Audit rekent af met vergunningsbeleid Oost-Vlaamse deputatie

 Leestijd: 3 minuten0

Het aantal rechtszaken tegen stedenbouwkundige deputatiebesluiten uit Oost-Vlaanderen ligt ‘merkelijk’ hoger dan in de andere provincies. De Raad voor Vergunningsbetwistingen moet ook meer Oost-Vlaamse deputatiebesluiten vernietigen dan niet vernietigen. Een forensische audit die Apache kon inkijken, schetst een donker beeld over het vergunningsbeleid van de Oost-Vlaamse deputatie deze legislatuur.

Na het ontslag van Oost-Vlaams gedeputeerde Geert Versnick (Open Vld), ontving Audit Vlaanderen ‘vanuit meerdere bronnen’ informatie over mogelijke onregelmatigheden bij het provinciebestuur. Er was sprake van belangenvermenging bij de toekenning van ruimtelijke vergunningen.

Na een vooronderzoek besliste Audit Vlaanderen, de controledienst van de Vlaamse Overheid, halverwege maart om een forensische audit uit te voeren. Dat onderzoek werd eind augustus afgesloten met enkele dwingende aanbevelingen.

Koploper verloren rechtszaken

Het aantal rechtszaken bij de Raad voor Vergunningsbetwistingen, tegen stedenbouwkundige beslissingen van de deputatie, lag in de periode 2012-2017 in Oost-Vlaanderen ‘merkelijk’ hoger dan in andere provincies.

Niet minder dan één derde van alle zaken die de Raad voor Vergunningsbetwistingen moest behandelen, waren stedenbouwkundige dossiers afkomstig uit Oost-Vlaanderen. Een analyse van rechtszaken tegen verkavelingsvergunningen wijst overigens in dezelfde richting.

Het aantal rechtszaken tegen stedenbouwkundige beslissingen van de deputatie ligt in Oost-Vlaanderen ‘merkelijk’ hoger dan in andere provincies

Pikant detail: aangezien de provincie zelf geen betrouwbare informatie kon aanleveren met betrekking tot de resultaten van procedures, moesten de auditeurs op zoek naar data bij het Departement Omgeving om tot die en volgende conclusies te komen:

  • De provincie Oost-Vlaanderen is de enige provincie waarvoor de Raad voor Vergunningsbetwistingen meer deputatiebesluiten vernietigt dan niet vernietigt
  • Van alle deputaties ging het Departement Omgeving (Vlaamse Overheid) het vaakst in beroep tegen beslissingen van de Oost-Vlaamse deputatie. Maar liefst 26 keer trok de Vlaamse Overheid naar de Raad voor Vergunningsbetwistingen in Oost-Vlaamse dossiers, tegenover 4 keer in West-Vlaanderen en telkens één keer in de overige provincies. In meer dan de helft van de Oost-Vlaamse gevallen werd de vergunning vernietigd.

Verkavelingskampioen

De provincie Oost-Vlaanderen levert vaker dan andere provincies ‘Principiële Akkoorden’ (Priak) af. Dat is een ‘achterpoortje’ om via de deputatie woonuitbreidingsgebieden aan te snijden. Van 2012 tot 2018 werd in Oost-Vlaanderen 39 keer van die mogelijkheid gebruik gemaakt. Oost-Vlaanderen werd op de voet gevolgd door Vlaams-Brabant (31 Priak’s) terwijl de provincies Antwerpen, West-Vlaanderen en Limburg respectievelijk amper 12, 5 en 2 Priak’s goedkeurden.

In 9 van de Oost-Vlaamse Priak-beslissingen week de deputatie af van het advies van de administratie. In acht gevallen stelde de provinciaal stedenbouwkundig ambtenaar een weigering voor, maar volgde er toch een goedkeuring. In één geval stelde de ambtenaar een beperkte goedkeuring voor, maar ging de deputatie toch over tot een volledige vergunning.

De auditeurs stellen vast dat het Departement Omgeving (Vlaamse Overheid) de provincie Oost-Vlaanderen vaker op onwettigheden moest wijzen dan bij de andere provincies.

De auditeurs stellen vast dat het Departement Omgeving (Vlaamse Overheid) de Oost-Vlaamse deputatie vaker op onwettigheden moest wijzen dan bij de andere provincies. Sinds 2015 wees de Vlaamse administratie zes keer op onwettigheden bij Priak’s, in vijf gevallen ging het om beslissingen uit Oost-Vlaanderen. In vier van die dossiers stelde de provinciaal stedenbouwkundig ambtenaar zelf een weigering voor.

Copy-paste besluitvorming

Audit Vlaanderen onderzocht dit voorjaar ook 27 verdachte vergunningsdossiers uit de periode 2013-2017. Op basis van de documenten die de auditeurs te zien kregen, konden ze evenwel geen belangenvermenging vaststellen.

Wel laakten de auditeurs dat in verschillende dossiers, waarin afgeweken werd van het advies van de stedenbouwkundig ambtenaar, de deputatie soms grote delen van de motivering van één van de betrokken partijen kopieerde. En dat kan niet zomaar, aangezien de motivering van beslissingen moet gebeuren op basis van eigen zorgvuldig onderzoek.

In verschillende dossiers waarin het advies van ambtenaren niet werd gevolgd, kopieerde de deputatie de motivering van de aanvragers.

Juristen genegeerd

Verder bleek uit de audit dat de databank van juristen bij de betrokken provinciedienst tekortkomingen vertoont, waardoor die niet gebruikt kon worden om betrouwbare analyses op uit te voeren.

Zo worden de resultaten van procedures bij de Raad voor Vergunningsbetwistingen niet bijgehouden. Evenmin worden die resultaten bijgehouden bij de dienst die de vergunningsdossiers voorbereidt.

Ambtenaren moeten één op drie stedenbouwkundige adviezen herwerken. Eén op vijf beslissingen wordt aangevochten.

Ondanks alles becijferden de auditeurs dat in de periode 2012-2017 ongeveer één op drie vergunningdossiers na het advies van de provinciaal stedenbouwkundig ambtenaar herwerkt werden. Op vraag dus van de deputatie die het advies van de stedenbouwkundig ambtenaar niet wilde volgen.

Juristen werden daarbij niet ingeschakeld om bijvoorbeeld de kwaliteit van het besluit te bewaken of de nodige adviezen te verlenen. Terwijl dat net een remedie kan zijn om het aantal rechtszaken te doen dalen.

Van de dossiers die ambtenaren niet moesten herwerken, ging 15,8% van de aanvragers in beroep. Van de dossiers die wel herwerkt moesten worden, was dat 26,56%.

Gemiddeld wordt ongeveer één op vijf beslissingen aangevochten, goed voor bijna duizend rechtszaken in de periode 2012-2017. Hoewel het aantal beroepsdossiers relatief constant bleef, bleek er een stijgende tendens in het aantal aangevochten dossiers.

Om tegemoet te komen aan al die problemen, stelt Audit Vlaanderen vier groepen van dringende aanbevelingen voor. Tegen half september moet er al een plan van aanpak zijn. Na de perikelen rond het ontslag van gedeputeerde Versnick, keurde het provinciebestuur op 10 oktober 2017 al een kader rond interne controle en organisatiebeheersing goed.

Auteur: Steven Vanden Bussche

Steven Vanden Bussche studeerde geschiedenis aan de UGent en mag ook lesgeven aan het secundair onderwijs. Sinds 2005 werkt Steven als journalist. Eerst als regiocorrespondent voor Het Laatste Nieuws en de VRT, daarna zeven jaar voor het persagentschap Belga. Sinds augustus 2017 schrijft Steven voltijds voor Apache.

Word lid

Word jij lid van Apache? Lees direct verder en steun onafhankelijke onderzoeksjournalistiek. Nu al vanaf 6,25 euro per maand.


Ja, ik word lid

Word nu lid van Apache en geniet van deze voordelen:

  • Toegang tot alle ruim 4.000 artikels
  • Deel de artikels gratis met je vrienden
  • Toegang tot alle dossiers en het volledige archief
  • Treed in discussie met journalisten en andere lezers
  • Korting op events en andere journalistieke producten, zoals e-books