DOSSIER - 19 ARTIKELS

Wie bezit Vlaanderen?

Wie bezit Vlaanderen?

De komende maanden focust Apache in een uniek onderzoek op het grondbezit in vier Vlaamse provincies: West- en Oost-Vlaanderen, Antwerpen en Limburg. We zijn in staat om voor het eerst een top 500 op te stellen van Vlaamse grootgrondbezitters, op basis van honderdduizenden perceelsgegevens uit het kadaster.

Er waren wel al fragmentaire cijfers, vooral over de eigendommen van een aantal publieke spelers. Toch bleef tot nu grotendeels onbekend welke bedrijven en private eigenaars grote lappen grond bezitten of er een uitgebreid patrimonium op nahouden.

Nochtans zijn gronden en gebouwen goud waard. In het sterk verstedelijkte Vlaanderen neemt de druk op de openbare ruimte toe en weegt de spreekwoordelijke baksteen in de maag zeer zwaar.

De strijd om grondbezit woedt dan wel verborgen, maar daarom niet minder fel. De belangen zijn immers groot en de lobby navenant. Het fiscaal klimaat voor grootgrondbezitters en huiseigenaren blijft bovendien bijzonder mild.

De komende maanden legt Apache de puzzel van wie Vlaanderen bezit. In een eerste reeks artikels focussen we op de grootste grondbezitters van Vlaanderen en bekijken we de situatie provincie per provincie. In een tweede artikelreeks kijken we naar de grote huiseigenaren in de centrumsteden. Tot slot zullen we in een derde reeks een aantal particuliere verhalen vertellen die het totaalplaatje illustreren.

Onze methode

Apache kon de hand leggen op de kadastergegevens voor de provincies Antwerpen, Limburg, Oost- en West-Vlaanderen, geregistreerd in 2016. De oppervlaktes zijn gebaseerd op de zogenaamde administratieve percelen. Dat zijn grafische voorstellingen van de vermoedelijke ligging van de klassieke kadastrale percelen, waarbij de perceelsgrenzen werden geïnterpreteerd op basis van de situatie op het terrein. De oppervlaktes van de administratieve percelen zijn daarom een stuk accurater dan de verouderde percelen in het kadaster.

We brengen enkel de oppervlaktes in rekening waarvan de persoon, het bedrijf of de publieke speler in kwestie hoofdeigenaar is. Dat levert een onderschatting op van het totaal areaal, maar het heeft als belangrijk voordeel dat percelen niet dubbel worden geteld.

Voor het gros van de grote spelers konden we de gegevens van 2016 vergelijken met de situatie in 2020. Dat laat toe om in te schatten of er de voorbije vier jaar grote wijzigingen zijn geweest. 

 

Onderzoeksjournalisten: Tom Cochez en Steven Vanden Bussche
Dataverwerking: Maarten Lambrechts
Eindredactie: Charlotte Timmermans en Jan Walraven
Beeldbewerking: Annelien Van Roey

 

Dit onderzoek kwam tot stand met de steun van het Fonds Pascal Decroos voor Bijzondere Journalistiek.

info
panorama_fish_eye

Augustus 2022

Steven Vanden Bussche / 31-08-2022

Actievoerders protesteren aan Katoen Natie tegen uitverkoop publieke landbouwgrond

Ze willen dat overheden stoppen met de uitverkoop van hun landbouwgronden en eisen maatregelen tegen grote investeerders.
Katoen Natie actie
panorama_fish_eye

Oktober 2021

Steven Vanden Bussche / 13-10-2021

Van wie is Zeeland? Ook van verzekeraars

De grondprijzen stijgen en de schaarse ruimte wordt voor steeds meer functies ingezet.
Illustratiebeeld platteland in Zeeland
panorama_fish_eye

Juli 2021

Steven Vanden Bussche / 20-07-2021

Wie bezit de Steenstraat in Brugge?

De Brugse winkelstraat is minder gegeerd bij grote vastgoedspelers dan de Meir of de Veldstraat.
Steenstraat Brugge
Steven Vanden Bussche / 06-07-2021

Van wie is de Gentse Veldstraat?

Belgische en Nederlandse vastgoedreuzen domineren de Gentse winkelstraat.
veldstraat gent
panorama_fish_eye

Juni 2021

Tom Cochez / 29-06-2021

Wie bezit de Meir?

De huizenhoge huurprijzen maken van de Meir een lucratieve speeltuin voor grote vastgoedinvesteerders.
De Meir in Antwerpen
panorama_fish_eye

Mei 2021

Steven Vanden Bussche / 17-05-2021

Kritiek op grootschalige horeca in kasteelpark de Merode

De Strategische Adviesraad voor ruimtelijke ordening en onroerend erfgoed is kritisch voor de plannen voor grootschalige horeca in de tuin van het kasteel de Merode in Westerlo,…
Kasteel_de_Merode_in_Westerlo_05
panorama_fish_eye

Maart 2021

Steven Vanden Bussche / 29-03-2021

De verborgen schat van de keizerin

Het eeuwenoude Gesticht van Mesen is deels het antwoord op de vraag 'Wie bezit Vlaanderen?'. Het Gesticht beheert tot vandaag publieke gronden om een sociaal doel te vervullen.
Martin_van_Meytens_-_Cesarica_Marija_Terezija
Tom Cochez / 23-03-2021

De zandboeren van Vlaanderen

Een familie wordt niet van de ene op de andere dag grootgrondbezitter. Voor de adellijke familie Emsens begon het allemaal bij het witte zand langs de Kempense kanaaloevers.
Limburg---Sibelco-Maastricht2019-2
Steven Vanden Bussche / 12-03-2021

Hoe Natuurpunt grootgrondbezitter werd

Een blik achter de schermen bij Natuurpunt, Vlaanderens derde grootste grondbezitter.
Bos_t'Ename_Oudenaarde_28-2
Tom Cochez / 12-03-2021

OCMW’s en industriëlen opvallende West-Vlaamse grootgrondbezitters

De grootgrondbezitters in de provincie West-Vlaanderen zijn de OCMW's, nouveaux riches en oude adel.
West-Vlaanderen-Mesen-(Foto_-CC-BY-2.0-ThruTheseLines-(Flickr))-2
Tom Cochez / 11-03-2021

‘Huidig adellijk grootgrondbezit is vooral een restant van het verleden’

Professor Paul Janssens, gespecialiseerd in de Belgische adel, schetst de dynamiek achter de evolutie van het adellijke grootgrondbezit.
Limburg-Kasteel-van-Heks-(Foto_-Publiek-Domein)-2
Tom Cochez, Steven Vanden Bussche / 11-03-2021

Kasteelheren en gemeenten zijn grootste Limburgse grondbezitters

De typische Limburgse grootgrondbezitters zijn kasteelheren in het zuiden en gemeenten in het noorden van de provincie. De geschiedenis drukt ook vandaag nog zijn stempel op het…
Kasteel en kasteelhoeve van 's-Herenelderen in Tongeren
Tom Cochez, Steven Vanden Bussche / 10-03-2021

Kennis over Belgisch (groot)grondbezit zit achter slot en grendel

De eigendomsgegevens in het Belgische kadaster zijn niet publiek, in tegenstelling tot in andere landen. Nochtans zijn er sterke argumenten voor transparantie over (groot…
Antwerpen-Foto-Thomas-Konings-(Unsplash)'
Tom Cochez, Steven Vanden Bussche / 10-03-2021

Multinationals en ondernemers kleuren Oost-Vlaams grootgrondbezit

In Oost-Vlaanderen voert de adel niet de lijst van grootste private grondbezitters aan. Multinationals en lokale ondernemers staan bovenaan.
Oost-Vlaanderen-ArcelorMittal-in-Gent-(Foto_-CC-BY-SA-3.0-Wikimedia-Commons)-2
Tom Cochez, Steven Vanden Bussche / 09-03-2021

Ook industriëlen en investeerders lusten landbouwgrond

Industriëlen investeren in akkers en weilanden, ook als ze niet actief zijn in de landbouwsector. 'Het is een diversificatie binnen hun vastgoedportefeuille.'
Landbouw-(Foto_-Tuur-Tisseghem-(Pexels))
Tom Cochez / 09-03-2021

Private Antwerpse grond is van adel en bedrijven

Naast gemeenten en OCMW's spannen in de provincie Antwerpen multinationals en adellijke eigenaars de kroon als grootgrondbezitters. Privaat grootgrondbezit blijft er tot op…
Antwerpen Bornem Kasteel Marnix van Sint-Aldegonde Foto_ Wikimedia Commons' copy
Tom Cochez, Steven Vanden Bussche / 08-03-2021

‘Verhoging fiscale druk zal veel eigenaars doen afhaken’

Landelijk Vlaanderen, de belangenvereniging van landeigenaars, is niet te vinden voor een aanpassing van het fiscale systeem voor gronden en terreinen.
Antwerpen Malle Landhuis Domein Blommerschot Foto_ CC BY 4.0 Aukje De Haan (Wikimedia Commons)' copy
Tom Cochez, Steven Vanden Bussche / 08-03-2021

Grond als lucratief beleggingsproduct

Gronden genieten in Vlaanderen van een bijzonder voordelig fiscaal klimaat, wat van grond het ultieme Vlaamse beleggingsproduct maakt.
Kopie-van-Oost-Vlaanderen-Berlare-Foto-Dimitri-Houtteman-Pixabay
Tom Cochez, Steven Vanden Bussche / 08-03-2021

Blauw bloed heerst over Vlaamse grond

Op basis van gelekte kadastergegevens toont Apache voor het eerst wie de grootgrondbezitters zijn van Vlaanderen.
Antwerpen-Bornem-Kasteel-Marnix-de-Sainte-Aldegonde-Foto_-CC-BY-SA-4.0-Yannick-Apers-Wikimedia-Commons-1