Apache Lokaal: (uit)verkoop publieke grond

Op drie jaar tijd verkochten Vlaamse steden en gemeenten 32 km² publieke grond. Met Apache Lokaal duiken we in de (uit)verkoop van publieke gronden en eigendommen. We spreken met betrokkenen en leggen tegelijk harde cijfers op tafel dankzij openbaarheidsverzoeken en datajournalistiek.

Apache Lokaal
Apache trekt een jaar lang rond vier thema’s de regio in. We starten met een onderzoek naar de (uit)verkoop van publieke gronden en gebouwen in Vlaanderen. Daarbij werken we samen met burger(journalisten), experts en beroepsjournalisten van over heel Vlaanderen, met steun van het Vlaams Journalistiek Fonds. Na vier thema’s stopt het voor ons niet. We hopen na het eerste, experimentele jaar mee te bouwen aan een netwerk van lokale onderzoeksjournalisten.

De vorige legislatuur verkochten gemeentebesturen en OCMW’s voor meer dan 1,6 miljard euro aan publieke eigendommen. Opvallend: de OCMW’s verdienen steeds meer aan de verkoop van hun eigendommen. In de Belfiusstudie over lokale financiën van 2018 staat dat steden en gemeenten ruim een kwart van hun investeringen financieren met de opbrengsten uit de verkoop van gemeentelijk patrimonium. De verkopen moeten dus vooral veel geld opbrengen.

Tussen eind 2014 en 2017 betekende dit dat een gebied ter grootte van Brussel-stad of ruim 3.200 hectare uit handen van Vlaamse steden en gemeenten verdween. Die verkopen brengen dus wel geld op, maar tegelijk geven lokale besturen ook beleidsinstrumenten uit handen. “Het beleid geeft zijn sturing uit handen. Als je gronden verkoopt, geef je zeggenschap weg”, stelt ILVO-onderzoekster Anna Verhoeve.

Het kan ook anders. Dat bewijst bijvoorbeeld het project in de Antwerpse Zuidrand, of verschillende Limburgse gemeenten, die hun vele publieke gronden gebruiken om beleid te voeren.

Op de kaart hieronder raadpleeg je eerder verschenen artikels per gemeente.

Vlaams Journalistiek Fonds

Dit onderzoeksartikel kwam tot stand met de steun van het Vlaams Journalistiek Fonds.

banner Apache Lokaal

Artikels in het Apache-dossier "Apache Lokaal: (uit)verkoop publieke grond"