Optima en de spin in het Antwerpse vastgoedweb

 Leestijd: 5 minuten6

Zaterdagavond 29 augustus 2015. De beau monde zakt af naar het Casino in Knokke om er een intiem galaconcert bij te wonen van de legendarische Charles Aznavour. De 91-jarige ‘Franse Frank Sinatra’ doet een laatste keer de mondaine Belgische badplaats aan en behalve ‘le tout Knokke’ lokt zijn verschijning ook opvallend veel gegadigden uit Gent, Sint-Martens Latem, Antwerpen en de omgeving van Luik.

De uitnodiging voor het ‘uitzonderlijk concert’ licht een tipje van de sluier: ‘Erik Van der Paal, Marc Schaling en Land Invest Group presenteren’, lezen we bovenaan. Onder de foto van Aznavour worden de sponsors van het evenement opgelijst: Optima, Cordeel, Ogeo, Nethys, Viabuild!, Immogra, Immpact en Land Invest Group.

Uitnodiging galaconcert Charles Aznavour

Uitnodiging galaconcert Charles Aznavour

Wie zijn de belangrijkste sponsors van de avond in het Casino van Knokke en wat brengt hen samen? Op de achtergrond speelt de bijzonder lucratieve, maar al bij al simpele werkwijze van de vastgoedpoot van Optima. Mensen met meer geld dan kennis van de financiële wereld, wordt aangeraden om (zwart) geld te investeren in vastgoed dat hen door Optima zelf wordt voorgesteld. Optima passeert daarbij meerdere keren langs de kassa: soms als verkoper van het vastgoed, altijd als makelaar, vaak ook nog als verhuurder van het pand, als syndicus van het gebouw of zelfs als rentmeester. Telkens wordt daarbij een stevig procent genomen. Het hele systeem valt of staat met het overtuigen van mensen om hun geld via Optima te beleggen. Daar zet de financieel planner dan ook keihard op in.

De technieken die daarbij worden gebruikt gaan ver, maar veel interessanter is hoe Optima aan de vastgoedportefeuille komt die ze haar cliënteel voorstelt. Daarbij komen andere projectontwikkelaars, grote investeerders en, zeker in Antwerpen, ook de politieke wereld in beeld. Geregeld zijn er buitenkansjes op de vastgoedmarkt. Zaak is om die (als eerste) te kennen of, zoals het geval is met de geplande Linstower aan de Tunnelplaats, met dank aan de politieke wereld plots veel hoger te mogen bouwen dan de wetgeving toelaat. Voormalige werknemers van het bedrijf op het kabinet van de burgemeester parkeren of lobbyisten die goede relaties onderhouden, kunnen daarbij van pas komen. Het enige wat dan nog ontbreekt, is iemand die de hele zaak voorfinanciert. Een pensioenfonds dat een deel van zijn geld in vastgoed belegt bijvoorbeeld. Op het einde van de rit is iedereen blij: de investeerder die de zaak voorfinanciert, heeft zonder al te veel risico belegd in vastgoed dat fors in waarde stijgt en vaak vooraf al ‘op plan’ is verkocht, de projectontwikkelaar heeft een koopje gedaan en Optima neemt op alle transacties een stevige procent.

Vastgoedbonzen

Die aanpak werd ook gehuldigd in Antwerpen en op de uitnodiging voor het concert van Aznavour in Knokke staan de belangrijkste spelers in dat verhaal broederlijk als sponsor naast elkaar.

Om te beginnen is er natuurlijk Optima zelf. De gevallen financiële vermogensbeheerder uit het Gentse. Optima Bank leek vijf jaar lang ‘untouchable’ en mocht al die tijd met de voeten van de Nationale Bank spelen vooraleer die laatste echt ingreep. Nochtans waren er al die tijd aanwijzingen dat Optima Bank gebruikt werd om op grote schaal zwart geld te versassen naar spaarverzekeringen en naar vastgoed. Intussen is de bank failliet verklaard, wat wellicht ook een serieuze weerslag op vastgoedpoot Optima Global Estate zal hebben.

Daarnaast is er Ogeo, het door de PS gedomineerde Luikse pensioenfonds dat de vastgoedprojecten in Antwerpen voorfinanciert. Tegen de topfiguren van Ogeo, Alain Mathot en Stéphane Moreau, allebei sterkhouders binnen de machtige Luikse PS, lopen gerechtelijke onderzoeken. Nethys is de nieuwe naam van een onderdeel van de al even omstreden en door dezelfde Luikse PS’ers gedomineerde Tecteo, de intercommunale waar Ogeo Fund nauw mee is verweven.

De andere sponsors zijn allemaal vastgoedbedrijven actief in Antwerpen. Land Invest Group is de projectontwikkelaar achter onder meer de Lins Tower. Dat is de toren aan de Tunnelplaats die van schepen Rob Van de Velde (N-VA) mag worden gebouwd, tegen alle denkbare negatieve adviezen in. Na publicatie van het artikel ‘Optima, de Antwerpse connectie‘ verdween deze week trouwens het bord met Optima en Land Invest Group van de openstaande werf aan de Tunnelplaats.

13439130_10154278334754770_7268076646398439348_n

De werf aan de Tunnelplaats voor en na publicatie van het artikel over de Antwerpse connectie van Optima

Andere Antwerpse projecten van Land Invest Group zijn de torens op de Westkaai en de ontwikkeling van de Slachthuissite. De verkoop van die projecten is, of was op zijn minst tot voor kort, in handen van Optima Global Estate.

Een ander Antwerps vastgoedbedrijf, Immpact, kwam in de zomer van 2014 voor de helft in handen van Land Invest Group en bouwt onder meer op Park Oost en aan de Nieuwe Kade, ter hoogte van het Eilandje.

Immogra, met roots in het Sint-Martens Latem van Optima-baas Jeroen Piqueur, is dan weer de ontwikkelaar van het Antwerpse Tolhuis waar schepen Rob Van de Velde een toren wil laten bouwen die veel hoger is dan wat de Antwerpse hoogbouwnota voorziet. Pittig detail: het ontwerp voor die “illegale” toren is van het architectenbureau van de nieuwe stadsbouwmeester. De hoogbouwnota waar zijn ontwerp tegen zondigt, is dan weer van de hand van zijn voorganger die vertrok uit onvrede met het gevoerde beleid rond stadsplanning. En nog een detail: Jan Gillis, sinds kort aan de slag bij Immogra was daarvoor jarenlang directeur bij … Optima Global Invest.

Erik Van der Paal

Officieel bekleedt Erik Van der Paal geen enkele functie binnen Land Invest Group

Maar terug naar Knokke en Charles Aznavour waar de gevallen financiële planner uit Gent, de nieuwe jongens op de Antwerpse vastgoedmarkt en de PS’ers achter het Luikse pensioenfonds elkaar wonderwel blijken te vinden. Wie bracht hen samen op de Antwerpse vastgoedmarkt? Wie slaagde erin een financial planner met uitstekende connecties bij de Gentse Open VLD en sp.a te lijmen aan de top van de N-VA, die het licht voor omstreden projectontwikkelingen van rood naar groen forceerde, én aan de machtsspelers binnen de Luikse PS?

Officieel bekleedt Erik Van der Paal geen enkele functie binnen Land Invest Group. Officieel heeft hij ook geen financiële belangen in de groep die geleid wordt door de Nederlanders Paul en Marc Schaling. Hij hoedt zich ervoor teveel in de schijnwerpers te lopen, maar achter de schermen is lobbyist Erik Van der Paal wel de persoon die het veelkleurige web met succes aan elkaar breide. Met het oog op miljoenencontracten lijken ideologische tegenstellingen makkelijk te verdampen.

Bekender dan Erik Van der Paal zelf is zijn vader, wijlen Rudi Van der Paal. In Vlaams-nationalistische kringen klinkt zijn naam als een klok. Hij was medestichter van de Volksunie en de absolute moneyman van de Vlaams-nationalistische (partij)politiek. Achtereenvolgens financierde hij de Volksunie, het Vlaams Blok en N-VA. In de fameuze Vlaamse Debatclub trachtte hij Vlaams-nationalisten over de partijgrenzen heen samen te brengen. Toen hij enkele jaren geleden overleed, hielden Bart De Wever en Koen Dillen, zoon van Vlaams Blok stichter Karel Dillen, een grafrede.

Bart De Wever

De bijzondere relatie met Bart De Wever dateert uit de periode dat de huidige Antwerpse burgemeester zich voor zijn eindwerk verdiepte in het ontstaan van de Volksunie. Rudi Van der Paal was daarvoor de gedroomde bron en De Wever geraakte uiteindelijk ook goed bevriend met zoon Erik. Dat die laatste ook nog eens de peter is van een kindje van de intussen ex-kabinetschef van Bart De Wever – Joeri Dillen, die voor zijn aanstelling door De Wever werkte voor Land Invest Group – helpt ook al niet voor de beeldvorming.

Rudi Van der Paal was de gedroomde bron voor de academicus Bart De Wever die uiteindelijk ook goed bevriend raakte met zoon Erik

Maar Rudi Van der Paal – en later zijn kinderen – waren niet enkel politiek actief. Met Amber en Merckx Holding was Van der Paal ook een belangrijke speler op de Antwerpse vastgoedmarkt. Om daar wat gedaan te krijgen, was het de voorbije decennia vooral zaak om goede relaties te onderhouden met de socialisten. En wie kan je dan beter in je raad van bestuur halen dan Luc Van den Bossche? De voormalige sp.a-minister staat vandaag, als voormalig CEO van Optima Bank en later bestuurder bij Optima Globale Estate, centraal in de Optima-affaire. Via zijn managementvennootschap is Luc Van den Bossche vandaag ook bestuurder bij Land Invest Group.

Omdat Erik Van der Paal jarenlang de socialisten nodig had om iets gedaan te krijgen op de vastgoedmarkt en de openlijke relaties met het Vlaams Belang daarbij niet echt hielpen, werden die goede relaties bewaard voor achter de schermen. In de reeks ‘Het geld van het Vlaams Belang‘ vertelde een topper van die laatste partij onder meer hoe Annemans geld leende bij Amber:

Op een bepaald moment moest dat geld aan Amber terugbetaald worden. De boekhouding moest immers in orde zijn. Toen werd het echt erg. Helemaal ten einde raad klopte Gerolf aan bij de partij. Hij reed naar Straatsburg en smeekte er zowat op zijn knieën om geld, met de belofte om alles snel terug te betalen.

Onschendbaarheid

De vrouw van Gerolf Annemans, Monika D’Hooghe, werkte op dat moment nog als secretaresse voor Erik Van der Paal binnen Amber. Vandaag werkt ze nog steeds als secretaresse voor Erik Van der Paal, maar dan binnen Land Invest Group.

Volgens sommigen meteen de verklaring waarom het Vlaams Belang zich, na lobbywerk van Gerolf Annemans, onthield bij een recente stemming over de opheffing van de parlementaire onschendbaarheid van Alain Mathot. De Luikse PS’er die samen met Stéphane Moreau een hoofdrol speelt binnen het Luikse pensioenfonds Ogeo, dat geldschieter is voor Land Invest Group. Mathot wordt ervan verdacht bakken smeergeld te hebben aangenomen bij de bouw van een verbrandingsoven. Waar het Vlaams Belang zich onthield, stemde N-VA zelfs tégen de opheffing van zijn onschendbaarheid. Dat beide Vlaams-nationalistische partijen hun gezworen ideologische tegenstander de hand boven het hoofd hielden, deed in de Wetstraat menig wenkbrauw fronsen.

De gevallen topflik Glenn Audenaert vertelde ooit hoe Van der Paal – die een flinke reputatie heeft in het nachtleven – werd gegijzeld door enkele Turkse pooiers waarbij hij nog een flinke openstaande schuld had

Nachtleven

Een van de andere zeldzame keren dat de naam Erik Van der Paal opdook in de media, was in Humo. Daarin bevestigde de gevallen topflik Glenn Audenaert – intussen in verdenking gesteld van passieve corruptie en witwassen – het verhaal dat Van der Paal, die een flinke reputatie heeft in het nachtleven, ooit werd gegijzeld door enkele Turkse pooiers waarbij hij nog een flinke openstaande schuld had.

Daarbij werd duchtig getelefoneerd: eerst belde Van der Paal met een bevriende Israëli die af en toe optrad als zijn persoonlijke lijfwacht. Die viel prompt met enkele vrienden binnen in het bordeel waar Van der Paal werd vastgehouden, maar besliste vervolgens om Van der Paal mee te nemen naar het Antwerps Hilton hotel om hem daar zelf te gijzelen. Via Rudi Van der Paal werd uiteindelijk de hulp van superlobbyist Koen Blijweert ingeroepen. Die belde op zijn beurt Glenn Audenaert, op dat moment hoofd van de gerechtelijke politie, die toenmalig Antwerps politiecommissaris Eddy Baelemans de opdracht gaf om Erik Van der Paal te ontzetten. Eddy Baelemans ontkent dat verhaal met klem, maar Glenn Audenaert blijft het bevestigen.

Ook het verhaal dat Apache enkele maanden terug bracht over het extreemrechts blad ’t Scheldt bevestigt dat de lijnen tussen Erik Van der Paal, Koen Blijweert (de man die op een dinertje in restaurant Bruneau Bart De Wever en Siegfried Bracke in contact bracht met Charles Michel en Didier Reynders, Toc) en de Antwerpse vastgoeddossiers bijzonder kort zijn. Om een of andere bizarre reden werd een gepland verhaal over de Tunnelplaats – waar Land Invest Group de omstreden Lins Tower bouwt – geweerd uit de kolommen van het roddelblad. Daarbij werd zowaar gedreigd met het stopzetten van de financiering van ’t Scheldt door Erik Van der Paal en Koen Blijweert.

Intussen blijkbaar al vergeten is een artikel in De Tijd van 25 augustus 2012 met de titel ‘Superflik mag topman Optima niet meer spreken’. De superflik in kwestie is Glenn Audenaert. Hij wordt ervan verdacht bevriende bedrijfsleiders vertrouwelijke (politie)informatie te hebben bezorgd en daarvoor ook geld te hebben ontvangen. Het gerecht legde Audenaert in het kader van dat onderzoek onder meer een spreekverbod op met Jeroen Piqueur, de topman van Optima.

Een PV dat Apache kon inkijken, toont verder hoe innig de relaties tussen Glenn Audenaert en Erik Van der Paal zijn. In dat PV verklaren zowel Audenaert als zijn vrouw dat ze in de zomer van 2004 nog met de wagen van hun “goede vriend” Erik Van der Paal naar een hotel in Saint-Tropez reden.

UIttreksel uit PV

UIttreksel uit PV

Beerschot

Alsof het kluwen nog niet groot genoeg is, is er ook nog het voetbal. Voetbalclub KFCO Beerschot Wilrijk wordt sinds enkele jaren gesponsord door Land Invest Group en Optima. Begin juli 2014 liet de voetbalclub weten dat:

Het clubbestuur van KFCO Beerschot Wilrijk gisteren een akkoord met Optima (bereikte), dat zich vanaf heden in het zog van onze hoofdsponsor Land Invest Groep als belangrijke partner engageert.

Wat verderop in het bericht op de site van de ploeg zegt Fred Lenders, bestuurslid van KFCO Beerschot Wilrijk dat:

Hun financiële inbreng mag gerust substantieel genoemd worden; dank zij hen krijgt onze club dus nog meer zuurstof, nog meer armslag om ons sportieve project beter te ondersteunen. Net als KFCO Beerschot Wilrijk kiest Optima ook voor continuïteit en duidelijke lijnen, dat bleek duidelijk uit de zakelijke en prettige contacten met Jan Gillis (intussen aan de slag bij Immogra ToC) en CEO Ruben Piqueur. Ook daar liepen onze ideeën parallel. Een ideale basis om samen te werken dus…

Et alors?

Terwijl het Optima-verhaal in Gent de voorbije weken een sterk politieke lading kreeg, blijft het in Antwerpen opvallend stil. Groen vroeg eerder deze week wel een externe audit, maar hoewel de relaties tussen de verschillende spelers en de politieke beslissingen in bestaande vastgoeddossiers gewoon in de notulen van de gemeenteraad staan, beweegt er op het politieke toneel en in de reguliere media weinig.

Het geeft vooral aan hoe lonend het kan zijn om een breed politiek kleurenpalet te bestrijken en lobbyisten in te schakelen met een adressenboekje dat zich weinig gelegen laat aan partijgrenzen. ‘Zaken zijn zaken: N-VA en PS vinden elkaar op Antwerpse vastgoedmarkt‘ was de titel van het eerste stuk dat Apache ooit schreef over de Antwerpse vastgoedaffaires. Toen al was er de verwondering over hoe ideologisch gezworen tegenstanders aan hetzelfde zeel trekken als er geld kan worden verdiend.

Op onze herhaalde vraag aan Erik Van der Paal naar de impact van de problemen bij Optima op de lopende projecten van de Land Invest Group, kwam vooralsnog geen antwoord.

Auteur: Tom Cochez

Licentiaat criminologie. Werkte van 1997 tot 2008 voor De Morgen. Hij volgde er vooral gezondheidszorg, sociale zaken en milieu en verdiepte zich in de politieke partijen Vlaams Belang en Groen. In 2008 koos hij ervoor om opnieuw op freelance basis te werken onder meer ook voor Knack en Humo. Een jaar later stond hij mee aan de wieg van De Werktitel, het latere Apache.be. Vandaag werkt hij als redacteur en coördinator.

Word lid

Word jij lid van Apache? Lees direct verder en steun onafhankelijke onderzoeksjournalistiek. Nu al vanaf 6,25 euro per maand.


Ja, ik word lid

Word nu lid van Apache en geniet van deze voordelen:

  • Toegang tot alle ruim 4.000 artikels
  • Deel de artikels gratis met je vrienden
  • Toegang tot alle dossiers en het volledige archief
  • Treed in discussie met journalisten en andere lezers
  • Korting op events en andere journalistieke producten, zoals e-books