Ombudsman hekelt achterkamerpolitiek in Europese Raad

 Leestijd: 2 minuten0

De schuld in de schoenen van ‘Brussel’ schuiven maar tegelijk niet transparant zijn over het eigen aandeel in het besluitvormingsproces van de Europese Raad. De regeringsleiders of staatshoofden van de 28 Europese lidstaten worstelen al een jaar met de scherpe kritiek van Europees Ombudsman Emily O’Reilly. Als de informatie over het voorbereidend werk openbaar wordt, kunnen regeringsleiders ook gedwongen worden meer verantwoordelijkheid op te nemen, klinkt het.

De Europese Ombudsman voerde een onderzoek naar de transparantie van het wetgevingsproces in de Europese Raad. Die bestaat uit de staatshoofden en regeringsleiders van de 28 EU‑lidstaten, de voorzitter van de Europese Raad en de voorzitter van de Europese Commissie. Ruim een jaar geleden stelde O’Reilly de resultaten van haar onderzoek voor. Haar kritiek is alles behalve mals. De huidige werkwijze komt neer op wanbeheer, klonk het in het verslag van haar forensische analyse. De Ombudsman worstelde zich door de wetgevingsbesprekingen in de voorbereidende instanties van de raad voor de GDPR (verordening rond gegevensbescherming), het besluit tot de aanpak van zwartwerk en een richtlijn rond toegankelijkheid van mobiele app’s en websites van overheden. Haar bevindingen werden daarna ook voorgelegd aan burgers, ngo’s en academici.

Black Box

O’Reilly, vorige week te gast op een congres van de Europese conferentie van onderzoeksjournalisten, windt er geen doekjes om. “Wat is het verschil tussen het beslissingsproces van het Europees Parlement en de voorbereidende instanties van de Europese Raad? Het eerste is transparant, de tweede is een black box.”

Het probleem zit hem vooral bij het Comité van Permanente Vertegenwoordigers (Coreper). Die ‘ambassadeurs’ van de verschillende lidstaten bereiden vergaderingen van de Raad van Ministers voor, stellen agenda’s op en stemmen tussen de verschillende beleidsdomeinen af. Een niveau lager zijn zowat 150 raadswerkgroepen actief.

O’Reilly vraagt om systematisch alle nationale onderhandelingsposities van de lidstaten bij te houden. De documentatie bleek niet consistent en er werden zelfs hiaten aangetroffen.

Europese Ombudsman Emily O'Reilly (Foto Belga (c) Frederick Florin/ AFP)

Europese Ombudsman Emily O’Reilly (Foto Belga (c) Frederick Florin/ AFP)

Daarnaast vraagt de Ombudsman dat de standpunten van de lidstaten vastgelegd worden, want blijkbaar gebeurt dat vaak niet of wordt er verwezen naar bepaalde ‘delegaties’. Maar die onderhandelaars maken deel uit van de wetgevende macht en zijn ook verantwoording verschuldigd, merkt de Ombudsman op.

Daaraan gekoppeld roept ze ook op om de verspreiding van wetgevingsdocumenten niet langer te beperken. Die praktijk zorgt er nu onder meer voor dat journalisten en ngo’s het onderste uit de kan moeten halen om te weten wat nu het echte standpunt van ons land is in de grote Europese thema’s. Wanneer er onduidelijkheid is over de standpunten van de lidstaten, kunnen de media en het middenveld hun kritische rol niet naar behoren vervullen.

Bovendien horen burgers te weten wat het standpunt van hun regering is, net om hen rekenschap te laten afleggen. Of in de woorden van de Ombudsman:

“Grotere transparantie met betrekking tot de standpunten die door nationale regeringen zijn ingenomen over EU-wetten is ook belangrijk voor de legitimiteit van de EU-wetgeving. Als deze informatie openbaar gemaakt wordt, worden de regeringen van de lidstaten immers gedwongen om meer verantwoordelijkheid voor die wetgeving op zich te nemen en zullen ze minder geneigd zijn ‘Brussel’ de schuld in de schoenen te schuiven voor beslissingen die zij uiteindelijk zelf hebben genomen.”

Maar de Europese Raad maakt geen haast met het aannemen van de aanbevelingen en suggesties. Meer nog, de Raad weigerde om binnen de drie maanden op haar bevindingen te reageren. Er werd dan wel in juni 2018 een stappenplan uitgewerkt, maar de grote EU-landen staan op de rem voor de uitvoering. Enkel Nederland, Denemarken, Finland, Zweden, Estland en Slovenië vragen om meer transparantie in de Europese Raad. België, met in zijn hoofdstad het hart van de Europese instellingen, zit daar niet bij.

Rem

Nochtans kreeg O’Reilly in januari van dit jaar een overweldigende meerderheid van het Europees Parlement achter zich. Een maand later deed ze een aantal aanbevelingen en suggesties om het wetgevingsproces transparanter te maken. Die worden in juni, tijdens een werkbezoek aan Finland, verder besproken.

Ook de Eurogroep kan transparanter

De Europese Ombudsvrouw wil verder dat de Eurogroep, waarin de ministers van Financiën zetelen, transparanter werkt. Dat is ook nodig voor voor de manier waarop jaarlijkse visserijquota worden vastgelegd. O’Reilly stelt verder dat de EFSA-aanbevelingen over het testen van pesticiden op gevaar voor bijen openbaar moeten worden gemaakt.

Er moeten ook duidelijkere regels komen voor draaideurcarrières.

Auteur: Steven Vanden Bussche

Steven Vanden Bussche studeerde geschiedenis aan de UGent en mag ook lesgeven aan het secundair onderwijs. Sinds 2005 werkt Steven als journalist. Eerst als regiocorrespondent voor Het Laatste Nieuws en de VRT, daarna zeven jaar voor het persagentschap Belga. Sinds augustus 2017 schrijft Steven voltijds voor Apache.

Word lid

Word jij lid van Apache? Lees direct verder en steun onafhankelijke onderzoeksjournalistiek. Nu al vanaf 6,25 euro per maand.


Ja, ik word lid

Word nu lid van Apache en geniet van deze voordelen:

  • Toegang tot alle ruim 4.000 artikels
  • Deel de artikels gratis met je vrienden
  • Toegang tot alle dossiers en het volledige archief
  • Treed in discussie met journalisten en andere lezers
  • Korting op events en andere journalistieke producten, zoals e-books