Met virtual reality de Israëlische bezetting zichtbaar maken

20 februari 2020 Frank Olbrechts
Hebron
De Palestijnse stad Hebron (Foto: © PIPD)

Palestijnse stemmen van op het terrein kwamen in de media haast niet aan bod toen Trump op 28 januari 2020 zijn 'Deal van de eeuw' voor Israëli's en Palestijnen bekendmaakte. Westerse kranten en nieuwssites probeerden het zoveelste nieuwe begin van het 'vredesproces' voornamelijk geopolitiek te kaderen, vanuit een helikopterzicht.

De ngo The Palestine Institute for Public Diplomacy (PIPD) wil daar wat aan doen en jongeren in de VS en Europa mobiliseren rond het onrecht waaronder Palestijnen onder de Israëlische bezetting dagelijks gebukt gaan. Dat wil PIPD bereiken door empathie op te wekken met hun Palestijnse leeftijdsgenoten die noodgedwongen leven in door Israël bezet gebied.

De organisatie vertrekt vanuit de harde, doorleefde werkelijkheid van de Palestijnse bewoners op de sinds 1967 bezette Westbank en in de Gazastrook. Met persoonlijke verhalen brengt de organisatie in beeld hoe Palestijnen de reële apartheid moeten ondergaan en hoe dat hun leven zwaar bemoeilijkt. Een team van de ngo voerde de afgelopen dagen ook in ons land campagne.

Jongeren in het Westen mobiliseren

'Als je een Palestijnse inwoner van Jericho vandaag vraagt wat hij vindt van Trumps zogenaamde vredesplan, zal die antwoorden dat er in wezen niets zou veranderen'

Communicatie met en onder jongeren gebeurt tegenwoordig erg vaak via sociale media en technologie die via de smartphone toegankelijk is. Ook voor informatie en nieuws vertrouwen jongeren voor een aanzienlijk deel op hun mobiele telefoon. Het team van PIPD plaatste daarom niet alleen pakkende video's op de site. Het gebruikt bewust intensief de sociale media en heeft een app ontwikkeld die gebruik maakt van virtual reality.

"Toen Israël de Amerikaanse parlementsleden Rachida Tlaib en Ilhan Omar de toegang tot de bezette gebieden ontzegde, ontsproot spontaan het idee van de app", zegt Salem Barahmeh van PIPD. "We kozen voor VR-technologie om aanschouwelijk te maken wat beide politici hadden kunnen zien, indien ze wel de toelating hadden gekregen om de bezette gebieden in Palestina te bezoeken." Virtueel kan de gebruiker inmiddels met behulp van de app door een heel aantal plaatsen in bezet Palestina reizen, begeleid door commentaar van plaatselijke bewoners.

Ook voor een gebruiker van de app is het confronterend om te ervaren hoe groot de impact is van 'the Wall', de zogenaamde Barrière, of Muur in - bijvoorbeeld - Bethlehem. Salem Barahmeh toont ons hoe zwaar de impact is van die muur - "driemaal zo groot als de Berlijnse Muur" - op het leven van alledag. Als je virtueel rondwandelt door de stad, zie je hoe benauwend het bouwwerk is, dat dateert van het begin van dit millennium. Barahmeh brengt het treffend onder woorden:

"Door de muur is de weg van Bethlehem naar Jeruzalem ontoegankelijk geworden, waardoor de patriarch van de Grieks-Orthodoxe kerk zelfs op Kerstmis niet van de ene naar de andere stad kan reizen. Bovendien wordt het Palestijnse gebied zodanig afgebakend dat hele landbouwgebieden in bezet gebied alleen nog voor Israëlische kolonisten toegankelijk zijn."

Wanneer Barahmeh een vraag krijgt over de laatste evoluties op het internationale politieke terrein kan hij het niet laten even cynisch te worden.

"Ik ben zelf afkomstig van Jericho, dat op de Westoever van de Jordaan ligt. Als je een Palestijnse inwoner daar vandaag vraagt wat hij vindt van Trumps zogenaamde vredesplan en de annexatie van de Jordaanoever, zal die antwoorden dat er in wezen niets zou veranderen. Het gebied is al jarenlang bezet. Met name in Jericho dateert de bezetting uit de tijd dat Labor (de Israëlische socialistische partij, FO) het voor het zeggen had."

Demarche van Israël tegen België

We hebben het met Barahmeh even over de demarche van Israël tegen België, dat deze maand voorzitter is van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties. De plaatsvervangende ambassadeur van ons land in Tel Aviv werd immers tot twee maal toe op het matje geroepen.

'Als je vrijheid, gelijkheid en democratie tot je basiswaarden rekent, zijn er volgens ons geen goede argumenten te bedenken waarom die voor jullie in het Westen zouden gelden en niet voor ons in Palestina'

Volgens Israël zou België zijn boekje te buiten zijn gegaan door op 24 februari het woord te willen geven aan een jurist van de kinderrechtenorganisatie Defense for Children International Palestine. Die ngo zou volgens Israël banden onderhouden met terroristische organisaties, wat leidde tot een furieuze reactie van de Israëlische ambassadeur in Brussel. Die beschuldigingen werden door Broederlijk Delen ongefundeerd genoemd.

Barahmeh reageert geprikkeld wanneer we de zaak ter sprake brengen. "Het betreft hier een ngo die is ingebed in een internationale structuur, die al jaren erkenning geniet en het opneemt voor de rechten van kinderen die te lijden hebben onder geweld."

Maar in feite zou het volgens de Palestijn niet alleen over kinderrechten mogen gaan. "Het echte probleem zijn voor ons de bezette gebieden waar geen enkele Palestijn rechtszekerheid heeft. Overigens zijn Palestijnse inwoners van Israël zelf net zo goed tweederangsburgers", zegt Barahmeh nog.

Jeugdige veerkracht

The Palestine Institute for Public Diplomacy bestaat twee jaar en wil vertrekken vanuit de kracht van de jongere generatie Palestijnen, voor het merendeel jonger dan dertig jaar. "In het Westerse mediadiscours zien we tot onze frustratie veel stereotypen en verkeerde vooronderstellingen opduiken die niet stroken met de realiteit die wij dagelijks beleven", zegt Barahmeh.

PIPD besloot een nieuw narratief op te bouwen dat een concretere invulling geeft aan abstracte concepten als annexatie, bezetting, nederzetting en zelfs de 'muur'.

Het uitgangspunt blijft voor de ngo evenwel het waardensysteem dat zij meent te kunnen delen met de burgers van Westerse democratieën. "Als je vrijheid, gelijkheid en democratie tot je basiswaarden rekent, zijn er volgens ons geen goede argumenten te bedenken waarom die voor jullie in het Westen zouden gelden en niet voor ons in Palestina", zegt Barahmeh stellig.

Pijnlijke illustraties van de implicaties  van de bezetting

Barahmeh kruidt zijn uiteenzetting met enkele schrijnende voorbeelden. Hij verwijst naar de alomtegenwoordige waterreservoirs in het hele gebied van de Westoever, van het Noorden tot het Zuiden. Die moeten het gebrek aan water opvangen. Voor de Palestijnen, tenminste, want die krijgen slechts twee dagen per week stromend water.

'Het onderscheid tussen verschillende bewoners kan je maar met één term benoemen: Apartheid'

"Wij als Palestijnen moeten ons waterverbruik dus sterk beperken. In de meer dan 80 nederzettingen is er wél 7 dagen op 7 stromend water beschikbaar. Dat is ook zichtbaar wanneer je het schrille contrast ziet tussen de met groen begroeide nederzettingen van Israëlische kolonisten en de dorre landbouwgronden van de Palestijnen. Waterdistributie op de Westbank gebeurt dus op basis van discriminatie op etnische gronden."

Barahmeh heeft het uitgebreid over de verschillende niveaus van discriminatie door Israël van Palestijnen. "Doordat Palestijnse bewoners van Israël in het 'Thuisland van de Joden' over minder rechten beschikken, kan je - zoals ik al zei - hen zonder meer als tweederangsburgers omschrijven. Maar er zijn ook derde- en vierderangs-Palestijnen."

"Afhankelijk van wie je bent, val je onder een bepaalde jurisdictie. Als Palestijn met verblijfsrecht in Jeruzalem, ben je geen burger, en beschik je dus niet over dezelfde rechten als een Israëlische burger in Jeruzalem", zegt hij. Barahmeh merkt daarbij op dat dat verblijfsrecht te allen tijde kan worden afgenomen.

In Gaza en de Westbank ressorteren Palestijnen onder de krijgswet en hebben ze een zogenaamd 'green ID'. "Dagelijks krijgen wij te maken met vaak willekeurige arrestaties", merkt Barahmeh op. "Wanneer je voor de krijgsrechtbank moet verschijnen, staat het voor 99,9 procent vast dat je een veroordeling oploopt. Een kolonist die onder de gewone Knesset-wet voor Israëlische burgers valt, loopt haast geen kans op een straf."

"Dat onderscheid tussen verschillende bewoners kan je maar met één term benoemen: Apartheid. We zien een bevoorrecht volk - dat bovendien in de minderheid is - de suprematie uitoefenen over een onderdrukt volk."

Hebron
De Palestijnse stad Hebron (Foto: © PIPD)

Meer dan bewustmaking

PIPD zoekt niet alleen verbinding en wil niet louter inwerken op een verhoogd bewustzijn voor de Palestijnse problematiek dankzij nieuwe inzichten bij jonge Westerlingen. De organisatie vestigt haar hoop ook op de mobilisatiekracht bij jonge mensen die "democratische waarden vaak hoog inschatten", zegt Barahmeh.

Hij ziet een mooi voorbeeld daarvan in de klimaatmarsen, waarbij honderdduizenden jongeren op straat kwamen om hun stem te verheffen tegen politici, die in hun ogen een klimaatbeleid voeren dat gekenmerkt wordt door nalatigheid.

Barahmeh van PIPD gelooft sterk in de nieuwe technologie en de sociale media om te mobiliseren. Via grootschalige campagnes op de sociale media bereikte de organisatie  naar eigen zeggen tot nog toe zowat 92 miljoen mensen. Toch onderschat de activist het belang van een 'fysieke' campagne niet. Daarom heeft hij met zijn collega's de afgelopen 6 weken in verschillende Europese landen uitgebreid genetwerkt, lezingen gegeven, met mensen gediscussieerd en de Palestijnse zaak onder de aandacht gebracht.

Politiek laat het afweten

'Trumps zogenaamde 'Deal van de Eeuw' zal alleen legitimiteit geven aan de reeds bestaande gefragmenteerde Palestijnse eilandjes in een zee van Israëlisch gebied'

Over de huidige regimes in het Westen is Barahmeh minder positief. Die beleidsmakers uit Noord-Amerika en Europa hebben politiek, diplomatiek en financieel geïnvesteerd in de regio Israël-Palestina. Alleen is PIPD er allerminst van overtuigd dat dat altijd ten goede is gekomen van de rechten van de mensen op het terrein.

Niemand uit het Westen heeft volgens Barahmeh echt zijn verantwoordelijkheid genomen. Van een levensvatbaar Palestijns politiek systeem kan voor hem zelfs geen sprake zijn in de huidige versnipperde geografische realiteit. "Waarom zouden we dan rekenen op de daadkracht en het beleid van Palestijnse politici?" vraagt hij zich af.

Barahmeh heeft het ermee gehad wanneer politici of diplomaten uit het Westen verklaringen afleggen of schuchter spreken over een vredesproces. "Trumps zogenaamde 'Deal van de Eeuw' zal alleen legitimiteit geven aan de reeds bestaande gefragmenteerde Palestijnse eilandjes in een zee van Israëlisch gebied. Trumps plan onderschrijft in alles de idee van een Groot-Israël (dat zich uitstrekt van de Middellandse Zee tot aan de Jordaan, FO)".

"Indien de nederzettingen in hun huidige staat blijven bestaan, maken die de facto een tweestatenoplossing onmogelijk. Voor wat gebeurt en gebeurd is op het terrein moet Israël verantwoordelijk gesteld worden op basis van het internationaal recht," zegt Barahmeh.

Shrinking Space

Uitermate bezorgd toont Barahmeh zich wanneer het fenomeen van 'shrinking space' ter sprake komt. Het slaat wereldwijd toe. Het publieke domein waarin het vrije woord heerst wordt steeds meer ingeperkt. Dat lijkt ook meer en meer het geval te zijn in Westerse landen.

Ook PIPD krijgt meermaals te maken met verwijten van vermeend antisemitisme. Daarom reageerde de ngo gevat met de video 'Reclaim your space', waarin zij opkomt voor de rechten van Palestijnen en Israëli's om openlijk op te komen voor de Palestijnse rechten.

Met Israëlische organisaties die het opnemen voor de rechten van Palestijnen onderhoudt PIPD goede contacten. Van de Israëlische politici verwacht Barahmeh echter niks goeds. De plannen van de huidige premier Benjamin Netanyahu van Likoed om het grootste deel van de Westbank te annexeren werden gewoon overgenomen door zijn rivaal in de verkiezingen, Benny Gantz van Kahol Lavan.

"60 procent van de kiezers is van plan om te kiezen voor partijen die uiterst racistische, anti-Arabische 'hate speech' hanteren." Daarover heeft de ngo trouwens een treffend filmpje online gezet. "Als men spreekt over coexistence (co-existentie, samen-leven), voegen wij daar spontaan de term coresistence (samen verzet bieden) aan toe", besluit Barahmeh.

LEES OOK