowel op dag 1 als op dag 2 zijn bijzonder lezenswaardig en – opvallend – ze schuwen ook de lengte niet

De site die gisteren officieel de deuren opende, lijkt alleszins over heel wat troeven te beschikken om haar belofte ook waar te maken. Het mag duidelijk zijn dat de initiatiefnemers niet over één nacht ijs zijn gegaan. De redactie lijkt een goede mix van ervaring, gezonde dwarsheid en jong talent. De site zelf slaagt er aardig in om het gevoel van  ‘slow journalism’, voorbij de waan van de dag, uit te drukken en enkele belangrijke troeven van online journalistiek zijn prima geïntegreerd. Zo is er veel aandacht voor de interactie tussen journalist en lezer en na de geslaagde crowdfunding lijkt er ook ruimte te komen voor crowdsourcing waarbij lezers informatie kunnen aandragen en bediscussiëren. Wat de inhoud wordt, zal de komende maanden moeten blijken, maar de openingsverhalen, zowel vandaag als gisteren zijn bijzonder lezenswaardig en – opvallend – ze schuwen ook de lengte niet. Daarmee gaat De Correspondent helemaal in tegen het heersende mantra dat lange stukken online niet worden gelezen.

Met de zeer uitgesproken personalisering sluit De Correspondennt dan weer wel aan bij een schoolmakende tendens in de journalistiek. De journalisten heten ‘corresponenten’ die lezers meenemen en gidsen door hun wereld. Daar gaat een zeer grote bindende kracht van uit en de uitleg en argumentatie van de correspondenten werkt ook overtuigend.

Tegelijk is de personalisering ook een nadrukkelijk aanwezig vormelijk gegeven dat sturend werkt voor de inhoud. Het is een opvallende keuze waardoor De Correspondent inhoudelijk wellicht meer trekken van een weekblad dan van een dagblad krijgt. Dat blijkt ook uit de eerste gepubliceerde stukken en eigenlijk ook wel uit de beginselverklaring en de baseline ‘een dagelijks medicijn tegen de waan van de dag’.

Het wordt alleszins bijzonder boeiend om te volgen hoe De Correspondent de komende weken en maanden haar journalistieke vrijheid zal gebruiken.

Auteur: Tom Cochez

Licentiaat criminologie. Werkte van 1997 tot 2008 voor De Morgen. Hij volgde er vooral gezondheidszorg, sociale zaken en milieu en verdiepte zich in de politieke partijen Vlaams Belang en Groen. In 2008 koos hij ervoor om opnieuw op freelance basis te werken onder meer ook voor Knack en Humo. Een jaar later stond hij mee aan de wieg van De Werktitel, het latere Apache.be. Vandaag werkt hij als redacteur en coördinator.

Word lid

Word jij lid van Apache? Lees direct verder en steun onafhankelijke onderzoeksjournalistiek. Nu al vanaf 6,25 euro per maand.


Ja, ik word lid