Onderzoeksjournalistiek: dood of nieuw spoor?

1

Op donderdag 6 september organiseert Apache, samen met het Fonds Pascal Decroos een debat over onderzoeksjournalistiek, ‘nieuwe’ en ‘oude’ media. Durven kranten en tijdschriften in volle crisistijd nog investeren in deze dure journalistieke discipline of moeten we onze hoop vestigen op nieuwe media? Margo Smit, directeur van de Nederlands-Vlaamse Vereniging voor Onderzoeksjournalistiek (VVOJ) modereert een debat met Douglas De Coninck (De Morgen), Jan Antonissen (Humo) en Erik Smit (Follow The Money).

(Foto Mullica)

(Foto: Mullica)

Als de eerste taak van de vierde macht het kritisch bevragen van machtsinstanties is, dan zou er in ons medialandschap een hoofdrol weggelegd moeten zijn voor onderzoeksjournalistiek. Critici wijzen er echter op dat traditionele media steeds minder investeren in onderzoeksjournalistiek. Te arbeidsintensief en dus te duur, heet het. Te gevaarlijk voor (dure) processen, te riskant om lezers of adverteerders tegen de haren in te strijken, te moeilijk in deze vluchtige tijden, … De waslijst aan verklaringen is lang.

Maar strookt dat beeld ook met de realiteit? Douglas De Coninck, sinds jaar en dag onderzoeksjournalist bij De Morgen, Eric Smit van de Nederlandse site Follow The Money en Jan Antonissen die onlangs voor Humo, nog onthullende reportages bracht over onder meer Roger Vangheluwe en Pol Van Den Driessche, praten over de uitdagingen waar ze voor staan. Is het vandaag voor onderzoeksjournalisten moeilijker of gewoon anders werken? Krijgen ze voldoende tijd en ruimte om hun werk goed en grondig te doen? Zijn ze ervan overtuigd dat onderzoeksjournalistiek niet enkel een maatschappelijke maar ook een commerciële waarde heeft?

Nieuwe media

En dan zijn er de nieuwe media. Iedereen heeft de mond vol van crowdsourcing waarbij de collectieve kracht van gemotiveerde lezers wordt gebruikt als onderzoeksjournalistieke tool. Met crowdfunding worden concrete journalistieke projecten gefinancierd en datajournalistiek lijkt ook voor onderzoeksjournalisten een nieuwe wereld te openen. Bovendien biedt internet niet alleen nieuwe kanalen en mogelijkheden, de productiekosten bedragen slechts een fractie van de productiekosten (papier, distributie, drukpers, …) voor papieren kranten en tijdschriften. Dat impliceert dat er alvast in theorie relatief veel meer geld kan geïnvesteerd worden in (onderzoeks)journalistiek.  En toch gebeurt het in het Nederlands taalgebied, bij gebrek aan een uitgebalanceerd verdienmodel nauwelijks.

Belgische en Nederlandse journalisten lijken gedoemd om met een mengeling van bewondering en afgunst naar buitenlandse voorbeelden zoals het Amerikaanse Pro Publica, het Franse Mediapart of de Britse Guardian te kijken

Belgische en Nederlandse journalisten lijken gedoemd om met een mengeling van bewondering en afgunst naar buitenlandse voorbeelden zoals het Amerikaanse Pro Publica, het Franse Mediapart of de Britse Guardian te kijken: nieuwe media  – of, in het geval van de Guardian oude media die zichzelf grondig vernieuwen- die met spraakmakend onderzoekswerk belangwekkende dossiers op tafel leggen. Allemaal zijn ze op zoek naar inkomsten, allemaal zijn ze op zoek naar betaalmodellen, maar in afwachting wordt er wel geïnvesteerd en geëxperimenteerd.

In Vlaanderen is er het Fonds Pascal Decroos dat bijzondere journalistiek en onderzoeksjournalistieke projecten stimuleert, maar de grote mediagroepen blijven, zeker online, op het vlak van investeringen zo goed als onzichtbaar. In Vlaanderen timmert Apache voorzichtig aan de weg. In Nederland is er onder meer Follow The Money dat zich vooral richt op (financiële) onderzoeksjournalistiek.

Heeft onderzoeksjournalistiek (nog) een toekomst en zo ja, waar ligt die dan? Een poging tot antwoord op 6 september.

Praktisch

Wanneer? Donderdag 6 september, van 20u30 tot 22u00.

Waar? De IJsfabriek, Lange Leemstraat 372, Antwerpen (vlak bij Berchem station).

Reserveren? Toegang gratis, wel reserveren wegens beperkt aantal plaatsen via redactie@apache.be.

Op Facebook maken we een ‘event’ aan. Deel het gerust met vrienden en kennissen.

Auteur: Redactie Apache

Apache is gegroeid uit De Werktitel, de eerste Vlaamse blog geschreven door professionele journalisten. De Werktitel zag op 14 oktober 2009 het levenslicht, Apache nam op 24 februari 2010 zijn plaats in. Maar het werk startte al in het voorjaar van 2009, toen een aantal journalisten de koppen bij elkaar staken en beslisten om zich in een avontuur te storten. Omdat degelijke, ongebonden journalistiek nodig is.

Word lid

Word jij lid van Apache? Lees direct verder en steun onafhankelijke onderzoeksjournalistiek. Nu al vanaf 6,25 euro per maand.


Ja, ik word lid