De agent die Mawda doodschoot, deed dat niet alleen

 Leestijd: 4 minuten7

Een week geleden. Een kind van twee sterft op onze wegen door een politiekogel. Een kind van twee, de onschuld zelf, wordt de dood ingejaagd in ons land. Niet door gangsters. Niet door extremisten. Maar door onze eigen ordehandhavers.

Een kind van twee en we staan er nauwelijks bij stil. De dag nadien overheerst het nieuws dat Nainggolan niet bij de selectie van de bondscoach zit. Dat beroert ons.

Ik las op 18 mei in een progressief dagblad: ‘De enigen op wie je in het verhaal van de gedode peuter woest kunt zijn, zijn de mensensmokkelaars’. Het was niet een verwachte uitspraak van een rechts populist, maar van een respectabel eerder links journalist. Natuurlijk klonk ook vanuit officiële en ministeriële hoek dat dit ongeval de schuld was van de mensenhandelaars.

Is het?

Kritische bedenkingen durven amper geuit worden. Uit angst verweten te worden aan lijkenpikkerij te doen.

Ik heb in mijn jonge jaren als advocaat ook mensensmokkelaars verdedigd die het heel goed voor hadden. Die mensen nieuwe kansen gaven

OK, mensenhandelaars zijn in het Westen en in onze contreien de grootste gangsters ooit geworden. En er zit ook crapuul tussen. Ongetwijfeld. Maar heeft een mensensmokkelaar het vuur geopend op het kleine meisje?

Ik heb in mijn jonge jaren als advocaat ook mensensmokkelaars verdedigd die het heel goed voor hadden. Die mensen nieuwe kansen gaven. Ik zou ze niet allemaal over één kam scheren. Dat is te gemakkelijk, ook al is het mainstream in onze samenleving.

En het opnemen voor mensensmokkelaars, neen dat is vandaag niet meer verstandig. Maar praat de oorlog tegen mensenhandelaars goed dat bijgevolg alle middelen aanvaardbaar zijn om mensen af te schrikken naar hier te komen?

Honderden mensen houden wake voor doodgeschoten peuter Mawda op 23 mei voor het Justitiepaleis in Brussel  (Foto: (c) Belga – Nils Quintelier)

De meest kwetsbaren

Wat is het leven van een transmigrant nog waard? Wat is het leven van een kind van een transmigrant nog waard? Indien dieren onmenselijk behandeld worden, komt onze samenleving in opstand. En terecht. Dieren verdienen bescherming. Maar mensen ook.

Mensen in alle vormen en hoedanigheden. Ook mensen zonder papieren. Mensen op de vlucht. Mensen op zoek naar geluk. Misschien verdienen zij nog meer bescherming dan mensen die niet zo kwetsbaar zijn.

Net voor de meest kwetsbaren moeten we een heel hoge beschermingsgraad waarborgen. Net voor zij die geen kans hebben om voor zichzelf te zorgen, moeten we de beste bescherming waarborgen.

Uiteraard wil niemand de dood van een kind van twee. Natuurlijk niet. De politieman die het dodelijk schot afvuurde, zal zeker in zak en as zitten. Maar hij heeft wel geschoten. En hoogst waarschijnlijk was zijn leven helemaal niet in gevaar.

Natuurlijk moeten we het onderzoek afwachten, maar mogen we nu al niet de vraag stellen waarom men dodelijk geweld gebruikt om transmigranten te stoppen? Welk doel heiligt het middel om dodelijk geweld te gebruiken tegen kwetsbare mensen op de vlucht?

Uiteraard is de doodstraf in onze streek al een tijd afgeschaft. Maar in de praktijk wordt de doodstraf wel nu en dan uitgevoerd. Zonder proces. Zonder ondervraging. En het kan, indien het past binnen een situatie waar het leven van politiemensen in gevaar is.

Of waar er een heel groot risico bestaat dat andere mensen in gevaar kunnen worden gebracht. Wanneer een gek met een wapen zwaait in een station, wordt vandaag ook met scherp geschoten om te doden. Het is in onze samenleving een vanzelfsprekendheid geworden. Het is het denken van de meeste mensen geworden.

Twintig jaar geleden was het één partij die opriep tot legaal geweld tegen vreemdelingen. Vandaag is het gemeengoed geworden. Twintig jaar geleden nam Louis Tobback ontslag omwille van het overlijden van Semira Adamu.

Louis is nog altijd kwaad omdat ik toen mee het verzet tegen dit soort uitzettingen organiseerde. Toen was het een meer dan pijnlijk ongeval. Een nooit voorzien noodlot. En toch nam hij zijn verantwoordelijkheid als minister en nam ontslag.

Vandaag kan je niet spreken van een pijnlijk ongeval. Was het onvoorzienbaar? Was er geen mens die kon vermoeden dat er een slachtoffer zou vallen wanneer men met scherp schiet in de richting van een bestelwagen met tientallen kwetsbare mensen aan boord?

In onze tijden vinden de meeste mensen dat legaal geweld mag ingezet worden tegen transmigranten. Ook wanneer zij geen gevaar opleveren

Is het een niet te voorzien noodlot? En toch is er geen haar op het hoofd van de bevoegde minister dat nog maar denkt aan het opnemen van politieke verantwoordelijkheid. Géén haar. Alleen maar de vraag stellen is vandaag not done.

De politieagent in kwestie deed vandaag ook maar wat hij dacht dat toegelaten was. In onze tijden vinden de meeste mensen dat legaal geweld mag ingezet worden tegen transmigranten. Ook wanneer zij geen gevaar opleveren.

Het doel is afschrikken

Hij schoot eigenlijk niet alleen. Het was onze samenleving die de trekker mee over haalde. Het is onze goegemeente die zegt dat het doel de middelen heiligt. En het doel is het afschrikken van migranten. Kost wat kost. De agent deed wat van hem verlangd wordt. Ook al is het misschien wel volkomen onwettig.

Toen de wagen tot stilstand was gebracht en de politie zag dat het kind ernstig gewond was, duurde het nog 30 minuten voordat een ziekenwagen ter plaatse was. Een half uur. Dertig minuten.

In elke andere levensbedreigende situatie zou men moord en brand schreeuwen indien de hulpdiensten pas na een half uur ter plaatse zouden komen. Zijn die hulpdiensten onmiddellijk opgeroepen? En al die tijd werden de ouders gescheiden van hun zwaar gewonde kind. Zonder uitleg, zonder opvang, zonder medelijden.

En wanneer dan eindelijk het kind naar het ziekenhuis werd gevoerd, weigerde men de ouders mee te laten rijden. Hoe hard kan men zijn? Hoe onmenselijk kan men ouders straffen? Het ontnemen van een kind dat duidelijk zwaar gewond is.

Zonder nieuws, zonder opvang, zonder enige medemenselijkheid.
Een volle dag heeft men de ouders in de onwetendheid gelaten. Pas na een dag heeft men meegedeeld dat Mawda gestorven was.

We zien geen mensen meer, we zien geen kinderen. We zien problemen. We zien bedreigingen. We zien verstoorders van onze rust en onze samenleving. Hoe is het zover kunnen komen?

En de zo verantwoordelijke mensensmokkelaar die aan het stuur zat. Wat werd daarmee gedaan? Wat heeft de politie gedaan met de chauffeur toen men die bestelwagen tot staan had gebracht? Niets, zo blijkt. Hij is verdwenen. De grote schuldige heeft men laten gaan.

Zijn alle betrokkenen onmensen? Zijn alle betrokkenen racisten die hun woede uitwerken op illegale migranten? Zeker niet. Wil ik de agent aan de schandpaal nagelen? Absoluut niet. Maar ik ben er wel van overtuigd dat de reflex om migranten in de eerste plaats als medemensen te zien een stuk is vervaagd.

We zien geen mensen meer, we zien geen kinderen. We zien problemen. We zien bedreigingen. We zien verstoorders van onze rust en onze samenleving. En daar zit het grootste gevaar. Hoe is het zover kunnen komen?

Het onderzoek naar dit diepmenselijke drama loopt nog. Alles is nog niet geweten. Maar datgene wat vandaag al wel is geweten duidt op een vertroebeling van onze normen en waarden.

Het lijkt alsof Mawda en haar ouders geen recht hadden op een normale behandeling, laat staan bescherming. Met de dood tot gevolg.

Misschien, heel misschien, kan deze tragedie ons doen nadenken en beseffen dat elk mens op gelijke wijze dient behandeld te worden. Zoals we zelf willen behandeld worden. En dat we terug strenger worden op het gebruik van legaal geweld.

Van enige proportionaliteit is in dit onrecht geen sprake geweest. Niet bij het schieten, niet bij het verzorgen en niet bij het begeleiden en opvangen van de ouders.

Misschien kan Mawda onze ogen openen. Dan is ze op haar tweede zoveel invloedrijker geweest dan zovele anderen op een heel leven.

  Dit is een gastbijdrage. Een Apache-lezer levert met dit stuk een bijdrage aan het maatschappelijk debat. De auteur schrijft in eigen naam en is verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Zelf een bijdrage insturen, doe je hier.

Auteur: Bert Anciaux

Bert Anciaux is senator voor de sp.a, gewezen minister en auteur van o.a. ‘Zelforganisaties in Vlaanderen. Onderzoek naar plaatselijke (zelf)organisaties op basis van etnisch-culturele identiteit’