‘Vlaams radicaliseringsbeleid werkt niet en stigmatiseert moslims’

 Leestijd: 3 minuten0

Het Vlaams antiradicaliseringsbeleid lijkt daadkrachtig, maar pakt de oorzaken van gewelddadige polarisering niet structureel aan. Bovendien stigmatiseert het beleid moslims, en beschadigt het de vertrouwensband tussen jeugdwerkers en jongeren.

Dat schrijft steunpunt voor jeugdwerk Uit De Marge vzw in een nieuwe publicatie. Ward Kennes (CD&V) en Yasmine Kherbache (sp.a) van de voormalige commissie radicalisering bevestigen dat de impact van het beleid niet duidelijk is.

Na het vertrek van Vlaamse jongeren naar Syrië in 2013 en de aanslagen van IS in Brussel, werden in Vlaanderen extra middelen ingezet om radicalisering te voorkomen. Er werden actieplannen opgesteld en tientallen projectsubsidies uitgegeven.

Die ad-hocaanpak is volgens Uit De Marge vzw niet effectief, en zelfs schadelijk. De doorgedreven focus op antiradicalisering bij jongeren zette volgens het steunpunt voor jeugdwerk een ‘radicaliseringsindustrie’ in gang, die leidt tot stigmatisering van moslims en schadelijke effecten heeft op groepen in een maatschappelijk kwetsbare situatie.

(Beeld: Evan Nesterak)

Aanbevelingen uit het werkveld

De vzw adviseert om geen projecten meer uit te schrijven ‘ter preventie van radicalisering’, maar hamert op structurele investeringen in jeugdwerk, gelijke onderwijskansen, antidiscriminatie- en antiracismebeleid, toegankelijke
jeugdhulpverlening en armoedebestrijding.

Wanneer er dan toch projecten worden uitgeschreven, pleit Uit De Marge voor een betere evaluatie van die projecten, een sterkere verankering van het beroepsgeheim van jongerenwerkers, en meer aandacht voor de rechten van kinderen.

Uit De Marge hamert op zorgvuldigheid bij het benoemen van problemen: ‘Radicalisering op zich is geen probleem, politiek geweld is dat wel.’

Zo zouden minderjarige jongeren volgens het steunpunt niet op de lijst gezet mogen worden van een Lokale Integrale Veiligheidscel Radicalisering (afgekort LIVC-R, een overlegorgaan waar informatie over radicalisering wordt uitgewisseld tussen hulpverleners, politie en lokaal bestuur, SA), om hun privacy te beschermen.

Uit De Marge hamert verder op zorgvuldigheid bij het benoemen van problemen. “Radicalisering op zich is geen probleem, politiek geweld is dat wel”, zo schrijven ze. Tot slot adviseren ze om de inzichten van jeugdwelzijnswerkers meer ter harte te nemen, en om ook de jongeren zelf bij het ontwikkelen van het beleid te betrekken.

“De conclusie is eenvoudig”, stelt cocoördinator Ikrame Kastit. “Het huidige radicaliseringsbeleid kan je beter schrappen. Alleen een inclusief beleid dat structureel kinder- en mensenrechten vrijwaart, zal het verschil maken. Een beleid dat basisvoorzieningen voor alle kinderen en jongeren garandeert, met een sterk antidiscriminatie- en antiracismeplan en meer veilige plekken voor kinderen en jongeren.”

Versnippering van het beleid

De Vlaamse commissie voor de bestrijding van gewelddadige radicalisering is inmiddels opgeheven en er is nog geen nieuwe commissie. Ward Kennes (CD&V), lid van de commissie in de vorige legislatuur, kan zich deels vinden in de kritiek.

Ik heb me in de loop der jaren wel vragen gesteld bij de impact van het beleid”, aldus het parlementslid. “Je zal dat nooit écht goed kunnen meten. En af en toe zie je inderdaad organisaties – en dat is geen verwijt – die een deradicaliseringssaus over hun bestaande projecten gieten, om in aanmerking te kunnen komen voor de subsidie.

Yasmine Kherbache (sp.a) ziet dat ook zo. “De projectmatige aanpak van radicalisering leidt tot versnippering van het beleid. Tegelijk is er op jeugdwerk bespaard. Dat leidt ertoe dat jeugdwelzijnsorganisaties in geldnood wel moeten intekenen op projectsubsidies in het kader van antiradicalisering.” Overigens kunnen die projectsubsidies achteraf nog ingetrokken worden wanneer de uitvoering niet genoeg in lijn is met het beoogde regeringsbeleid, zo schreef Apache al eerder.

Yasmine Kherbache (sp.a): ‘De projectmatige aanpak van radicalisering leidt tot versnippering van het beleid.’

Ward Kennes benadrukt nog wel dat hij de projectmatige bestrijding van polarisering niet helemaal wil afschrijven. “Er zijn gewoon bepaalde plekken waar we meer moeten doen. Als er ergens een acuut probleem is, moet je dat projectmatig kunnen aanpakken.”

Over het betrekken van jongerenwerkers bij het detecteren van radicalisering, verschilt Kennes ietwat van mening met Uit De Marge. “Ik denk dat er goede redenen zijn voor een beschot tussen de repressieve aanpak van radicalisering en het jeugdwerk, maar wanneer bepaalde informatie echt op een gevaar voor de veiligheid wijst, ook die van de jongere zelf, kun je moeilijk verwachten dat iemand dat voor zich houdt.”

Nog volgens Uit De Marge is overleg met de nadruk op het welzijn van de jongere nodig, maar is een veiligheidscel niet de plek om dat overleg te voeren.

Kennes begrijpt de zorgen om de privacy van minderjarigen, maar is het niet eens met de opvatting van Uit De Marge dat zij niet op de lijst van LIVC’s zouden mogen staan. “Gewelddadige radicalisering kan ook op 16 of 17-jarige leeftijd gebeuren. Ik vind daar de grens van meerder- of minderjarig niet volstaan om mensen uit te sluiten van zo’n lijst.”

Viseren van moslims

Kennes is het eens met Uit De Marge dat de focus op moslims in het beleid stigmatiserend kan werken, maar wijst daarbij ook op de verantwoordelijkheid van de media. Hij herinnert zich een voorval – dat ook in het rapport van Uit De Marge wordt genoemd – waarbij commissievoorzitter Nadia Sminate een zitting bijeenriep naar aanleiding van ‘radicaliserende kleuters‘ op een school in Ronse.

Dat was wel een heel spijtige situatie waarbij het ging om sfeerschepping. Daar moet je mee oppassen. Maar in het parlement werd wel degelijk een onderscheid gemaakt tussen islamitische radicalisering en radicalisering in het algemeen.”

Ward Kennes (CD&V): ‘De laatste commissie heeft nog wel gefocust op extreemrechtse radicalisering, maar inderdaad lag de nadruk het grootste deel van de tijd op moslims’

“De laatste commissie heeft nog wel gefocust op extreemrechtse radicalisering, maar inderdaad lag de nadruk het grootste deel van de tijd op moslims”, aldus Kennes. Er ontstaat volgens het Vlaams parlementslid een situatie waarin moslims de boeman zijn. “Vroeger waren dat de Turken of de Marokkanen, nu zijn het de moslims”.

Yasmine Kherbache laat weten dat het werk van de commissie breder ging dan enkel islamitische radicalisering, maar volgt wel de analyse van Uit De Marge dat het beleid rond andere vormen van radicalisering onvoldoende werd uitgewerkt door de regering.

Commissievoorzitter Nadia Sminate (N-VA) liet weten niet op korte termijn te kunnen reageren.

De volledige publicatie is hier te lezen.

Auteur: Stef Arends

Stef Arends volgde de bachelor Industrial Design aan de Technische Universiteit Eindhoven en de master Journalistiek en Nieuwe Media aan de Universiteit Leiden. Hij maakt verhalen met tekst en video, waarvan er een aantal te zien zijn op vimeo.com/stefarends.

Word lid

Word jij lid van Apache? Lees direct verder en steun onafhankelijke onderzoeksjournalistiek. Nu al vanaf 6,25 euro per maand.


Ja, ik word lid

Word nu lid van Apache en geniet van deze voordelen:

  • Toegang tot alle ruim 4.000 artikels
  • Deel de artikels gratis met je vrienden
  • Toegang tot alle dossiers en het volledige archief
  • Treed in discussie met journalisten en andere lezers
  • Korting op events en andere journalistieke producten, zoals e-books