Fientje en de mediamannen

Fientje Moerman heeft met haar brief op bijzonder zere mediatenen getrapt. Het volstaat om de talrijke analyses die er intussen over bij elkaar werden gepend na te lezen. Allemaal beweren ze hetzelfde, allemaal gebruiken ze dezelfde argumenten en allemaal serveren ze de kritiek integraal af. Want Fientje is mediageil. Fientje wil gewoon een plaats op de lijst. Fientje is ei zo na zot. En wij, mediamannen hebben wel ernstigere dingen te doen, ook al blazen we de brief dan eigenhandig op tot de waan van de dag.

Fientje Moerman

Fientje Moerman

De brief van Fientje Moerman neersabelen is niet zo heel moeilijk. Wie een beetje bedreven is in wat Geert Buelens in zijn kerstessay voor De Standaard enkele jaren geleden nog omschreef als ‘uitlachjournalistiek’ weet er wel raad mee. Wat veel moeilijker is, is luisteren. Even uit het vaste frame stappen waarbinnen een beetje politiek journalist denkt en even iets anders doen dat journalisten ook geacht worden te doen: nieuwsgierig zijn. Wat vertelt Moerman eigenlijk? En zou het kunnen dat ze ergens onderweg – ook al schiet haar brief dan teveel richtingen uit-  wel een belangrijk punt maakt?

Bekend terrein

Die oefening wordt helemaal moeilijk wanneer dat punt neerkomt op fundamentele kritiek op de manier waarop je zelf je job invult. Dan gaan de stekels blijkbaar onherroepelijk omhoog en wordt de kans groot dat je vervalt, net in datgene wat er wordt aangeklaagd. Je gaat op zoek naar verklaringen die netjes in je frame passen. De ‘politieke verklaring’: Fientje Moerman probeert op die manier gehoord te worden en een verkiesbare plaats af te dwingen. De ‘psychologische verklaring’: Fientje Moerman heeft haar ontslag als minister indertijd nog altijd niet verteerd. In dergelijke analyses is de Wetstraatjournalist gehard en getraind. Het is bekend terrein en daarop is het veilig wandelen. Bovendien houden de verklaringen misschien nog wel steek ook.

Alleen is het maar de vraag of het verhaal daar ook moet stoppen. Want wie zijn oor echt te luister legt, hoort wel degelijk dat politici bang zijn van ‘de media’ en dat Fientje Moerman echt niet de enige is. Ze zeggen het alleen zelden of nooit luidop. Maar wat dan nog? Politici horen toch bang te zijn voor de media? Zo werkt een democratie nu eenmaal: de media zijn de vierde macht die alle andere machten controleert. En als dat arrogant overkomt, dan is dat maar zo.

Knikkers

Als het om de knikkers gaat worden ‘de media’ door ‘de politiek’ te grazen genomen. Maar als het om het spel gaat, liggen de kaarten helemaal anders

Helaas zijn politici vandaag om de verkeerde reden bang van de media. Ze zijn niet bang omdat journalisten hun (beleids)daden tegen het licht houden of omdat ze spitten en wroeten in dossiers die het daglicht schuwen. Dat doen journalisten namelijk nauwelijks nog en de zeldzame keer dat het wel gebeurt, roept de politicus in kwestie gewoon een handvol Wetstraatjournalisten bij zich om een onderzoeksjournalistiek boek vooraf af te branden. Dat is het frame dat ze kennen en waarin ze gewoon zijn mee te marcheren. Je kan hen dat zelfs nauwelijks ten kwade duiden, dat verplicht meemarcheren. Het is eigen aan hoe nieuws vandaag wordt gedefinieerd en dus ook wordt gemaakt. Het is nu eenmaal veel gemakkelijker en goedkoper om boosheid en emotie te scheppen wanneer pakweg Bois Sauvage de afkoopwet gebruikt om miljoenen te besparen, dan om de constructie van het dubieuze wetgevend werk dat tot de afkoopwet heeft geleid te ontrafelen.

Dus ja, als het om de knikkers gaat worden ‘de media’ door ‘de politiek’ te grazen genomen. Maar als het om het spel gaat, liggen de kaarten helemaal anders. Waar politici vandaag wel angstig voor zijn, is voor te gemakkelijke analyses. Voor de sfeerschepping daarin. Voor uitlachjournalistiek. Voor de gemakkelijke maar soms dodelijke zinnetjes. Voor journalisten die toch zo graag willen meespelen. Voor het interview dat ze niet meer krijgen of het opiniestuk dat ze niet meer in de krant zullen zien verschijnen wanneer ze hun primeurs aan de verkeerde krant ‘geven’. Samengevat: voor de arrogantie van de mediamacht.

Helaas is het enige dat het gros van de opinies over de brief van Moerman doet die arrogantie bevestigen. Want wij mediamannen, wij hebben wel ernstigere dingen om ons mee bezig te houden dan een half hysterische schreeuw van een politica op zoek naar aandacht. We schrijven er wel de kranten mee vol, en we vullen er wel Terzake mee, maar dat is alleen maar omdat het allemaal niet waar is.

Wat is Apache.be?

Apache.be is een nieuwssite met focus op onderzoeksjournalistiek. Onze hoofdredacteur legt in een video uit wat Apache.be is. Neem alvast een voordelig abonnement en ontdek ons volledig aanbod. Schrijf u ook in op onze wekelijkse nieuwsbrief, word fan op Facebook en volg ons op Twitter.

15 reactiesRSS

  1. Uitstekende analyse. Men moet geen fan van Fientje zijn, om de uitlachjournalistiek te herkennen. Gisteravond alweer bij Kathleen Cools, met haar veelzeggende mimiek, die tijdens en na het gesprek de toon aangeeft: gelooft u vooral niet wat mijn gast gezegd heeft! Nu was de gast Yvan De Vadder, beiden samen maakten ze Fientje af. Bart Eeckhout in DM heeft het ook weer eens goed gezegd. Luister maar: “..zich belachelijk maken in een liedjeswedstrijd”, “zich voor lol laten begraven in een schertsprogramma op tv”; “zich als gorilla’s op de borst kloppen”; “kleingeestige politieke boksrondjes”; “achter de schermen partijgenoten tegen elkaar opzetten in een mededogenloze kamp om schaarse verkozen plaatsjes”; “helaas blijft enkel een wat treurig beeld hangen”; “heeft haar gedwongen ontslag niet verteerd”. Zo beschrijft Eeckhout de politici, en dus besluit hij dat er te veel politiek is in de media! Misschien nog de hype toevoegen over de negatieve gelaatsuitdrukkingen van Michelle Obama? Alleen is dat geen politiek, maar mediatechniek van journalisten. Politiek gaat over inhoud, van partijprogramma’s tot wetsvoorstellen en discussies in de parlementen en gemeenteraden. Maar dat is niet zo goed voor de oplage. Trouwens de adverteerders die de commerciële media financieren, hebben ook niet zoveel respect voor democratisch verkozenen; liever een zwakke dan een sterke regering.

  2. Dit zijn de artikelen en het soort lezerscommentaren die mijn abonnementsgeld voor apache.be meer dan waard zijn. Dank. Politiek gaat veel te veel over posities, partijen en vooral over personen. Journalistiek moet minder hijgerig rapporteren en niet steeds het frame en de timing adopteren van de nieuwsaanbieders maar hun (stem-)gedrag en andere daden volgen. Ik vind het een gruwel als een duider in De zevende dag nodig is ‘om me uit te leggen wat we zojuist in het debat hebben gehoord’.

  3. Kan wel zijn dat er journalisten zijn die weinig recht van spreken hebben maar wat moeten de politiemensen, de buschauffeurs, de mensen van het spoor die in contact komen met de reizigers, de onthaalbedienden van de banken, leerkrachten, het personeel in de intensieve, … niet denken bij het schrijven van Fientje Moerman. Die worden nooit afgeschermd en krijgen het veel harder te verduren. Er gaat bijna geen week meer voorbij of er is sprake van geweld tegen die mensen, zowel verbaal als fysiek. Met dank aan de politiek die meer problemen lijkt te creëren dan op te lossen. Moeten die mensen nu medelijden hebben omdat er wat geruis door dringt tot in het veilige wereldje van Fientje Moerman ? Eigenlijk verdient ze een paar goei … ik zal maar zwijgen.

  4. Dag Fientje,

    Heb je stukje gelezen, en zo ook wat commentaren.
    Je stukje is heel authentiek.
    Natuurlijk is het gros van de pers op zoek naar vlammetjes, dat weten we nu wel stilaan.

    Je spreekt in je stukje ook mij aan, als kiezer. Ik voel me behoorlijk neutraal ten opzichte van jou, of toch niet helemaal, als ik eerlijk mag zijn.
    Onlangs zag ik je op TV in verband met die Engelse examens.
    Wat me daarvan bijgebleven is was je onmacht om je positie in dat gesprek ook gevoelsmatig te verdedigen.

    Nu begrijp ik je beter; je sprak blijkbaar enkel vanuit een rationele maatstaf, een objectief criterium, namelijk slagen in een ‘objectief’ examen. Maar is lesgeven en communiceren uitsluitend een op een vormelijk correcte manier overbrengen van data?
    Natuurlijk niet, dat weten we allemaal. We hebben tijdens onze jeugdjaren allemaal wel enkele leraren gekend die op ons een onuitwisbare indruk maakten. Die belangrijk geweest zijn in wie we geworden zijn.
    Nu vraag ik je; wat maakte die docenten toen voor ons zo bijzonder?
    Hun kennis, hun inzicht in de materie, uiteraard. Maar ook hun passie, hun visie en vooral hun volledige persoonlijke inzet in de communicatie.
    En daar liep het mis voor jou in dat gesprekje met de rector.
    Hij bracht de menselijke factor in en jij stond weerloos.
    Hoe kan dat nu? Want jij bent de politica!

    Je bedoelde het allemaal wel goed, maar dat kwam niet over.
    Nu weet ik dat het je angst was die je parten speelde.
    De angst om jezelf als mens bloot te geven en het spelletje even mee te spelen.
    Maar dat heb je nu wel magistraal gedaan, je hebt je diepe onzekerheid en angst mooi verwoord.

    Mag ik je dan vanaf nu aanspreken met Fien, zonder de ‘tje’?
    Ga je vanaf nu ook eerlijk open communiceren vanuit je hele zijn?
    Zonder dat frêle ‘fientje’ maskertje?
    Dan komt het wel goed.

    ps
    Wil je het mij eens zelf zeggen, dat kan.
    Vraag mijn nummer maar aan Tom op de redactie.

  5. Was het alleen maar de politieke verslaggeving, overigens een eufemisme voor opinieknederij. Surf naar http://www.deredactie.be en lees de blog van advocaat Walter Van Steenbrugge, d.d. 9 december: ‘De arrogante journalist’.
    De reactie van het ‘wereldje’ op Fientje Moerman getuigen anderzijds wel van vakmanschap. Althans inzake framing. Volgens de Nederlandse publicist Geert Mak, die in het ‘wereldje’ faam geniet, is dat “de techniek om een bedreigende situatie met een paar zinswendingen te temmen en te reduceren tot een simpele en aantrekkelijke onwaarheid.”

  6. Net terug van Lagos,Moerman u zelfbeklag is om te kotsen,voor wie/wat neemt u zichzelf.

    Kruip in een diep gat van schaamte,u leeft alleszins op u eigen verwaande planeet.

    Moegetergd als public servant,u kan bij mij thuis komen kuisen,daar is nood aan.

  7. Ondertussen vergeet men dat de huidige vorm van democratie ook eens ter discussie mag staan. Ondanks gesleutel rechts en links, is het parlement toch een product uit een heel andere sociaaleconomische tijd.

    Laten we ook niet vergeten dat er nog een extra politieke dimensie is: ambtenaren en niet-verkozen vertegenwoordigers in de supranationale organen. Zelfs niet formeel verkozen en te controleren. Wat doen die niet allemaal? Welke clausules nemen zij op, of lozen zij in verdragen en overeenkomsten, die dan ons leven bepalen? Deze gedachte kwam wat te laat op in relatie tot het artikel Sinterklaasbeleid. Waar het ook onder andere ging over politiek.

    Maar het is logisch dat mensen als Moerman, zittende parlementariërs, hun eigen belang niet gaan ondergraven, al kan die instelling een grondige renovatie gebruiken die antwoord geeft op de huidige (technische) mogelijkheden en taken.

    Ook dat hangt samen met de graad van waardering voor politici.

  8. Fientje Moerman heeft geluk dat mensen zoals Tom Cochez een boodschap willen vinden in een opiniestuk dat enerzijds bedelt om respect maar anderzijds wild om zich heen slaat en geen enkel respect toont voor politieagenten, loodgieters, kiezers, …

    Het toont in ieder geval dat er in die groep blanke mannen in de fleur van het leven uitzonderlijk eens een goede appel van de boom is gevallen.

  9. Uitstekende analyse. Kritische bevraging van de mediamannen is het laatste echte taboe van onze democratische samenleving. Het is hoog tijd dat de redacties gigantische spiegels in hun lokalen installeren zodat de “onkreukbare ” stukjesschrijvers zich eens heel diep in de ogen kunnen kijken.

Reageer