Hoe Fernand Huts profiteert van de Europese begrotingsregels

 Leestijd: 5 minuten7

Via een dochterbedrijf van een Luxemburgse vennootschap kocht Fernand Huts in 2016 voor 17.513.000 euro zo’n 450 hectare weiland van het Gentse OCMW. “Een buitenkansje”, noemt zijn zoon Yves Huts het. Deze ‘jackpot’ heeft het OCMW nodig voor de bouw van een rusthuis, dienstencentrum en verschillende assistentiewoningen. En dat heeft alles te maken met de strenge Europese begrotingsregels.

In mei 2016 berichtte Het Laatste Nieuws over een “enorme Hollandse jackpot” voor het Gentse OCMW dankzij de verkoop van 450 hectare aan landbouwgrond in Zeeuws-Vlaanderen. “De NV Bijloke (sic.) uit de Hollandse gemeente Stein wil 17.513.000 euro neertellen voor onze grond. Daar komt nog eens 75.000 euro bovenop van pachters die kleine lappen grond aankochten”, lichtte OCMW-voorzitter Rudy Coddens (sp.a) toe.

Uit onderzoek van Apache blijkt dat het Hollandse bedrijf waarvan sprake in het bezit is van de Luxemburgse vennootschap The Private Equity Company, met bestuurder Fernand Huts, CEO van Katoen Natie. Ook het transportbedrijf Langen dat Huts in 2016 overnam is eigendom van deze Luxemburgse vennootschap. Zijn zoon Yves Huts is bestuurder van de besloten vennootschap Bijloke die de gronden kocht.

CEO van Katoen Natie Fernand Huts (Foto: (c) Jonas Roosens / Belga)

Jackpot en buitenkansje

Yves Huts: ‘Het was puur de prijs die de gronden voor ons aantrekkelijk maakten. We hebben ze gekocht omdat de prijs ons zeer aanvaardbaar leek.’

“Voorlopig hebben we geen concrete plannen met deze gronden”, zegt Yves Huts in een telefonisch gesprek. “Het was puur de prijs die de gronden voor ons aantrekkelijk maakten. We hebben ze gekocht omdat de prijs ons zeer aanvaardbaar leek. Er waren niet veel kopers, denk ik.” De gronden worden momenteel verpacht, wil Huts nog kwijt.

Hoe aantrekkelijk de prijs precies is, leert ons een vergelijking van de gemiddelde agrarische grondprijs en wat Huts betaalde. Het OCMW kreeg in mei 2016 naar eigen zeggen 17.588.000 euro voor 450 ha landbouwgrond in Zeeuws-Vlaanderen. Dit komt neer op 39.084,4 euro per hectare. Volgens het kwartaalbericht van het Nederlandse kadaster bedroeg de gemiddelde agrarische grondprijs voor Zeeuws-Vlaanderen in die periode 64.700 euro. Een verschil van meer dan 25.000 euro per hectare. “Een buitenkansje”, bevestigt Yves Huts.

De gronden in de buurt van de Zeelandse gemeenten Axel en Hulst maakten deel uit van het patrimonium dat het OCMW door de jaren heen erfde. Het zijn lang niet de enige gronden die het OCMW de laatste jaren van de hand deed.

40 miljoen euro

Woordvoerder OCMW: ‘We verkopen eigendommen om te kunnen investeren én om de leninglasten te beperken.’

Volgens Het Nieuwsblad verkocht het OCMW in 2015 voor 18,3 miljoen euro eigendommen. Onder meer 170 hectare landbouwgrond in het West-Vlaamse Wulpen voor bijna 7 miljoen en een hoeve in het Oost-Vlaamse Nazareth voor 7,8 miljoen euro. In mei 2016 had de verkoop van verschillende eigendommen in totaal al 40 miljoen opgebracht.

Meer recente cijfers kon het OCMW op dit moment niet geven. Op de website van het Gentse stadsontwikkelingsbedrijf worden alleszins nog steeds een aantal OCMW-eigendommen te koop aangeboden, waaronder een hoeve in Zelzate en percelen in Afsnee en Assenede.

Het geld van de verkoop zal gebruikt worden voor de bouw van onder andere een nieuw rusthuis in Mariakerke, assistentiewoningen in Zwijnaarde en een lokaal dienstencentrum op de Muide. “We verkopen eigendommen om te kunnen investeren én om de leninglasten te beperken”, legt woordvoerder Klaas Maes van het Gentse OCMW uit.

ESR

Op zich een logische uitleg, maar als we iets verder onder de oppervlakte kijken, is er toch wat meer aan de hand. Meer bepaald het Europees systeem van de nationale rekeningen, of ESR in vaktermen. Dit zijn de Europese boekhoudnormen die gehanteerd moeten worden door alle openbare besturen in de EU.

Het Federaal Planbureau legde eerder al onomwonden het verband tussen de Europese begrotingsregels en de daling van de overheidsinvesteringen.

De normen werden aangepast in de nasleep van en als antwoord op de financiële crisis en de daaropvolgende schuldcrisis. Bedoeling van de aanpassingen was om de begrotingscontrole en het economisch toezicht van de EU op de lidstaten te vergroten, met als overkoepelende sluitstuk het verdrag inzake stabiliteit, coördinatie en bestuur binnen de Economische en Monetaire Unie (VSCB). In dit verdrag verbinden de landen van de Eurozone zich ertoe om hun jaarlijks structureel tekort niet boven 0,5% van het nominaal bbp te laten uitstijgen.

Het geheel van Europese begrotingsregels heeft gevolgen voor alle bestuursniveau’s in ons land, het plaatst hen in principe in constante besparingsmodus. Ook de steden en gemeenten. Verschillende organisaties en belangengroepen waarschuwen al lang voor de structurele gevolgen van de strengere regels en specifiek “voor de toekomstige investeringscapaciteit van de lokale besturen”, zoals onderzoekers van Belfius in 2015 hebben aangegeven.

Onder de ESR-normen wordt immers geen onderscheid gemaakt tussen financieringsbehoefte voor de exploitatie aan de ene en voor investeringen aan de andere kant. Bovendien moeten investeringsuitgaven geboekt worden op één rekenjaar, zonder rekening te houden met de levensduur. Investeringsuitgaven worden zo een heel grote last op de jaarlijkse rekening. Leningen moeten terugbetaald worden uit de gewone werkingsmiddelen en kunnen dus een gat slaan in de begroting.

Oosterweel

‘De regelgeving bepaalt dat we, wanneer we activa verkopen, deze opnieuw dienen te investeren in activa.’

Het Federaal Planbureau legde eerder al onomwonden het verband tussen de Europese begrotingsregels en de daling van de overheidsinvesteringen. De regels bezorgen ook de Vlaamse regering kopzorgen. Vlaams minister-president Geert Bourgeois (N-VA) doet er bijvoorbeeld alles aan om de kosten voor de Oosterweelverbinding buiten de Vlaamse begroting te houden. “Voor dit soort projecten vragen we al langer om te kunnen afschrijven op een langere periode”, zei Bourgeois (N-VA) daar recent nog over in Villa Politica.

“De regelgeving bepaalt dat we, wanneer we activa verkopen, deze opnieuw dienen te investeren in activa”, stelt de woordvoerder van het OCMW. Of anders gezegd: om te kunnen investeren in activa, moeten er andere activa verkocht worden. Investeringen in rusthuizen moeten worden betaald met de verkoop van landbouwgronden, en dat terwijl de rente historisch laag staat.

“Een bestuur zoals OCMW Gent dat veel eigendommen bezit die niet ingezet worden voor de maatschappelijke opdracht van het bestuur kan deze door verkoop en herinvestering omzetten in activa met een maatschappelijke opdracht. Op die manier kunnen we, met respect voor het budgettair evenwicht, toch investeringen doen die anders niet mogelijk waren geweest, tenzij we de lokale overheid hiervoor laten betalen via belastingen, extra retributies of besparingen”, klinkt de uitleg.

Onderzoekers van Belfius gaven in 2015 al aan dat de ESR-normen ervoor zorgen dat de investeringen van lokale besturen verminderen, terwijl zij traditioneel net “een aanzienlijk stuk van de totale overheidsinvesteringen van het land” vormen. En België presteerde op vlak van overheidsinvesteringen al ondermaats.

De onvrede met de ESR-normen is echter geen louter Belgisch fenomeen, getuige de recente oproep van de Europese raad van gemeenten en regio’s (CCRE) voor een versoepeling van de regels om zo langetermijninvesteringen aan te zwengelen.

Commons

‘Er wordt weinig democratisch beslist wat er met die gronden en panden van het OCMW moet gebeuren. Ze worden voor onze neus weggekaapt.’

Bepaalde beleidsmakers pleiten al langer voor een versoepeling van de begrotingsregels. Het Federaal Planbureau legde begin 2016 nog voorstellen op tafel voor “een adequate verrekening van de investeringen”.

De actiegroep Constituante gaat nog een stap verder. “We eisen een moratorium op de verkoop van activa van de gemeenten”, legt activist Raf Verbeke uit. “Dit is niet iets waar enkel Gent mee geconfronteerd wordt, het is een algemeen Vlaams, Belgisch en Europees verschijnsel. Volgens ons verdient de burger tenminste een debat over de zin of onzin van het patrimonium dat verkocht wordt.”

In Gent ligt de verkoop van het gemeentelijk patrimonium misschien wel extra gevoelig. De stad liet onlangs nog onderzoeken hoe het de rol van “commonsstad van de toekomst” kan opnemen. Commons is een hip woord voor gemeenschapsgoederen, die ook beheerd worden door de gemeenschap. Het summum van burgerparticipatie dus.

In het door onderzoeker Michel Bauwens voorgestelde transitieplan voor Gent is ook aandacht voor stadslandbouw. Onder meer het door de stad opgezette forum Gent En Garde dat strijd voor “lekkere, lokale en duurzame voeding” wordt als voorbeeld naar voor geschoven. Tegelijk verkoopt de stad een deel van haar landbouwgronden aan Fernand Huts.

“En dat net wanneer verschillende stadslandbouwers op zoek zijn naar grond”, zegt Nathalie Snauwaert, oprichtster van Het Spilvarken, een project dat buurtbewoners zelf hun stadsvarken laat kweken. “Er wordt weinig democratisch beslist wat er met die gronden en panden van het OCMW moet gebeuren. Ze worden voor onze neus weggekaapt.”

“Het OCMW beschikt over een interessant patrimonium, vooral in Oost- en West-Vlaanderen”, meent Maarten Crivits, onderzoeker en lid van de werkgroep Stadslandbouw Gent. “De gronden gewoon verkopen op de vrije markt vinden we toch een gemiste kans. De stad en het OCMW beseffen wel dat er meer mee te doen is, en het OCMW heeft zelf al aangegeven dat zo’n 123 ha grond op Gents grondgebied potentieel heeft voor stadslandbouw, natuur of bos.”

“Nochtans is er echt wel potentieel, en kunnen de gronden in het kader van de klimaatdoelstellingen zeker nog van pas komen”, meent Crivits. “Het OCMW kan als eigenaar ook voorwaarden opleggen, bijvoorbeeld voor biologische landbouw, of een aantal sociaal-maatschappelijke doelstellingen in acht nemen. Er zijn gronden in de buurt van ziekenhuizen, waar een samenwerking tussen de stadslandbouwers en het ziekenhuis kan opgezet worden. Voorlopig gebeurt er echter niks concreet mee.”

Auteur: Jan Walraven

Jan Walraven schrijft sinds april 2015 voor Apache. Zijn boek, ‘De diefstal van de eeuw’, over privacy en de tentakels van technologie, is sinds 10 september te koop. Hij tweet af en toe als @jnwlrvn.

Word lid

Lees direct verder en steun onafhankelijke onderzoeksjournalistiek. Nu nog aan 6,66 euro per maand.


Ja, ik word lid

Word nu lid van Apache en geniet van deze voordelen:

  • Toegang tot alle ruim 4.000 artikels
  • Deel de artikels gratis met je vrienden
  • Toegang tot alle dossiers en het volledige archief
  • Treed in discussie met journalisten en andere lezers
  • Korting op events en andere journalistieke producten, zoals e-books