‘Sociale sector heeft alle vertrouwen in Antwerps stadsbestuur verloren’

 Leestijd: 3 minuten0

De tweede fase van de vermarkting van het sociaal werk in Antwerpen is een maat voor niets geweest. Alle tien projecten die door schepen Fons Duchateau aan de commerciële markt zijn aangeboden, zijn opnieuw toegewezen aan de oorspronkelijke uitvoerder. De reden is dat er zich geen kandidaten aandienen. Ondertussen is de schade niet te overzien. “De hele operatie heeft enorm veel tijd en geld gekost. Bovendien is de sector alle vertrouwen in het Antwerps stadsbestuur verloren.”

Het Antwerps schepencollege heeft de tien sociale projecten die het op de private markt wilde aanbieden terug toegewezen aan de non profit sector

Het Antwerps schepencollege heeft de tien sociale projecten die het op de private markt wilde aanbieden aan commerciële bedrijven terug toegewezen aan de oorspronkelijke uitvoerders in de non profit sector. Dit gebeurde al op vrijdag 6 oktober, maar hierover is vrijwel niets in de pers verschenen.

Het betekent dat het buurtwerk opnieuw naar Samenlevingsopbouw gaat, woonbegeleiding terug naar het Centrum Algemeen Welzijnswerk (CAW) en drugshulpverlening weer naar Free Clinic. Ook sociale werkplaats De Sleutel en Antwerps Drug Interventie Centrum (Adic) behielden hun opdracht.

Er ging een zucht van verlichting door de sector. Anderhalf jaar hebben de organisaties in onzekerheid geleefd over hun voortbestaan. Dit leidde tot veel spanningen en onrust bij de werknemers én bij de doelgroep, zegt Sociaal Werk Actie Netwerk (SWAN) die zowel hulpverleners als cliënten verenigt.

Experimenteren met een kwetsbare sector

Bijna twee maanden nadat er een einde kwam aan de onrust, likt de sector nog steeds zijn wonden. “Natuurlijk zijn we blij dat de projecten opnieuw naar de oorspronkelijke uitvoerders gaan. Zij bouwden de afgelopen jaren heel wat expertise op en waren de beste kandidaten. Maar tegelijk zijn we totaal verslagen. Het Antwerps stadsbestuur heeft ervoor gekozen om anderhalf jaar chaos te creëren in een sector die werkt met de meest kwetsbaren in onze samenleving. Er is met ons geëxperimenteerd en dat is niet zonder gevolg gebleven”, aldus Cis Dewaele van SWAN.

De gevolgen zijn dat gekwalificeerde werknemers hun baan op hebben gezegd, omdat ze ervan overtuigd waren dat hun organisatie de vermarkting niet zou overleven. Van 36 andere medewerkers in de betrokken sector werd het contract stopgezet, zo blijkt uit gegevens van SWAN. Vrijwilligers haakten af. Veel kennis en ervaring ging verloren. Ook de samenwerking met de partnerorganisaties kwam op een lager vuurtje te staan, omdat een lange termijnvisie ontbrak.

Even leek het er op dat het commerciële bedrijf G4S dagcentrum De Vaart voor daklozen zou gaan uitbaten, maar het bedrijf trok zich terug. (foto: pixabay.com)

Niet efficiënter en niet goedkoper

“Het Antwerps stadsbestuur heeft een aantal aspecten over het hoofd gezien bij het vermarkten van de sociale diensten”, zegt Peter Raeymaeckers van de Universiteit Antwerpen. “De bedoeling was om de sector open te breken en ook commerciële bedrijven te laten meedingen naar de opdrachten om zo de innovatie en efficiëntie in de sector te stimuleren. En natuurlijk ook met in het achterhoofd dat het sociaal werk goedkoper kon.”

Uit onderzoek blijkt dat specifieke kennis verdwijnt bij het vermarkten

Maar uit onderzoek blijkt dat specifieke kennis verdwijnt bij het vermarkten, zegt Raeymaeckers. “Zo wordt het waardevolle netwerk aangetast. Organisaties die eerder samenwerkten, worden elkaars concurrenten. De specifieke expertise die in dergelijke netwerken aanwezig is, verdwijnt. Bovendien bestaan er twijfels over het feit of commerciële partners wel voldoende oog zullen hebben voor de meest kwetsbare groepen. Het is moeilijk om met deze mensen vooropgestelde resultaten te halen. Daarom richt men zich liever op doelgroepen die makkelijker en dus efficiënter te begeleiden zijn.”

Dit is ook de reden waarom er opvallend weinig kandidaten hebben ingetekend op de tweede ronde van de vermarkting. Bij negen van de tien projecten diende maar één kandidaat een projectvoorstel in. Dat was telkens de kandidaat die de opdracht ook al eerder uitvoerde. Alleen bij de projectoproep voor het coachen van inburgeraars meldden zich drie kandidaten.

Ook in de eerste fase van het vermarktingsproces ging uiteindelijke elke opdracht opnieuw naar de oorspronkelijke uitvoerders. Even leek het erop dat het commerciële bedrijf G4S dagcentrum De Vaart voor daklozen zou gaan uitbaten, maar deze zomer trok het bedrijf zich terug en kwam de werking opnieuw in handen van Centrum Algemeen Welzijnswerk Antwerpen. Dit betekent dat elk sociaal project dat schepen Fons Duchateau op de private markt aanbood opnieuw in handen is van de oorspronkelijke uitvoerder in de non profit sector.

Peter Raeymaeckers:

“De hele operatie heeft enorm veel tijd en geld gekost en heeft de efficiëntie dus helemaal niet vergroot en het ook niet goedkoper gemaakt. Bovendien is de sector alle vertrouwen in het Antwerps stadsbestuur verloren. Die heeft de expertise en ervaring van werknemers en organisaties die al jarenlang in deze sector werken niet gerespecteerd. Men zou met deze organisaties moeten samenwerken in plaats van ze tegen elkaar uitspelen. Dit is geen voorbeeld van goed bestuur.”

Dialoogfunctie

Sociale organisaties in Antwerpen hebben een afsprakennota of convenant met het lokaal bestuur. Daarin staat welke doelstellingen de organisatie moet halen voor de beschikbare overheidsmiddelen. De afsprakennota is een resultaat van een dialoog waarin beide partijen deskundigheid en mogelijkheden inbrengen.

Door het sociaal werk op de commerciële markt aan te bieden dreigt die dialoogfunctie verloren te gaan, zegt Ilse Hackethal, directeur van Samenlevingsopbouw Antwerpen stad.

“Een cruciaal deel van sociaal werk is politiek werk. We zoeken samen met de betrokken politici en samen met de doelgroep naar verbeteringen of nieuwe oplossingen. Maar soms is het ook nodig om het oneens te zijn met de politici. Wanneer contracten ook aan derden worden aangeboden, is de kans groot dat sociale organisaties zich deze kritische rol niet meer kunnen permitteren.”

Een belangrijke aanbeveling voor de volgende legislatuur is dat het toekomstige stadsbestuur de dialoog met zowel middenveld als doelgroep aangaat. Zo creëert men meer draagvlak voor het beleid en wordt het vertrouwen terug hersteld.

Het kabinet van schepen Fons Duchateau was niet bereikbaar voor een reactie.

Op woensdag 6 december organiseert het Centrum OASeS de voorstelling het nieuwe Jaarboek Armoede en Sociale Uitsluiting voor. In het nieuwe jaarboek wordt ingezoomd op het lokaal sociaal beleid. Geïnteresseerden zijn welkom. Om 11.00 uur is er een politiek kopstukkendebat met: Axel Polis (Open Vld), Güler Turan (sp.a), Katrien Schryvers (CD&V), Lorin Parys (N-VA), Peter Mertens (PVDA), Tom Van Grieken (Vlaams Belang), Wouter Van Besien (Groen)

Tijdstip: Van 8.30 tot 12.00.

Locatie: M.001 – De Meerminne, stadscampus, Sint-Jacobstraat 2, 2000 Antwerpen

Auteur: Janine Meijer

Janine Meijer is freelance journaliste en werkt onder meer voor Gazet van Antwerpen, De Standaard en verschillende andere opdrachtgevers.

Word lid

Steun onze advertentievrije onderzoeksjournalistiek en mis geen enkele onthulling. Ja, ik word lid

Word nu lid van Apache en geniet van deze voordelen:

  • Toegang tot alle ruim 4.000 artikels
  • Deel de artikels gratis met je vrienden
  • Toegang tot alle dossiers en het volledige archief
  • Treed in discussie met journalisten en andere lezers
  • Korting op events en andere journalistieke producten, zoals e-books