‘Journalisten zijn de lakeien van de entertainmentindustrie’
De Britse documentairemaker Chris Atkins loopt niet hoog op met bekende koppen. In zijn film ‘Starsuckers‘ legt hij de impact van de celebrityhonger in de media op Jan met de pet uit en klaagt hij het kritiekloos overnemen van gossipberichten aan. De media, zowel uit de tabloidhoek als de kwaliteitspers, zijn op het verkeerde spoor beland, vindt Atkins.
Door Bram Souffreau
Starsuckers
“Beroemdheden zijn het gezicht van het kapitalisme”, steekt Atkins van wal. “Ze verleiden de mensen om steeds meer te bezitten, om geld te lenen en dure dingen te kopen. Ze scheppen een illusie. De man in de straat streeft het na, maar het bestaat niet. Je kunt dus nooit leven zoals een bekende kop. Maar het vormt wel de as in de grote geheime verstandhouding tussen de entertainmentindustrie, de pr-bureaus en de nieuwsmedia.”
Atkins ziet naar eigen zeggen geen complotten, maar gelooft wel in een manipulatie door de media waarin beroemdheden een hoofdrol spelen. “Ze draaien mee in een circus waar alles rond geld draait. Dat is ook het uiteindelijke doel van die hele industrie. Maar de strategie is uitgekiend. Plots duiken celebrities rond een bepaald onderwerp op. Dat is niet toevallig. Het nieuws wordt dan door de beroemdheden gekaapt en de argeloze nieuwsconsument heeft er geen erg in. Maar intussen proberen de media hem wel iets te slijten dat hij niet nodig heeft.”
Kwaliteitskrant uit de bocht
De Brit ergert zich vooral aan de rol van de media in de hele constructie. De Britse media zijn te nauw verweven met entertainmentgroepen en gebruiken bekende koppen om hun waar aan te prijzen. En niet enkel de tabloids gaan in de fout.
“Neen, kwaliteitskranten gaan eigenlijk nog steviger uit de bocht. In The Sun, The Star of The Mirror krijg je puur showbizznieuws. Ze labelen het duidelijk. Anders is het met de kwaliteitskranten zoals The Times of The Guardian. Die verpakken de beroemdheden als nieuws. Ze schrijven dan: ‘Onze filmcriticus had een boeiend gesprek met deze filmster’. Maar dat klopt eigenlijk niet, want die interviews zijn ook plat celebrity news. Die filmster wordt enkel geïnterviewd omdat hij zijn film wil promoten. Niet om een andere reden. Een filmproductiehuis als 20th Century Fox kaapt zo de filmpagina’s, maar de krant verkoopt het wel als een serieus en verdiepend gesprek. Dat is ridicuul.”
We doen wat Disney vraagt
Chris Atkins:
‘Journalist zijn ze al lang niet meer. Ze zijn lakeien van de entertainmentindustrie geworden. Het is een echte schande’
De taak van een journalist ligt evenwel elders, zegt Atkins. “Het is niet de opdracht van de media om iets als High School Musical III te verkopen. Reporters moeten vertellen wat er in de wereld gebeurt. Ze moeten achterhalen wat klopt en niet juist is. Ik ken geen enkele nieuwsorganisatie waar in de missie staat ‘We doen wat Disney ons vraagt te doen’. Wel, doe het dan ook niet. Disney heeft voldoende geld om zijn producties te promoten.”
Atkins kan zich erg opwinden over de hypocrisie die in de mediawereld heerst. “Al die journalisten, nieuwsmanagers en hoofdredacteurs doen nog steeds alsof ze degelijke journalistiek brengen, maar eigenlijk verkopen ze Disneyproducten. Journalist zijn ze al lang niet meer. Ze zijn lakeien van de entertainmentindustrie geworden. Het is een echte schande.”
“En het erge is, de mediamensen geven het onder elkaar ook ruiterlijk toe. Ze weten het, maar oh wee als het grote publiek daarvan op de hoogte wordt gebracht. Dat mag niet. De media liegen liever tegenover hun lezers en kijkers. Ze bedotten hen. Waarom niet eerlijk zijn? Waarom zetten ze bij hun artikels niet ‘Dit is een persbericht van Disney?’ Dat is toch veel duidelijker?”
Omkijken naar David Beckham
In de film Starsuckers legt Atkins uit hoe de entertainmentindustrie beetje bij beetje de macht verovert op verschillende echelons in onze samenleving. De basis wordt gevormd door ons instinct om op te kijken naar succesvolle personen.
“Het is een automatisme”, legt Atkins uit. “Ook ik kijk om naar een poster met David Beckham. En we voelen de noodzaak om hun doen en laten te kopiëren, zelfs al helpt het ons niet verder. Uitgevers spelen daarop in. En niet alleen zij. Beroemdheden worden ook ingezet in liefdadigheidscampagnes en door politieke partijen. In Letland bestaat er zelfs een partij met enkel en alleen bekende mensen. Zij zitten het parlement voor en een commissie over nucleaire energie. Dat is grondig fout, vind ik. Maar jammer genoeg duiken de beroemdheden overal op.”
Intussen is een ecosysteem ontwikkeld waarbij beroemdheden door bedrijven, organisaties en verenigingen worden ingezet omdat ze makkelijk het nieuws halen. “Media geven inderdaad meer aandacht aan onderwerpen waar een bekend persoon mee gemoeid is. Dat zou niet mogen. Journalisten zouden het lef moeten hebben om die topics links te laten liggen en duidelijk te zeggen ‘Kijk, het is niet omdat er celebs bij betrokken zijn, dat we een item maken. We vinden het niet interessant genoeg’. Vroeger ging het zo, maar vandaag zijn de wetten duidelijk anders.”
Tien punten van Bob Geldof
Atkins presenteerde afgelopen donderdagavond in het Gentse kunstencentrum Vooruit tijdens het Mediacafé van De Buren zijn documentaire. De onthullingen over Live8 schokten een deel van het publiek.
Live8 is voor Atkins een typevoorbeeld van hoe beroemdheden een ernstig onderwerp naar de haaien kunnen helpen. De concerten van Bob Geldof, gesteund door de Britse overheid, vonden plaats op het moment dat er grote G8-betogingen door Schotse straten gingen. Die betogingen haalden amper het nieuws. Alle aandacht werd opgeslorpt door de concerten.
Bovendien stelde Geldof de top voor als een succes, terwijl verschillende ngo’s verzameld in Make Poverty History het akkoord een misbaksel vonden. En toch gaf Geldof Tony Blair & co. een tien op tien. Volgens Atkins kunnen beroemdheden complexe materies niet aan en verwatert het tot een nietszeggend iets dat makkelijk verteerbaar is, maar geen punt meer maakt en de vinger niet op de wonde legt.
The Sun en Live8
Chris Atkins:
Terwijl verschillende ngo’s verzameld in Make Poverty History het G8-akkoord een misbaksel vonden, gaf Bob Geldof Tony Blair & co. een tien op tien.
Ook de rol van de media is niet onbesproken, vindt Atkins. Tijdens de concerten gaf de Britse openbare zender BBC liever korte interviews met bekende wereldburgers dan het dossier te duiden.
In de aanloop naar de concerten speelde The Sun een belangrijke rol. De krant is eigendom van Rupert Murdoch. De miljardair is via pr-agent Matthew Freud bevriend met Bob Geldof en dus is de hoofdrol van de krant volgens Atkins niet zo toevallig.
The Sun diepte het verhaal van het Ethiopische meisje Birhan Woldu op. Zij zou volgens het tabloid door de oorspronkelijke Live Aid-concerten van een hongerdood gered zijn. Maar die info klopt niet. Tien maanden voor de Live Aid-campagne was ze al aan de beterhand. Bovendien prijkte boven het verhaal ‘Exclusief’, terwijl een Canadese journalist zich sinds 1985 over haar heeft ontfermd en haar verhaal veelvuldig heeft opgetekend.
Heroïne en kinderen
Voor Atkins is alles wat rond Live8 gebeurd is een bevestiging van hoe de entertainmentindustrie via beroemdheden haar macht uitbreidt naar het politiek-sociale. De film legt nog andere pijnpunten bloot, waaronder het kritiekloos overnemen van straffe verhalen van ‘anonieme bronnen’, de macht van de pr-industrie die vandaag mee bepaalt wat nieuws is en wat niet en de invloed van advertenties, verwachtingspatronen en de media op kinderen.
“We hebben nood aan sterke, verantwoorde journalistiek die opvalt door haar lef. Showbizznieuws mag, maar niet zoals vandaag. En de verdediging dat mensen celebritynieuws vragen, snijdt geen hout. Als je heroïne dealt aan kinderen, zal je niet veel indruk maken op een rechter als je zegt dat de kinderen echt wel graag de heroïne willen blijven hebben.”
De film ‘Starsuckers’ wordt dinsdag 4 april 2010 om 22u en woensdag 5 april 2010 om 1u05 op de Britse zender Channel 4 vertoond.
En zo ontstond ‘apache.be’.
“Ze schrijven dan: ‘Onze filmcriticus had een boeiend gesprek met deze filmster’. Maar dat klopt eigenlijk niet, want die interviews zijn ook plat celebrity news. Die filmster wordt enkel geïnterviewd omdat hij zijn film wil promoten. Niet om een andere reden. Een filmproductiehuis als 20th Century Fox kaapt zo de filmpagina’s, maar de krant verkoopt het wel als een serieus en verdiepend gesprek. Dat is ridicuul.”
Gedurfde statement in een artikel ter promotie van een film. Maar net als de andere uitspraken in dit interview hebben ze nood aan onderbouw en omkadering. Ik zal de film dan ook graag meepikken om te zien wat er achter de boude uitspraken schuilt.
Om te beginnen is de hoogste tijd dat alle informatieverstrekkers (kranten, tijdschriften, zenders, sites enz.) een onderscheid maken tussen de media (waarmee dan hoofdzakelijk de entertainmentbusiness wordt genoemd )en de pers (de vierde macht die een essentiele rol te spelen heeft in een democratische rechtstaat maar die deze rol , ook al omwille van voornoemd amalgaam, steeds minder invult). Het is toch te gek voor woorden dat op de pagina Media van DS maar ook van alle andere kranten allerlei privéverhalen van bekenden en kritiekloze aankondigingen voor TV-programma’s op één hoop worden gegooid met ernstige media-informatie en -kritiek. Zoals het ook onbegrijpelijk is dat vele items van De Rode Loper als afsluiter voor Het Journaal wordt gebruikt, totaal overbodig. Als bedenker en maker van Dag Allemaal splitste ik het blad op in twee delen, voor en na de TV-gids. In het eerste deel brachten we wat ik “vertrooiingsjournalistiek” noem – er is niks mis mee dat het overgrote deel van de massa belangstelling heeft voor lichte en luchtige belletrie over mensen die ze dagelijks op TV zien maar we deden dat wel met in achte name van enkele basisregels en respect voor de privacy wat momenteel compleet is afgeschaft – en in het tweede deel onderzoeksjournalistiek, maatschappelijk relevante thema’s en diepgravende interviews met politici, bedrijfleiders, wetenschappers enz. Het was het eerste massablad dat populaire entertainmentschrijverij verzoende met degelijk onderbouwde en kritische journalistiek die het algemeen belang aangaat. Misschien was ik naief en een dromer, soit, maar heel wat lezers die nooit voordien een Dag Allemaal hadden willen lezen (tenzij bij de kapper nietwaar) lieten ons hun waardering blijken.
Zelfs in de kleine aankondigingen voor bepaalde TV-programma’s die gemaakt werden aan de hand van de persberichten van de zenders, vroeg ik mijn redacteuren de klassiek pr-taal “boeiend”, “onthullend”,” integere reportage” schrappen indien we zelf het programma niet vooraf hadden gezien en liet ik aan het oordeel van de kijker over wat hij er van vond. Zelfs dàt werd me niet in dank afgenomen en daarop werd door de betrokkenen de perceptie gecreëerd dat ik eiste van mijn redactie dat ze alleen maar negatief mocht schrijven over een bepaalde zender of een bepaalde artiest. Wat een onzin. Maar dat gaf toen reeds aan welke kant het opging en het is intussen duidelijk dat media én pers die binnen een groot commercieel entertainmentbedrijf opereren steeds meer ten dienste staan van de commercie en de maximalisatie van de winst en niet langer hun taak van vierde macht opnemen. Het is opvallend maar beangstigend tegelijk dat mensen met een grote maatschappelijke verantwoordelijkheid dat nog altijd niet door hebben en ook niet beseffen hoe zeer dat de democratie rechtstaat én ook hun eigen functioneren en integriteit ondermijnt. In plaats daarvan gaan ze liever zetelen in programma’s allerhande waarin ze niet thuishoren , een typisch Vlaams fenomeen dat niet in de ons omringende landen noch in de rest van de wereld zijn gelijke heeft. Toch eens over nadenken, dames en heren van stand.
Echt enorm vergezochte kritiek op het kapitalisme, dit. Alsof beroemdhedencultus iets typisch is voor een economisch systeem en niet met de menselijke natuur te maken heeft. Pijnlijk, pijnlijk. Maar gelukkig kan de man er wel zijn film mee slijten.
Filip, Chris Atkins ziet het hele celebritygebeuren als een uitwas van het kapitalisme. Maar hij gaf die avond ook aan dat de techniek ook gebruikt wordt door dictaturen en andere systemen. Hij gaf het voorbeeldje China. In zijn film komen ook een aantal andere dictaturen in voor. Hij ziet de film als een kritiek op de huidige media, en minder op het kapitalisme of een ander systeem.
Hij geeft ook ruiterlijk toe dat zijn film net in de smaak valt omdat het over bekende personen gaat. The Guardian plaatste zelfs Amy Winehouse op zijn voorpagina als begeleidend beeld bij een filmbespreking, terwijl de krant dat nooit zou doen, aldus Atkins. (Atkins verspreidde het valse gerucht dat het haar van Winehouse tijdens een stroompanne in brand was gevlogen)
Correcte analyse. Ik denk -en zeg- er al langer hetzelfde over. Over films schrijf ik niet, over games des te meer. Uiteindelijk werk je niet als journalist maar als medewerker van het gamesbedrijf in kwestie. Zelfs al kraak je het spel af, dan nog heeft het aandacht gekregen die het anders niet zou krijgen.