Afkoopwet geschreven door diamantlobby

 Leestijd: 3 minuten1

Het ontwerp van de afkoopwet werd geschreven door Raf Verstraeten, professor strafrecht maar ook lobbyist voor de diamantsector. Verstraeten werd nauw betrokken bij de discussies en had daarover ook een één-op-één-onderhoud met voormalig Antwerps procureur-generaal Yves Liégeois. Dat bleek woensdagochtend in de commissie Kazachgate. De verdediging van Liégeois kon de leden van de onderzoekscommissie allesbehalve overtuigen. “U verdedigt het onverdedigbare”.

Vanochtend startte de commissie Kazachgate met het tweede luik van haar werkzaamheden. Daarbij staat de vraag centraal of er inmenging is geweest van de diamantlobby of van andere spelers bij de totstandkoming van de wet op de verruimde minnelijke schikking, beter bekend als de afkoopwet. Onder meer voormalig Antwerps procureur-generaal Yves Liégeois zakte af naar de Kamer om er zijn relaas van de feiten te brengen. Een relaas dat de parlementairen allerminst leek te overtuigen.

Liégeois begon met een uiteenzetting die ruim een uur in beslag nam. De voormalige Antwerpse procureur-generaal staat bekend als een fervent voorstander van de afkoopwet en dat bleek ook uit zijn getuigenis. Volgens hem moet de totstandkoming van de wettekst breder gekaderd worden en ligt de basis ervan bij het verzet van het openbaar ministerie en de onderzoeksrechters tegen een wetsvoorstel op de inbeslagname van bedrijfsgoederen.

Yves Liégeois (Foto: Belga © Benoit Doppagne)

Bedrijfsgoederen

Liégeois maakte hard dat het wetsvoorstel in verband met de inbeslagname van bedrijfsgoederen er kwam op vraag van de diamantlobby. Het voorstel dat het onderzoeksrechters zo goed als onmogelijk zou maken om bedrijfsgoederen – lees: diamanten – in beslag te nemen, stuitte om evidente redenen op fors verzet van het parket-generaal en van de onderzoeksrechters.

De diamantlobby wilde het voorstel er echter doorduwen en bewerkte de politieke wereld. Blijkbaar met succes want het wetsvoorstel werd ingediend door verschillende partijen. Onder meer huidig Antwerps burgemeester en N-VA-voorzitter Bart De Wever was mede-indiener van dat wetsvoorstel.

Het verzet binnen de magistratuur was volgens Liégeois dusdanig dat Vandeurzen zijn hulp inriep om tot een oplossing te komen. Tijdens het verloop van de commissie herhaalde Liégeois meermaals dat de minister zei “met de rug tegen de muur te staan” en “met handen en voeten gebonden te zijn” aan een politiek akkoord.

Daarop werd een overlegvergadering belegd met alle betrokkenen. Zowel de politieke, de gerechtelijke als de zakenwereld tekenden daarop aanwezig, met onder meer de diamantwereld maar ook het VBO en Unizo die achter het wetsvoorstel stonden. Het is vooral de conclusie van die werkgroep die van belang is. “Vandeurzen vroeg ons om verder lokaal overleg te organiseren met de betrokkenen en een constructieve dialoog op te zetten”, zei Liégeois. Pittig detail: van de vergadering werd nooit een verslag opgemaakt.

Yves Liégeois: De minister zei “met de rug tegen de muur te staan” en “met handen en voeten gebonden te zijn” aan een politiek akkoord

Het VBO en Unizo haakten af. Wat volgde was een reeks vergaderingen met daarop aanwezig het Antwerps parket-generaal en lobbyisten van de diamantlobby: de professoren Raf Verstraeten en Axel Haelterman. Daar werd gezocht naar “alternatieve pistes” voor de wet op de inbeslagname van bedrijfsgoederen waardoor, dixit Liégeois “de bal in het kamp van de betrokken sector belandde” en het “de vraag was of zij dat zouden aanvaarden”. Met “dat” verwijst Liégeois naar de fameuze afkoopwet. Die werd voorgesteld als een alternatief voor de gehekelde wet op de inbeslagname van bedrijfsgoederen.

Raf Verstraeten

Uiteindelijk, zo bleek vanochtend, was het professor Raf Verstraeten die als lobbyist werd betaald door de diamant om het wetsontwerp voor de afkoopwet uit te schrijven. Zijn voorstel kon op instemming van het parket-generaal rekenen omdat het volgens Liégeois volledig in lijn lag met wat het openbaar ministerie al veel langer in gedachten had. De voormalige Antwerpse procureur-generaal liet ook optekenen dat het werkstuk van Verstraeten “een academisch werkstuk” was en dat naar zijn aanvoelen “de diamant niet geïnteresseerd was in de afkoopwet”.

Yves Liégeois: “Het was absoluut niet iets dat we zelf wensten, maar een gevolg van het overleg dat door de minister werd belegd.”

Nog opvallend: Liégeois distantieerde zich uitdrukkelijk van de bewoordingen die werden gebruikt in een verslag van een vergadering over de zaak met onder meer ook mensen van de BBI. Het verslag dat door Apache wereldkundig werd gemaakt meldt:

“Het Antwerps parket heeft dan aan de professoren Haelterman en Verstraeten gevraagd de lobby-machine in de andere richting te doen werken, en dus nu het tegenvoorstel (de afkoopwet, ToC) van de magistraten bij de politici te promoten.”

De procureur-generaal bevestigde het bestaan van het document, maar volgens hem wordt het verkeerd begrepen en van onvoldoende context voorzien: “Ik neem afstand van die straffe uitspraken”.

Op de korrel

De uitleg van Liégeois werd achteraf zwaar op de korrel genomen door onder meer commissievoorzitter Dirk Van der Maelen (sp.a) zelf, maar ook door Kristof Calvo (Groen), Vincent Van Quickenborne (Open VLD) en een aantal Franstalige politici.

Zij kunnen er niet bij dat het openbaar ministerie onderhandelingen aanknoopte met de diamantsector, die vervolgens geprivilegeerd liet aanschuiven aan de onderhandelingstafel én daarna zelfs het wetsvoorstel liet schrijven. Er werden ook vragen gesteld bij het legaal aspect van die aanpak. Onder meer Olivier Maingain (FDF) vroeg zich af of de wet het wel toelaat om externen te vragen bij overleg op het niveau van het parket-generaal.

Liégeois verdedigde zich door te verwijzen naar de “opdracht van de minister” om hem uit de impasse te halen die zou zijn gecreëerd door een politieke deal over de wet op de inbeslagname van de bedrijfsgoederen. “Het was absoluut niet iets dat we zelf wensten, maar een gevolg van het overleg dat door de minister werd belegd.”

De uitleg van Liégeois dat de diamant eigenlijk niet geïnteresseerd was in de afkoopwet, werd uiteindelijk neergesabeld door Van der Maelen. “Waarom zou de diamant na te hebben geijverd voor de wet op de inbeslagname van bedrijfsgoederen zomaar stoppen met lobbyen? Waarom zou ze lobbyisten blijven betalen om deel te nemen aan de vergaderingen met het parket-generaal? Waarom zou ze hen betalen om een wetsvoorstel te laten schrijven? Voor een organisatie die niet is geïnteresseerd in zo’n wet is dat toch wel heel bijzonder. U verdedigt het onverdedigbare.”

Auteur: Tom Cochez

Licentiaat criminologie. Werkte van 1997 tot 2008 voor De Morgen. Hij volgde er vooral gezondheidszorg, sociale zaken en milieu en verdiepte zich in de politieke partijen Vlaams Belang en Groen. In 2008 koos hij ervoor om opnieuw op freelance basis te werken onder meer ook voor Knack en Humo. Een jaar later stond hij mee aan de wieg van De Werktitel, het latere Apache.be. Vandaag werkt hij als redacteur en coördinator.

Word nu lid van Apache en geniet van deze voordelen:

  • Toegang tot alle ruim 4.000 artikels
  • Deel de artikels gratis met je vrienden
  • Toegang tot alle dossiers en het volledige archief
  • Treed in discussie met journalisten en andere lezers
  • Korting op events en andere journalistieke producten, zoals e-books