Studenten kampen met financiële en psychologische problemen

 Leestijd: 4 minuten1

De coronacrisis brengt ongelijkheden en kwetsbaarheden naar de voorgrond. In Gent kloppen meer studenten aan bij het OCMW, maar de crisis plaatst ook mentaal welzijn duidelijk op de agenda. De Vereniging van Studenten hoopt dat deze aandacht er ook na de coronacrisis zal zijn.

De laatste weken moesten verschillende mensen voor het eerst aankloppen bij het Gentse OCMW. Freelancers, flexi-jobbers, maar ook (werk)studenten. “We zien een stijging in het aantal hulpvragen van studenten en werkstudenten die leefden van studentenarbeid in de horeca die nu is weggevallen, en die geen ondersteuning krijgen van hun ouders. Ook studenten uit het buitenland stellen vragen over de mogelijkheid van steun via het OCMW”, vertelt Laurens Teerlinck.

OCMW Gent: ‘We zien een stijging in het aantal hulpvragen van studenten en werkstudenten die leefden van studentenarbeid in de horeca die nu is weggevallen’

Het OCMW van Antwerpen ziet geen specifieke stijging van het aantal studenten dat een leefloon ontvangt, maar wijst er wel op dat een kwart tot een derde van alle nieuwe leeflonen naar jongeren onder de 25 jaar gaat. In die groep zitten dus ook de studenten. 

Studenten die financieel op zichzelf aangewezen zijn, en dus ook zelf de huur van hun kot moeten betalen, komen nu in moeilijkheden. ”De UGent heeft de huur van zijn homes wel opgeschort, maar wat met alle andere kotbazen die gewoon kunnen doorrekenen?”, vraagt de Gentse student Maarten Boussery zich af. 

Sommigen moeten daarvoor creatieve oplossingen bedenken. UGent-student Nikias Verschraegen vertelt over een vriendin die noodgedwongen een deel van haar kleren verkoopt om te kunnen rondkomen. Ook veel internationale studenten rekenen op een studentenjob, en die valt nu vaak weg. Al 350 internationale studenten kregen via de Gentse vzw Ontmoeting Buitenlandse Studenten een wekelijkse voedselbedeling, meldt Stad Gent.

Niet enkel de huidige situatie baart studenten zorgen, ook over hun afstuderen en de doorstroom op de arbeidsmarkt piekeren ze. Maarten Boussery vreest nu al voor de toekomst: “Ik hoop zelf ooit in de culturele sector te werken, maar de sector heeft momenteel geen zicht op een eventuele heropstart en krijgt weinig steunmaatregelen. Of die drempel van dat diploma nu hoog of laag ligt, geen jobs betekent geen werk”, concludeert hij.

Mentaal welzijn

Studenten kampen niet enkel met financiële problemen en zorgen. De blokperiode begon voor studenten in het hoger onderwijs twee maanden eerder dan voorzien en dat wordt ook duidelijk gevoeld.

Studenten erkennen wel de hulpmiddelen die ter beschikking worden gesteld om de lockdown zo gemoedelijk mogelijk te maken, maar hebben elk zo hun eigen kijk op de situatie. Het valt Nikias Verschraegen op dat veel studenten (meer) mentale problemen ondervinden, maar tijd noch energie vinden om hun zorgen aan te kaarten. 

Sander Vanmaercke (VVS): ‘We moeten ervoor zorgen dat mentaal welzijn ook na de coronacrisis een agendapunt blijft’

Daarbij gaat het vooral om eenzaamheid, het gebrek aan motivatie, de nood aan een rustige leeromgeving en de vraag om concretisering in verband met examenregelingen en alternatieve taken. Een VUB-studente vertelt zo: “We krijgen op 19 mei uitleg over een taak die op 15 van de 20 punten staat en eind mei binnen moet zijn.”

Mentale problemen bij studenten zijn niet nieuw. Een onderzoek van de Gentse Studentenraad naar mentaal welzijn uit januari 2019 had reeds opvallende resultaten. Meer dan de helft van de studenten was van mening dat de professoren te veel van hen verwachtten. Meer dan 60% vond dat de studiedruk een negatief effect had op hun mentaal welbevinden. 

Hoewel de grootste groep aangaf dat ze niet in begeleiding zijn of er niet naar op zoek zijn, gaf liefst 68% aan depressieve gedachten gehad te hebben de voorgaande drie maanden.

De Vlaamse Vereniging van Studenten (VVS) staat als adviesorgaan in continu overleg met het kabinet van minister van Welzijn Wouter Beke (CD&V). Ze proberen daarbij politieke druk te zetten om de stigmatisering rond mentaal welzijn af te bouwen en extra investeringen los te maken met betrekking tot studentenvoorzieningen. “De studentenvoorzieningen zijn overbevraagd”, stelt Sander Vanmaercke, bestuurder Sociale Zaken en Diversiteit bij VVS.

Hij vindt dat zowel professoren als studenten meer begrip voor elkaar moeten tonen. “Er is altijd meer van alles nodig, maar we moeten ervoor zorgen dat mentaal welzijn ook na de coronacrisis een agendapunt blijft”, zegt hij. De VVS heeft samen met Universiteit Antwerpen en andere onderwijsinstellingen een bevraging bij meer dan 30.000 studenten met betrekking tot mentaal welzijn gedaan. De resultaten en analyses worden in de komende weken gedeeld.

Uit de eerste Covid-19 gezondheidsenquête blijkt dat het aantal gevallen van angst- en depressieve stoornissen bijna recht evenredig stijgt met een toenemende impact van de crisis. Ook studenten ontkomen er niet aan.

Eenzaamheid

Sarah Vermeersch is studentenpsychologe aan de UGent. Ze merkte dat in het begin van de lockdown veel studenten zich eerder tot het monitoraat richtten omdat hun problemen veeleer studiegerelateerd bleken te zijn. “Pijnpunten worden in deze tijden uitvergroot, waardoor perfectionisten nog perfectionistischer zijn en uitstellers nog meer uitstelgedrag vertonen”, verklaart ze.

Sarah Vermeersch (studentenpsychologe UGent): ‘Een groot stuk van het studentenleven is weggevallen en zo ook een deel van hun identiteit’

Vermeersch wijst op de kwetsbaarheid van 16- tot 26-jarigen op vlak van sociale belemmeringen. In een periode waar sociaal contact juist vermeden moet worden, blijft vooral een groep haperen die leeft van, en zich identificeert door sociaal contact. “Een groot stuk van het studentenleven is weggevallen en zo ook een deel van hun identiteit”, vertelt ze. 

Studenten besteden dan ook doorgaans meer tijd aan collectieve activiteiten: les volgen, in de bibliotheek studeren, … . Zoals vele anderen moesten ook zij de knop resoluut omdraaien. Door de lockdown keerden veel studenten terug naar huis en viel hun autonomie en alle vormen van afleiding tegelijkertijd weg. Dat weegt.

Veel studenten snakken naar een gemeenschappelijke studieruimte

De studentenapp ‘KLIK is een online ontmoetingsplaats initieel bedoeld voor Gentse studenten om offline af te spreken. “Gemiddeld komen daar elke dag tot tien nieuwe studenten bij, maar op 17 maart hadden we een piek bereikt met 106 nieuwe studenten”, merkt Charlotte Hoedemaekers, projectcoördinator Warme Steden, Warme Student bij vzw Logo Gezond+ op. Sinds de coronacrisis blijft het gebruik ervan stijgen.

Meer dan zesduizend Gentse studenten zijn momenteel actief op de app. “Studenten organiseren voornamelijk online studiesessies en spelletjesavonden, maar nog veel meer studenten willen gewoon een babbeltje slaan”, zegt Hoedemaekers. Bieke De Waele, voorzitter van Start To Talk, een praatgroep voor en door studenten, merkt dat in de online sessies tijdens de lockdown eenzaamheid en moeilijke situaties vaker voorkomen dan voordien.

Stilteplek

De Vlaamse Hogescholenraad (VLHORA) erkent alvast de problemen. Voorzitter van de VLHORA-werkgroep studentenbeleid Pascale De Groote stelt dat er sinds 16 maart meer online consultaties plaatsvinden. “Het zijn er meer dan de gewone fysieke contacten die er anders zijn tijdens een academiejaar in deze periode. We zijn tevreden dat we zo een groep studenten kunnen bereiken, maar blijven tegelijkertijd moeite doen om alle studenten met een nood te bereiken.”

Uit een bevraging van de Gentse Studentenraad blijkt dat meer dan één derde naar een gemeenschappelijke studieruimte snakt. De grootste oorzaken daarvoor zijn: internet- en concentratieproblemen, lawaaihinder en gemis van sociale controle. Van de studenten vindt 11,9% geen (geschikte) plaats om te studeren en denkt 41,3% er geen te vinden.

De Nationale Veiligheidsraad meldde reeds dat studenten sinds kort in georganiseerde ‘silent places’ mogen studeren met respect voor de regels rond ‘social distancing’. Met de voorgaande resultaten in het achterhoofd is dit meer dan welkom.


Uitgelichte foto: Wadi Lissa (Unsplash)

Auteur: Samira Ataei

Samira Ataei behaalde vorig jaar haar master in de taal- en letterkunde (Engels-Duits). Ze volgde hiernaast extra vakken uit de politieke wetenschappen en gender- en diversiteitstudies. Momenteel loopt ze stage bij Apache.

Word lid

Word jij lid van Apache? Lees direct verder en steun onafhankelijke onderzoeksjournalistiek. Nu al vanaf 6,25 euro per maand.


Ja, ik word lid

Word nu lid van Apache en geniet van deze voordelen:

  • Toegang tot alle ruim 4.000 artikels
  • Deel de artikels gratis met je vrienden
  • Toegang tot alle dossiers en het volledige archief
  • Treed in discussie met journalisten en andere lezers
  • Korting op events en andere journalistieke producten, zoals e-books