Studeren naast de veiligheidsmuur in Jeruzalem

20 februari 2014 Jan Walraven
Israëlische agenten komen de Al-Quds Universiteit binnen. (Foto: Al-Quds Universiteit)
Israëlische agenten komen de Al-Quds Universiteit binnen. (Foto: Al-Quds Universiteit)
Israëlische agenten komen de Al-Quds Universiteit binnen. (Foto: Al-Quds Universiteit)
Israëlische agenten komen de Al-Quds Universiteit binnen. (Foto: Al-Quds Universiteit)

Studenten zitten verspreid over de bankjes naast een van de vier fonteinen of onder een palmboom in de prachtige binnentuin. Anderen staan in de rij aan de kiosk waar koffie, thee en andere dorstlessers worden verkocht. De toekomstige advocaten en dokters verschillen op het eerste gezicht weinig van de studenten in Gent of Leuven: nog snel even Facebook bekijken op de nieuwste smartphone, sigaretten uitwisselen, of gewoon lachen met vrienden. 11 februari is een doordeweekse dinsdag in Abu Dis. Maar als je de terreinen verlaat via diezelfde hoofdingang, krijg je de schaduwkant van deze ogenschijnlijk rustige universiteitscampus te zien: je kijkt pal op de Israëlische muur die de bezette Palestijnse gebieden quasi hermetisch afsluit en afsnijdt van Israël.

Omcirkeld

Israël startte in 2003, na de Tweede Intifadah, met de bouw van deze 'veiligheidsmuur'. Al-Quds ondervond direct wat deze beslissing inhield. Volgens de Israëlische bouwplannen zou de muur de campus van Abu Dis in twee stukken verdelen. Op die manier zou één derde van het terrein onbereikbaar worden. Dankzij fel protest slaagde de universiteit erin de meerderheid van het bedreigde land te redden. Desondanks zorgde de muur er wel voor dat de campus in Abu Dis, die in vogelvlucht ongeveer 2,5 km verwijderd is van de centrale universiteitscampus in Oost-Jeruzalem, fysiek afgesneden raakte van zijn thuisbasis.

Voor de twaalfduizend studenten van Al-Quds is de muur niet het enige obstakel waarmee ze rekening moeten houden. Dat werd een maand geleden nog eens duidelijk. Volgens de universiteit was een groep studenten een pianoconcert aan het spelen op het binnenplein, toen tientallen agenten van de Israëlische grenspolitie zich aan de ingangen van de campus posteerden om de identiteitsbewijzen van de studenten te controleren. Een aantal agenten gooide vervolgens traangasgranaten op de campusterreinen. Als antwoord gooiden verschillende studenten stenen naar de agenten. Een andere groep agenten drong gewapend de campus binnen.

Palestijnse studenten worden wekelijks geconfronteerd met Israëlische agenten die patrouilleren rond de campus

De campus van Abu Dis bevindt zich in Area B, een zone van de Westelijke Jordaanoever waar Israël bevoegd is voor de veiligheid. In een telefonisch gesprek verklaart een woordvoerder van de Israëlische grenspolitie dat “op 22 januari verschillende agenten bekogeld werden met stenen. Daarop werd besloten om de relschoppers uiteen te drijven. Vervolgens betrad een aantal agenten de domeinen van de universiteit om verdachten op te pakken.” Van welke misdrijven deze personen verdacht worden, wordt niet gespecificeerd. Verder betreurt de woordvoerder het “dat het niet de eerste keer is dat de grenspolitie dergelijke actie moet uitvoeren.”

Het is achteraf moeilijk te zeggen welke partij het incident in gang stak, het blijft ook onduidelijk waarom gewapende grenspolitie patrouilleerde rond de universiteitscampus, maar uiteindelijk zou de campus ongeveer vijf uur compleet afgesloten worden. Volgens de universiteit geraakten meer dan vierhonderd mensen gewond door rubberkogels of traangas. Vier studenten werden gearresteerd toen ze trachtten de campus te betreden.

Angstaanjagend

Manar Hassan, een derdejaarsstudente Engels aan Al-Quds, volgde les op het moment van de gebeurtenissen. “De aanval kwam voor mij totaal onverwacht. Het was angstaanjagend. Er was gebroken glas van ingeslagen ruiten en overal traangas. Ik kon en wou niet naar buiten gaan. Ik zag sommige jongens met brandwonden, omdat ze probeerden de traangasgranaten terug te gooien naar de soldaten”, vertelt Manar. Volgens haar worden studenten wekelijks geconfronteerd met agenten die patrouilleren op de straten rond de campus. Af en toe blijft het daar niet bij en betreden ze de terreinen. “Het lijkt erop dat ze zich vervelen en dan maar beslissen om ons lastig te vallen”, zegt ze. “De campus is omcirkeld door de muur, er is geen bedreiging voor hen. Waarom komen ze ons dan intimideren?”

In mei van vorig jaar had een soortgelijke aanval plaats in Abu Dis. Huthife Jammus studeert media en doet tijdens de lesuren vaak onverwachte praktijkervaring op. Hij had in mei met zijn filmcamera een plekje veroverd aan de Israëlische kant van het strijdtoneel.

Israëlische agenten voeren opgepakte studenten af (Foto: Al-Quds Universiteit)
Israëlische agenten voeren opgepakte studenten af (Foto: Al-Quds Universiteit)

Een van de officieren stuurde hem echter snel terug naar de andere kant. Toen hij daar wou verder filmen, werd hij geraakt door een rubberkogel. Terwijl hij zijn verhaal vertelt, wijst hij snel en ietwat verlegen naar de gevolgen van die klap. Hij mist vier van zijn voortanden. Hij stroopt vervolgens zijn linker mouw op en wijst naar een litteken zo groot als een vuist. “Hier werd ik vorig jaar geraakt door een traangasgranaat, ik weet niet meer wanneer het precies gebeurde, maar ik was op dat moment ook aan het filmen op de campus.”

Systematische campagne

De universiteit telde vorig jaar 26 aanvallen op de campus in Abu Dis. Naast raids vergelijkbaar met die op 22 januari, wordt er soms ook geschoten in de richting van de universiteitsgebouwen. Bij al deze aanvallen raakten volgens de universiteit ongeveer 1.700 mensen gewond. Leon Botstein, directeur van de Amerikaanse Bard Universiteit, bestempelde de recentste inval als onaanvaardbaar. "De universiteit moet een plek zijn waar men kan lesgeven en –volgen en waar vrije meningsuiting kan plaatsvinden zonder angst voor militaire actie.” Bard Universiteit is de belangrijkste partner van Al-Quds, met een eigen faculteit op de campus van Abu Dis.

Volgens Ziyad Abou Awwad, hoofd van de dienst Studentenzaken op Al-Quds, zijn deze regelmatige gewelddadige aanvallen onderdeel van “een systematische campagne tegen Al-Quds en haar imago.” Volgens hem “wil de Israëlische bezettingsmacht een klimaat van angst creëren, zodat we steeds minder studenten zouden aantrekken. Voor ons is het duidelijk dat Israël onze normale werking wil dwarsbomen. Alsof de bezetting nog niet voor genoeg obstakels zorgt voor onze studenten. De ‘checkpoints’ maken het voor veel van hen zodanig lastig om hier te geraken, dat ze in de week in Abu Dis moeten verblijven.” Volgens Awwad komt Israël telkens met dezelfde verklaring voor de invallen: 'veiligheidskwesties'.

Ziyad Abou Awwad: "De Israëlische bezettingsmacht wil een klimaat van angst creëren, zodat onze universiteit steeds minder studenten zou aantrekken"

Vrijheid

Behalve op de campus zelf, moet Al-Quds zich ook vaak in de media verdedigen. Zoals eind vorig jaar. In november 2013 kwam de universiteit in het oog van een mediastorm terecht omwille van een omstreden protestmars van een studentengroep die banden heeft met de Palestijnse Islamistische Jihad. Op 5 november marcheerde een tiental van hen in zwarte uniformen met valse automatische geweren over het binnenplein van Abu Dis. Op foto’s van de optocht was te zien hoe enkele van hen een groet brachten die verdacht veel weghad van de nazigroet. Ten gevolge van dit incident schorste de Amerikaanse Brandeis Universiteit het samenwerkingsverband met Al-Quds. De decaan van Al-Quds, Sari Nusseibeh, erkende in een reactie dat deze “zeldzame schijnoptocht” het imago van de universiteit schade had toegebracht, maar verdedigde “vrijheid, democratie en pluralisme” als de belangrijkste waarden van de universiteit. In een interview met The Times of Israël, veroordeelde hij de mars onomwonden.

Fahdi Shawaheen, voorzitter van de Studentenraad, erkent dat de groet van de studentengroep lijkt op de Hitlergroet, maar stelt dat deze referentie niet de bedoeling was van de studenten. “Elke Palestijnse politieke partij heeft een jongerenafdeling op de universiteit: Fatah, Hamas, Al Mubadara (Palestijns Nationaal Initiatief) en dus ook de Islamistische Jihad. De universiteit respecteert ieders recht op vrije meningsuiting. Elke groep heeft bovendien zijn eigen groet en ik kan met zekerheid zeggen dat geen enkele verbonden is met de fascistische of nazistische ideologie.”

Niettemin zorgden de aanstootgevende beelden van deze militair geïnspireerde optocht ervoor dat Brandeis besliste om hun samenwerkingsverband tijdelijk te schorsen. Tijdelijk, want beide universiteiten voeren reeds gesprekken over een doorstart van de samenwerking.

Achter de zandkleurige muren van de Al-Quds universiteit in Abu Dis speelt zich een dagelijkse strijd af tegen de verschillende obstakels en problemen die de bezetting met zich meebrengt. Op een doordeweekse dinsdag is daar echter weinig van te merken. Manar Hassan zegt heel gelukkig te zijn als student van Al-Quds. “We hebben veel plezier en de lessen zijn interessant. We kunnen echter niet anders dan het gevaar erbij nemen. We zien het als een groot avontuur. Maar soms is dat avontuur te angstaanjagend.”

Jan Walraven, master in de Journalistiek en Internationale Politiek (UGent), is freelancejournalist en hij verblijft tot midden april in Ramallah in de Palestijns gebied.

LEES OOK