Biometrische omkoping: het internationale draaiboek van Semlex

Semlex is een onopvallend bedrijf, gevestigd in Brussel, dat biometrische documenten zoals paspoorten en rijbewijzen levert om overheden en internationale instanties te helpen bij fraudebestrijding.

Het bedrijf is echter zeer actief buiten de landsgrenzen. Uit onderzoek van OCCRP blijkt dat Semlex in verschillende Afrikaanse landen contracten binnenhaalde met steekpenningen, smeergeld en via handel met voorkennis. Zo lopen de kosten van essentiële documenten voor de gewone burger op, terwijl de portefeuilles van de rijke elites goed gevuld geraken.

In verschillende van deze landen hanteerde Semlex een gelijkaardige strategie om binnen te breken in nieuwe buitenlandse markten. Bedrijfsleiders geraakten bevriend met hoge regeringsfunctionarissen of politiek verbonden tussenpersonen, en beloofden hen te betalen voor verzonnen diensten. Vervolgens haalde het bedrijf lucratieve contracten binnen om nieuwe biometrische documenten te leveren, waarbij smeergeld werd betaald met geld uit de overheidscontracten. Semlex gebruikte een sluier van juridische en financiële geheimhouding om zijn acties onder de radar te houden.

Nu licht OCCRP die sluier dankzij een lek van meer dan 160.000 interne documenten. E-mails, facturen en contracten laten zien hoe het bedrijf miljoenen heeft verdiend door dubieuze aanbestedingen binnen te halen én met de verkoop van politieke toegang aan andere buitenlandse bedrijven. In meer dan één geval, stelden journalisten van OCCRP vast, diende het bedrijf zelfs als een doorgeefluik voor betalingen in corrupte oliedeals.

Hoewel Semlex verwikkeld is in corruptieschandalen in Afrika, is het bedrijf nog steeds actief in veel landen op het Afrikaans continent. Terwijl de Belgische autoriteiten het bedrijf onderzoeken en de kantoren zijn binnengevallen, is nooit iemand van Semlex aangeklaagd.

In 2019 legden Zwitserse aanklagers wel een recordboete van 95 miljoen dollar op aan Gunvor Group, een in Genève gevestigde oliehandelaar, omdat het bedrijf niet had verhinderd dat ten minste één werknemer Afrikaanse ambtenaren omkocht om overheidscontracten binnen te halen. De steekpenningen werden betaald via Semlex, volgens het onderzoek van OCCRP. Het was de hoogste boete die een in Zwitserland gevestigde grondstoffenhandelaar ooit heeft gekregen.

Belgisch paspoortbedrijf betaalde smeergeld om contract met Madagaskar binnen te halen

De Afrikaanse landen waarmee Semlex contracten zegt af te hebben gesloten, met enkele van de corruptieschandalen rond het bedrijf. (Beeld: © Edin Pasovic (OCCRP))