Wat als de Catalaanse kwestie een Vlaamse staart krijgt?

 Leestijd: 2 minuten1

Als straks het Vlaams Parlement een referendum organiseert waarna de Vlaamse Regering beslist eenzijdig de onafhankelijkheid uit te roepen, stopt federaal premier Charles Michel (MR) zijn Vlaamse evenknie Geert Bourgeois (N-VA) dan onverwijld achter slot en grendel?

Of anders gezegd: wat als de Catalaanse kwestie een Vlaamse staart krijgt? Met de grondwet en het strafwetboek in de hand en geassisteerd door (grondwet)specialisten zocht Apache uit welke de strafrechtelijke gevolgen van een eenzijdig uitgeroepen Vlaamse onafhankelijkheid zouden kunnen zijn.

Geert Bourgeois (Foto: Flickr CC)

Niet dat zo’n onafhankelijkheidsreferendum er meteen zit aan te komen. In ruil voor deelname aan de federale regering slikte N-VA in 2014 haar communautaire eisen in, en ook voor de komende verkiezingscampagne wil de partij haar focus elders leggen.

Intussen wordt er in het Vlaams Parlement wel gedebatteerd over de Catalaanse kwestie. Kamerlid Veli Yüksel (CD&V) werd door zijn partij op Twitter vooruit gestuurd om even te duwen waar het pijn doet bij coalitiepartner N-VA:

Het debat in het Vlaams Parlement komt er nadat de Catalaanse ex-premier Carles Puigdemont zich afgelopen zondag, samen met vier ministers bij de federale gerechtelijke politie in Brussel meldde.

Na het uitroepen van de Catalaanse onafhankelijkheid vaardigde Spanje een Europees aanhoudingsbevel uit. In Spanje dreigt de voormalige minister-president vervolgd te worden voor rebellie en voor dertig jaar achter de tralies te vliegen.

Is iets gelijkaardig in België denkbaar?

De onafhankelijkheid van Vlaanderen kan enkel legaal gebeuren door het herschrijven van de grondwet. De procedure voor zo’n grondwetswijziging is bewust complex gemaakt. Het is immers niet de bedoeling dat er met elke wisselende politieke meerderheid zomaar aan gesleuteld wordt.

Het voor herziening vatbaar verklaren van een gericht aantal grondwetsartikelen bij het einde van een legislatuur en de noodzakelijke tweederdemeerderheid voor een grondwetswijziging, zijn maar enkele grendels op het slot.

Die tweederdemeerderheid is politieke fictie. Kan Vlaanderen onafhankelijk worden op de ‘Catalaanse manier’, door eenzijdig de onafhankelijkheid af te kondigen?

De Regering Bourgeois I zou in theorie, al dan niet na een referendum, de Vlaamse onafhankelijkheid kunnen uitroepen. Maar dat zou, net zoals in Spanje ook in België strijdig zijn met de grondwet.

De geschiedenis leert dat een illegaal bekomen onafhankelijkheid ook gewoon legaal kan worden. De Belgische Omwenteling is daar een voorbeeld van

Ongrondwettelijkheid op zich is niet strafbaar, maar de strafwet beschrijft wel een aantal ‘misdaden en wanbedrijven tegen de uitwendige en inwendige veiligheid van de Staat’ die zouden volgens specialisten in zo’n geval toelaten om de volledige Vlaamse Regering in de nor te draaien.

Wat mag er volgens de wet dan precies niet?

Bij misdaden tegen de uitwendige veiligheid van de Staat moeten we denken aan zaken zoals ‘het opnemen van de wapens tegen België’, ‘vechten samen met vijandelijke legers’ of ‘vijandige mogendheden helpen’. Het gaat om activiteiten die gericht zijn tegen de Belgische staat of om de vijanden van de Belgische staat te ondersteunen.

Onder misdaden tegen de inwendige veiligheid vallen onder meer ‘het bevel overnemen over het leger’, het ‘aanzetten tot een burgeroorlog’ of ‘het aanwerven of ronselen van gewapende krijgsbendes’.

De Vlaamse onafhankelijkheid zit met andere woorden muurvast?

Niet noodzakelijk. De geschiedenis leert dat illegaal ook gewoon legaal kan worden. De Belgische Omwenteling is een voorbeeld. Toen België zich losscheurde van koning Willem I der Nederlanden gebeurde dat niet ‘legaal’, het kreeg dankzij de Belgische grondwet wel een nieuw legaal kader.

Dat geldt overigens voor heel veel ‘revoluties’ of ‘omwentelingen’, gaande van de meest bloedige opstanden tot geweldloze omwentelingen zoals de scheiding van Tsjechië en Slowakije.

Uiteindelijk is het een politieke beslissing?

In essentie komt het daar op neer. Als er op een dag een overweldigende meerderheid voor de Vlaamse onafhankelijkheid zou opstaan, wordt het moeilijk om die politiek te negeren.

Auteur: Tom Cochez

Licentiaat criminologie. Werkte van 1997 tot 2008 voor De Morgen. Hij volgde er vooral gezondheidszorg, sociale zaken en milieu en verdiepte zich in de politieke partijen Vlaams Belang en Groen. In 2008 koos hij ervoor om opnieuw op freelance basis te werken onder meer ook voor Knack en Humo. Een jaar later stond hij mee aan de wieg van De Werktitel, het latere Apache.be. Vandaag werkt hij als redacteur en coördinator.

Word nu lid van Apache en geniet van deze voordelen:

  • Toegang tot alle ruim 4.000 artikels
  • Deel de artikels gratis met je vrienden
  • Toegang tot alle dossiers en het volledige archief
  • Treed in discussie met journalisten en andere lezers
  • Korting op events en andere journalistieke producten, zoals e-books