D-day voor Reuzegom

7 juni 2021 Paul Gebruers
Ontwerp zonder titel-15
Sanda Dia (Foto: Instagram)
Twee jaar wachten loopt ten einde

De raadkamer in Hasselt buigt zich vandaag over het verdere verloop van het strafdossier tegen Reuzegom. De rechter moet beslissen of de achttien in verdenking gestelde leden van de opgedoekte studentenclub doorverwezen worden naar de correctionele rechtbank wegens onopzettelijke doding, onterende behandeling en het opzettelijk toedienen van stoffen. Dat kostte het leven aan de 20-jarige Sanda Dia. De zitting stond gepland voor 4 september 2020, maar liep een half jaar vertraging op door verzoekschriften van de verdediging voor bijkomend onderzoek. Dat is inmiddels afgerond.

Dag op dag twee jaar geleden, op 4 december 2018, begon in Leuven een tweedaags doopritueel van studentenclub Reuzegom. Dat kreeg een verlengstuk in een chalet in Vorselaar in de Antwerpse Kempen. Drie schachten belandden op 5 december 2018 in het ziekenhuis.

Achttien leden van Reuzegom werden wegens ernstige aanwijzingen van schuld in verdenking gesteld van onopzettelijke doding, onterende behandeling en het opzettelijk toedienen van stoffen

De 20-jarige Sanda Dia uit Edegem overleefde de uit de hand gelopen studentendoop van de Antwerpse studentenvereniging niet. De derdejaarsstudent handelsingenieur aan de KU Leuven bezweek twee dagen later aan meervoudig orgaanfalen.

Het Openbaar Ministerie vroeg op 20 december 2018 om “in het belang van de sereniteit” het dossier over te hevelen vanuit Turnhout, waar een afdeling van het parket van Antwerpen gevestigd is. Een van de betrokken leden van Reuzegom is de zoon van een vrouwelijke rechter en ondervoorzitter van de Antwerpse rechtbank van eerste aanleg. Sindsdien hangt er een zweem van partijdigheid boven het dossier.

Het Hof van Cassatie besliste op 13 februari 2019 om het onderzoek te verhuizen naar het parket in Limburg, afdeling Hasselt. Het gerechtelijk onderzoek onder leiding van een onderzoeksrechter werd eind juli van dit jaar afgerond, na bijna twintig maanden speurwerk.

Achttien leden van Reuzegom werden wegens ernstige aanwijzingen van schuld in verdenking gesteld van onopzettelijke doding, onterende behandeling en het opzettelijk toedienen van stoffen. Daarvoor riskeren ze tien jaar cel.

Goed bewaard geheim

De raadkamer in Hasselt moest op 4 september beslissen over hun lot. Dat die behandeling een maat voor niets zou worden, schreef Apache al op 14 augustus. De zaak werd voor onbepaalde tijd uitgesteld.

Daags voor de zitting van de raadkamer werden vijf verzoekschriften voor bijkomend onderzoek neergelegd. Vier daarvan kwamen van advocaten van de verdediging. De raadsmannen van de burgerlijke partijen hielden zich gedeisd, op Gaia na. De dierenrechtenorganisatie, die zich finaal in het debat had gemengd met een klacht over dierenmishandeling, vroeg eveneens om bijkomend onderzoek.

De onderzoeksrechter had een maand de tijd om een antwoord te formuleren en ging op 2 oktober, de dag waarop die termijn afliep, deels op de verzoekschriften in. Sommige verzoeken werden toegekend, andere niet. Hoeveel en om welke onderzoeksdaden het gaat, is een goed bewaard geheim.

“De verzoeken om bijkomend onderzoek zijn onderdeel van de procedure en door de wet bepaald om de rechten van de partijen te waarborgen. Zowel van verdachten als van slachtoffers”, zegt Anja De Schutter, magistraat bij het parket van Limburg. “Van die mogelijkheid wordt vaak gebruik gemaakt in strafonderzoeken. Door de neerlegging van de verzoekschriften wordt de procedure geschorst en kan de raadkamer nog geen uitspraak doen over de mogelijke verwijzing naar de rechtbank.”

De stilte regeert

Advocaten van wie de vraag werd afgewezen, konden binnen een termijn van vijftien dagen in beroep gaan tegen die weigering. Gaia heeft dat niet gedaan, in tegenstelling tot twee raadsmannen van Reuzegom. Hun beroep belandde op de tafel van de kamer van inbeschuldigingstelling (KI) in Antwerpen.

De verdediging van Reuzegom was met het verzoek om bijkomend onderzoek uit op vertraging van de rechtsgang en is daar met glans in geslaagd, stelt raadsman Sven Mary

“Er waren enkele beroepen aangetekend, maar de KI heeft ze allemaal verworpen”, stelt Jeroen Swijsen, substituut-procureur van het Limburgse parket. “De bijkomende onderzoeksdaden die toegekend waren, zullen nu uitgevoerd worden.”

In principe had de onderzoeksrechter sommige opdrachten al kunnen uitschrijven. Maar blijkbaar werd gewacht op het oordeel van de KI. Al maanden regeert de stilte.

In de verdere procedure maakt de onderzoeksrechter het dossier opnieuw over aan het parket. Na een vermoedelijke handhaving van de vordering verhuist de zaak weer naar de raadkamer. Dan herhaalt zich de situatie die begin september op de agenda stond. De rechter staat voor de keuze. Of hij stelt de verdachten buiten vervolging omdat er onvoldoende bewijzen zijn, of hij oordeelt dat er voldoende bewijzen zijn om hen naar de correctionele rechtbank te verwijzen.

Inzage geweigerd

De verdediging van Reuzegom was met het verzoek om bijkomend onderzoek uit op vertraging van de rechtsgang en is daar met glans in geslaagd, stelt raadsman Sven Mary, die de belangen behartigt van Sanda's vader Ousmane Dia. “In twintig maanden is er geen enkele vraag gesteld. Op het moment dat het dossier voor doorverwijzing staat, vragen de tegenpartijen plots om bijkomend onderzoek. Zeer eigenaardig toch. Ik vrees dat ze de zaak willen rekken.”

Advocaat Lieve Pepermans: 'De tegenpartijen hebben ons niet laten weten welke extra onderzoeksdaden ze toegezegd kregen. Dat wordt allemaal geheim gehouden'

“Wij hebben inzage in het dossier gevraagd. Maar dat is ons geweigerd”, zegt Lieve Pepermans. Zij is de advocaat van Annemie De Vel, de moeder van Sanda Dia. “De tegenpartijen hebben ons niet laten weten welke extra onderzoeksdaden ze toegezegd kregen. Dat wordt allemaal geheim gehouden.”

Ousmane Dia stelde zich aanvankelijk terughoudend op, maar wil nu zijn verhaal en dat van zijn zoon uit de doeken doen. Dat staat in schril contrast met de moeder, die zich helemaal teruggetrokken heeft. De ouders waren al gescheiden toen ze hun zoon verloren.

In het kader van een gerechtelijk onderzoek kan elke belanghebbende beroep aantekenen tegen een weigering om inzage te verlenen. Zo’n procedure gaat ook al naar de KI en leidt onvermijdelijk tot nog meer vertraging. Dat is het laatste wat de advocaten van de burgerlijke partijen beogen.

Mist over timing

Naar de nieuwe timing heeft iedereen het raden. “Het is onmogelijk om daar uitspraken over te doen”, stelt Pieter Helsen, advocaat van een van de verdachten. Door de manoeuvres van zijn collega’s dreigt de achterstand op te lopen tot minstens een half jaar. En dat voor een naar gerechtelijke normen geen aartsmoeilijk dossier, dat bulkt van de bewijslast.

“Wij tasten volkomen in het duister”, zegt Elisa Van Bocxlaer. Zij is een van de advocaten van de burgerlijke partijen. “We krijgen geen toegang tot het dossier. Het enige wat we momenteel kunnen doen, is wachten.”

“In de wandelgangen vernamen we van onze tegenstrevers dat de behandeling gepland is voor 2021. Ergens in de loop van volgend jaar zouden we kunnen pleiten”, stelt Pepermans. Dat impliceert dat er wel degelijk een verwijzing naar de correctionele rechtbank in Hasselt zit aan te komen. Geheel volgens de logica, want er viel tenslotte een dodelijk slachtoffer.

Peetvader in wording

Johan Platteau verdedigt een 22-jarig lid van Reuzegom, wiens vader vennoot is in het Antwerpse filiaal van een van de grootste zakelijke advocatenkantoren van het land. De bekende strafpleiter is een van de raadsmannen die bijkomend onderzoek vroegen. “Wij willen dat het proces goed verloopt. Daarvoor moeten nog enkele dingen uitgeklaard worden”, stelt hij. Ook Platteau gaat er dus vanuit dat het wel degelijk tot een proces komt.

Zijn cliënt was aangeduid om na de doop peetvader te worden van Dia. De verdachte stelt dat hij “veel vriendschap voor Sanda voelde”, maar op het terrein was daar niets van te merken. Hij ondernam geen poging om de martelgang te stoppen.

Platteau publiceert eind deze maand bij Borgerhoff & Lamberigts zijn boek Mensen die mij raakten. “Door misdadigers te reduceren tot één fatale misstap doe je hen tekort”, staat in de omschrijving van de nakende publicatie te lezen. Een waarheid als een koe, als het bij die ene dwaling blijft.

Gevlucht als 'laffe hond'

Dat is zeker niet het geval bij Jérôme V. De 21-jarige zoon van een consultant uit Brasschaat wacht zo goed als zeker een veroordeling voor zinloze geweldpleging in het uitgaansmilieu in Leuven. Hij werd daarvoor op 14 oktober van dit jaar gedagvaard voor de correctionele rechtbank van Leuven.

Op 30 oktober 2018, nauwelijks een maand voor de fatale studentendoop waaraan hij als jongste lid van Reuzegom deelnam, stapte V. om 3u stomdronken pitabar Ali Baba aan de Oude Markt binnen. Twee Limburgse studenten kregen er ongevraagd zijn gezelschap aan hun tafeltje.

Na een opmerking over zijn Antwerpse tongval deelde V. vanuit het niets rake vuistslagen uit. “Nadien verdween hij als een laffe hond in de nacht”, zei Ellen Daniëls op de zitting. De advocaat vertegenwoordigt de burgerlijke partij tijdens het lopende proces.

De gevolgen voor het slachtoffer waren niet min. In het ziekenhuis werd een neusbreuk vastgesteld. Door concentratieverlies duurde zijn studie zes maanden langer dan gepland. En vooral: hij houdt er een blijvende ongeschiktheid van 3% aan over.

Dat is de conclusie van Jean-Pierre Peumans, geneesheer-specialist verzekeringsgeneeskunde en medische expertise. Hij is verbonden aan Mediclaim, consultantbureau voor medische schade en aansprakelijkheid uit Hasselt. De burgerlijke partij berekende de totale schade op 27.000 euro.

Poging tot afkoop

Jérôme V. benaderde het slachtoffer diverse keren met het aanbod om dat bedrag te betalen, als het maar niet tot een rechtszaak kwam. Maar de Limburgse student negeerde de poging tot afkoop en diende een klacht in.

Tijdens de behandeling van de zaak toonde de procureur zich erg mild. Parketmagistraat Ann De Cat vroeg slechts een vervangende werkstraf van 80 uur. Zij baseerde zich voor de kwalificatie op een tijdelijke ongeschiktheid, zoals vermeld stond in de oorspronkelijke dagvaarding. Bij blijvende ongeschiktheid stijgt de minimumstraf van twee maanden tot twee jaar cel, volgens artikel 400 van het strafwetboek.

De procureur vorderde ook een geldboete van 800 euro. Een loutere werkstraf komt niet op het strafregister. In combinatie met een boete is dat wél het geval, zo bepaalt artikel 595 van het wetboek van strafvordering. Namens de verdediging pleitte Christian Clement de opschorting om het strafblad van V. maagdelijk te houden.

De raadsman stelde een schadevergoeding van 2.500 euro voor. “Mijn cliënt lijdt aan ADD, een aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit. Hij neemt daarvoor dagelijks een hoge dosis Concerta, een geneesmiddel om geconcentreerd te blijven. Bij combinatie met alcohol gaat het licht uit. Zijn ouders zijn rotbeschaamd.”

Het vonnis was gepland voor 18 november, maar rechter Françoise Verstraete heeft bij tussenvonnis een deskundige aangesteld om de lichamelijke schade te becijferen. De zaak werd voor voortzetting vastgelegd op 9 juni 2021.

Stijgende brutaliteit

Christian Clement is ook de raadsman van Jérôme V. in het dossier-Reuzegom en een van de advocaten die een verzoekschrift tot bijkomend onderzoek indienden. “Voor een zoektocht naar de waarheid”, stelt hij.

Clement ging eerder in een open brief de confrontatie niet uit de weg. “De dramatische wijze waarop Sanda Dia om het leven kwam, is onwezenlijk. Het wordt terecht als onaanvaardbaar aangevoeld. Mijn cliënt worstelt onafgebroken met de ondraaglijke zinloosheid van het overlijden. De roep om gerechtigheid en de volledige waarheid is terecht, hoe pijnlijk ook.”

Volgens de advocaat staan twee zaken op het spel. “Enerzijds de zoektocht naar het hoe en waarom van de almaar stijgende brutaliteit van de voormalige studentenclub en het doopritueel. En anderzijds de wil om daar dan toch bij te horen.”

Schermafbeelding 2020-12-03 om 15.54.52
Sanda Dia (Foto: Instagram)

Dat tweede luik verwijst naar de motivering om toe te treden tot Reuzegom. Mogelijk zag Sanda Dia het lidmaatschap als een manier om vlotter te kunnen opklimmen op de maatschappelijke ladder.

De affaire rond Reuzegom deint uit tot buiten de eigen landsgrenzen. Een Nederlandse uitgeverij heeft plannen voor een boek en benaderde daarvoor een Vlaamse journalist. Op 4 oktober haalde de zaak voorwaar de voorpagina van The New York Times.

De Amerikaanse krant legt de link met racisme en noemt de dood van Dia “een symbool van de groeiende onverdraagzaamheid”. Sven Mary en co zijn niet van plan om tijdens de pleidooien de kaart van het racisme te trekken. Ousmane Dia denkt er het zijne over. “Op één vraag heb ik nog geen antwoord gekregen. Wat zou er gebeurd zijn als Sanda blank was geweest?”

LEES OOK