‘Schaf meldingsplicht werkloze vrijwilligers af’

 Leestijd: 3 minuten1

Het Netwerk Tegen Armoede pleit voor een afschaffing van de meldingsplicht voor wie een uitkering krijgt en vrijwilligerswerk wil doen. Politiek is hier weinig animo voor, bleek gisteren op een politiek debat over de nieuwe vrijwilligerswet. Brecht Vermeulen (N-VA) stelt een vereenvoudigde Dimona-aangifte voor alle vrijwilligers voor.

Niet iedereen mag vandaag zomaar vrijwilligerswerk doen. Er is een meldingsplicht voor werklozen, bruggepensioneerden en asielzoekers. Wie een leefloon krijgt moet het akkoord krijgen van de dossierbeheerder van het OCMW en mensen met een uitkering van de mutualiteit moeten toestemming vragen van de adviserend geneesheer.

Drempel

“Ik zie niet in waarom die meldingsplicht behouden moet worden”, zegt Nicolas Van Praet van het Netwerk Tegen Armoede. “Het enige wat dat doet, is extra drempels opwerpen voor mensen die zich willen inzetten. Je zou vrijwilligerswerk bij deze groepen net moeten stimuleren.”

“Het enige wat dat doet is extra drempels opwerpen voor mensen die zich willen inzetten.”

“Door de drempel van de meldingsplicht te behouden, hou je ook de meerwaarde die vrijwilligerswerk biedt buiten het bereik van deze groepen”, aldus Van Praet. “Denk maar aan competenties uitbreiden, netwerk opbouwen, zelfvertrouwen opkrikken of isolement doorbreken.”

Vandaag ligt er een wetsontwerp klaar van minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid Maggie De Block (Open Vld) dat wijzigingen aan de federale vrijwilligerswet voorstelt. De Block liet zich hierbij adviseren door de Hoge Raad voor Vrijwilligers (HRV). Ook zij vroegen om de meldingsplicht voor werklozen, bruggepensioneerden en asielzoekers af te schaffen.

Heikel punt

“De HRV vindt dat, als iemand vrijwilligerswerk en arbeid kan combineren, het eveneens mogelijk moet zijn om vrijwilligerswerk en de zoektocht naar werk te combineren. De vrees voor de niet-beschikbaarheid voor de arbeidsmarkt is ongegrond”, schreef de HRV over de meldingsplicht voor werklozen en bruggepensioneerden. Toch raakt het voorstel van De Block dit heikele punt niet aan.

“Door de drempel van de meldingsplicht te behouden, hou je ook de meerwaarde die vrijwilligerswerk biedt buiten het bereik van deze groepen”

De Verenigde Verenigingen, het samenwerkingsverband van het middenveld in Vlaanderen, organiseerde woensdag een politiek debat over het wetsontwerp van De Block en de knelpunten die niet in dat ontwerp zijn opgenomen.

Van Praet pleitte er voor de afschaffing van de meldingsplicht en kaartte de evolutie in interpretatie van deze meldingsplicht aan. “Oorspronkelijk was in de wetgeving voorzien dat de werkloze enkel aan de RVA moest melden dat hij vrijwilligerswerk deed. De RVA kon bezwaar aantekenen bij een vermoeden van misbruik.”

Bij veel werklozen bestaat de indruk dat ze toestemming van de RVA moeten krijgen om vrijwilligerswerk te mogen doen.

In de praktijk bestaat de indruk bij veel werklozen dat ze toestemming van de RVA moeten krijgen om vrijwilligerswerk te mogen doen. Ook ziet Van Praet lokaal veel interpretatieverschillen tussen RVA-kantoren over wat vrijwilligerswerk is en of je dat als werkloze mag doen.

Dat er aan die verkeerde interpretatie van de meldingsplicht en te grote interpretatieruimte van het begrip ‘vrijwilligerswerk’ voor individuele RVA-kantoren iets moet gebeuren, daar zijn alle aanwezige politici het over eens. “Minister Peeters wil hierover duidelijkheid scheppen”, wist Sonja Becq (CD&V) te vertellen.

Weinig steun

Het betoog van Van Praet voor de volledige afschaffing van de meldingsplicht kon echter op weinig steun rekenen bij de aanwezige politici. Enkel Groen, vertegenwoordigd door Bart Caron, is gewonnen voor het idee.

“Laat ons uitgaan van vertrouwen. Ik ben ronduit tegen een melding”

“Laat ons uitgaan van vertrouwen. Ik ben ronduit tegen een melding”, aldus Caron. De sociale inspectie kan volgens hem eventuele misbruiken regelen. “Ik vind het ondraaglijk dat je als je werkloos bent, of niet in een ideale levenssituatie zit, je ook nog eens toestemming moet vragen om voor niets iets te doen voor de samenleving. Een werkloze die vrijwilligerswerk doet in een rusthuis en die een jobaanbod krijgt, begint toch meteen de volgende dag al.”

Foto: CC Flickr/Muhammad Zharfan

De andere partijen denken hier anders over. “Een werkloze die meerdere dagen per week vrijwilligerswerk gaat doen, is niet altijd beschikbaar voor de arbeidsmarkt, dus vind ik het logisch dat de RVA daar een melding over krijgt”, zegt Enrico Leenknecht, kabinetsmedewerker van De Block.

“Belangrijk is wel dat occasioneel vrijwilligerswerk niet met een meldingsplicht zou mogen zitten”, nuanceert Leenknecht. “Een werkloze die tijdens de spaghetti-avond van het oudercomité van de school wil helpen, moet dat gewoon kunnen doen.”

Ook Sonja Becq (CD&V) vindt niet dat de meldingsplicht moet afgeschaft worden. “Het is ook mogelijk om als organisatie van de RVA een algemene toelating te krijgen, zodat de betrokken vrijwilligers geen melding meer moeten doen”, voegt ze eraan toe.

“Als je je gemeld hebt, ben je gedekt wanneer de sociale inspectie langskomt”

Voor Jan Bertels (sp.a) is de melding nuttig als beschermingsmechanisme voor de vrijwilligers. “Als je je gemeld hebt, ben je gedekt wanneer de sociale inspectie langskomt, want dan kunnen ze eenvoudig zien dat er niets aan de hand is. Maar het moet een positieve melding zijn, geen negatieve waarbij je eigenlijk toestemming vraagt.”

Dimona-aangifte voor vrijwilligers

Brecht Vermeulen (N-VA) wil gaan voor een volledig nieuwe regeling van de sociale verplichtingen van het vrijwilligerswerk en diende hier vorige maand een wetsvoorstel over in in de Kamer. “Hierin zeg ik dat er een modernisering en digitalisering van de aanmelding moet komen. Gewoon om het transparanter te maken.”

Concreet gaat het om een vereenvoudigde Dimona-aangifte voor vrijwilligers. Organisaties die een werknemer in dienst hebben zouden hiertoe verplicht worden. Voor organisaties die uitsluitend met vrijwilligers werken, geldt de verplichting niet.

Brecht Vermeulen wil een vereenvoudigde Dimona-aangifte voor vrijwilligers invoeren

“Er bestaat natuurlijk een risico op misbruik”, motiveert Vermeulen zijn voorstel. Via de Kruispuntbank van de Sociale Zekerheid krijgen gemachtigden toegang tot de Dimona-gegevens die ze nodig hebben. “Zo kan de sociale inspectie ter plaatse gaan kijken of het om verdoken tewerkstelling gaat of vrijwilligerswerk.”

Leenknecht van het kabinet van minister De Block gaf aan geen voorstander te zijn van dit voorstel. Ook Sandra Rosvelds van Beweging.net die in het publiek zat, reageerde dat er moet vermeden worden om van de regen in de drop te raken. “Een heel kleine fractie van een grote groep vrijwilligers heeft vandaag meldingsplicht. De meldingsplicht afschaffen en in de plaats daarvan de Dimona-aangifte invoeren voor alle vrijwilligers, zou voor iedereen een grote belasting met zich meebrengen.”

Auteur: Lisa Develtere

Lisa Develtere volgde na haar master Internationale Betrekkingen aan de KULeuven een opleiding fotografie. Ze is sinds 2011 aan de slag als freelance journalist en fotograaf en schrijft vooral over sociale en milieu-thema’s.

Word nu lid van Apache en geniet van deze voordelen:

  • Toegang tot alle ruim 4.000 artikels
  • Deel de artikels gratis met je vrienden
  • Toegang tot alle dossiers en het volledige archief
  • Treed in discussie met journalisten en andere lezers
  • Korting op events en andere journalistieke producten, zoals e-books