De omerta rond de kippenhinder

14 oktober 2020 Berber Verpoest, Steven Vanden Bussche
DSC06467
Piet Roelands (Foto: © Berber Verpoest)

Dit achtergrondartikel maakt deel uit van de reeks 'Geen kip te zien en toch zijn er te veel'.

Apache trok vier dagen door Wuustwezel en sprak verschillende inwoners. Weinigen willen hun kritiek openlijk uiten, tenzij in de beslotenheid van de huiskamer. Dat staat in contrast met de beperkte groep mensen die beroep aantekent tegen vergunningsaanvragen, leert een blik op de vergunningsbeslissingen. Dat de Antwerpse deputatie begin deze legislatuur het tarief om beroep aan te tekenen optrok van 6 naar 100 euro, is geen uitnodiging voor burgers om gebruik te maken van hun recht.

“Iedereen heeft wel een kippenboer in de familie of een (ver) familielid in de landbouw”, is een vaak gehoord argument. Wat ook terugkeert: “dit is een kleine gemeente en iedereen kent iedereen”, of “onze kinderen zitten met kinderen van kippenboeren in de klas”. Al gaan ook sommige kleine boeren niet akkoord, maar willen zij het niet luidop zeggen, want dan zijn ze ‘nestbevuilers’.

Eén man neemt geen blad meer voor de mond.

DSC06467
Piet Roelands (Foto: © Berber Verpoest)

Piet Roelands woont al meer dan 80 jaar in Braken. Recent nog, na een interview met een journaliste van Gazet van Antwerpen, werd hij de huid vol gescholden en bedreigd voor zijn eigen erf. “We kuisen u op, we maken uw huis met de grond gelijk, riepen ze”, getuigt Piet vanuit de woning van zijn buren, omringd door stallen.

Twee broers, die in de buurt een kippenbedrijf uitbaten, reageerden eind september ziedend omdat Piet het ‘aandurfde’ zich vanop de openbare weg in de buurt van hun stallen te laten fotograferen. “Ik ben niet bang”, zegt de 86-jarige man overtuigend.

Grenzen Aan De Mest

“Vroeger was hier heigrond en ven, het zal vol vleermuizen, vogels en kikkers”, steekt Piet van wal. “Vroeger was het hier een paradijs. Er zaten hier nog korhoenders, kwartels en vele andere vogels, te veel om op te noemen. Vroeger zeiden ouders in het centrum tegen hun kinderen: 'Als je deze week braaf bent, gaan we zondag wandelen in d'Hei. Nu zeggen ze: 'Blijf er maar weg van, want het stikt er'. Ik denk dat nog 2% van de biodiversiteit overschiet. Alleszins samen met De Maatjes en het Groot Schietveld is het hier nog altijd Vogelrichtlijngebied en Natura 2000-gebied.” Hij is niet alleen bezorgd om het verlies aan biodiversiteit en de schade aan het landschap, maar ook de gezondheidseffecten.

Hij herinnert zich hoe 25 jaar geleden het landschap veranderde. “In het begin werden hier weinig kippen gekweekt, wel varkens.” In de beginjaren van het eerste Mestactieplan (MAP) richtte Piet met enkele medestanders ‘Grenzen aan de Mest’ (GRAM) op.

Net zoals op andere plekken in Vlaanderen halverwege de jaren 90, leidde het eerste mestactieplan ook in Wuustwezel tot een confrontatie met natuurbeschermers.

Een toenmalig lid van Gram, een voormalig biolandbouwer, getuigt vanuit zijn tuin over de vernielingen tijdens een raid. “Dat was toen de eerste vergunningsaanvraag voor 59.000 kippen werd ingediend maar afgekeurd”, brengt de man in herinnering.

Kippencomité

In de ouderlijke woonst van Piet woont nu Frank met zijn echtgenote Lotta en hun kinderen. Frank was even drijvende kracht achter het ‘Kippencomité’. “Het Kippencomité viel uiteen door angst”, zegt Frank. “Vaak durfde men de confrontatie niet ten volle aan te gaan. Ik had er ook moeite mee dat iedereen andere belangen had, sommigen zagen het heel particulier en lokaal.”

Bewoner Liesbeth: 'Het aantal stallen nam zienderogen toe. Ik heb kinderen en kleinkinderen en zag voor mijn ogen een ramp zich voltrekken'

De actiebereidheid was heel laag. Ook de gespannen sfeer op informatie-avonden leidde ertoe dat mensen afhaken.

Lotta's moeder Liesbeth Romijn streek 28 jaar geleden in de bosrijke straat neer. “Het was een fantastisch fijne plek, met uitgestrekte landschappen”, zegt ze. Maar vrij snel veranderde dat landschap. “Mijn man plantte zaailingen naast de gracht om niet op de stallen te moeten zien.” Ondertussen zijn de zaailingen uitgegroeid tot stevige bomen.

DSC06409
Liesbeth (Foto: © Berber Verpoest)

In 2015 schreef Liesbeth Romijn haar eerste brief naar de burgemeester. “Het aantal stallen nam zienderogen toe. Ik heb kinderen en kleinkinderen en zag voor mijn ogen een ramp zich voltrekken.”

Liesbeth werd vriendelijk ontvangen door de burgemeester. “Het zou eventjes erg worden, maar daarna beter gaan”, zei hij. “Achteraf gezien werd ik toen misleid.” Sindsdien houdt Liesbeth zich niet langer in om bezwaren aan te tekenen.

Politieverhoor

In de zomer van 2018 viel een uitnodiging tot verhoor in Liesbeths bus. De raadselachtig omschreven aanklacht vermeldde “diefstal, belaging en opzettelijke beschadigingen”. Die zouden zijn aangebracht op het terrein van een voormalig lid van de politieraad die ook een kippenbedrijf heeft.

Het proces-verbaal van het verhoor is bijzonder beknopt. De vage vragen uit het verhoor kregen een duidelijk antwoord: ik weet niet waarover u het heeft. Sindsdien kreeg ze niets meer te horen over de klacht, de andere ‘verdachten’ evenmin.

Eén van de weinige plekken waar inwoners zich min of meer ongeremd lieten horen, was het online participatieplatform ‘Wuustwezel Wenst’. Een voorstel dat opriep tot een stop op de bouw van megastallen kreeg heel veel bijval. Gevolg: het college keurde een visietekst goed waarin de overlast erkend werd, net als het gebrek aan maatschappelijk draagvlak, waardoor de gemeente de facto een vergunningstop afkondigde.

Eén van de weinige plekken waar inwoners zich min of meer ongeremd lieten horen, was het online participatieplatform

“Wie had gedacht dat de gemeente nog zelf bezwaar zou aantekenen”, zegt Liesbeth. Ze verwijst daarmee naar de beslissing van de gemeente om een vergunning voor een kippenstal van Van Gils-Aernouts aan te vechten bij de bevoegde Vlaams minister Zuhal Demir (N-VA).

“Kijk, de fout zit niet bij de boeren. Die maken gebruik van de regels die bestaan. Net zoals ze ook gebruik van subsidies voorzien in het systeem.

“Je kan ze verwijten dat ze de stal doorblazen”, zegt Frank. “Maar niet dat ze van het systeem gebruik maken. Er wordt geen rekening gehouden met het cumulatieve effect en er wordt steevast gewerkt met sterk verouderde gegevens. Vergeet niet dat slechts 4% van de inwoners in Wuustwezel landbouwer is.”

Kleine wereld

En de wereld is klein, ook in de lokale politiek. Een vroeger lid van de politieraad, slaagde er na een jarenlange procedureslag in om kippenstallen nabij het natuurgebied De Maatjes vergund te krijgen. Gemeenteraadslid en varkensboer Roger Aernouts kreeg recent een vergunning voor een extra varkensstal, wat ook bij kippenboeren de wenkbrauwen deed fronsen.

Wuustwezel wordt al decennialang bestuurd door een volstrekte CD&V-meerderheid

Er zetelen overigens nog meer landbouwers in de gemeenteraad. Wuustwezel wordt al decennialang bestuurd door een volstrekte CD&V-meerderheid.

Frank en Piet betreuren bovendien de weinige steun en beperkte inspanningen van Natuurpunt in Wuustwezel. Eigenlijk werd slechts één procedure tegen de stallen van het lid van de politieraad gevoerd.

“Het kostte ons heel veel geld en we zijn maar een kleine groep”, zegt een man van de lokale afdeling van Natuurpunt. “We zijn ooit helemaal tot het einde gegaan, maar het enige resultaat was dat ze de stal elders zetten, precies aan de rand van het natuurgebied De Maatjes.”

Dit achtergrondartikel maakt deel uit van de reeks 'Geen kip te zien en toch zijn er te veel'.

Dit onderzoeksartikel kwam tot stand met de steun van het Fonds Pascal Decroos voor Bijzondere Journalistiek.

Uitgelichte afbeelding: © Berber Verpoest

LEES OOK