Slechts een fractie van beloofde vaccins geleverd

 Leestijd: 6 minuten2

Rond de nek van de vaccinatiestrategie in ons land blijft een grote strop hangen. Voor de toevoer kan België enkel op het vaccin van Pfizer/BioNTech de klok min of meer gelijkzetten. De hoop rust op een inhaalbeweging, die de volgende weken op komst zou zijn. Op voorwaarde dat de farmabedrijven hun beloftes ditmaal wél nakomen.

Met de aankondiging van de nieuwe fase in de strijd tegen het coronavirus ziet de regering een dubbele uitweg. We moeten ons gedrag weer een beetje meer aanpassen en in lijn brengen met de nieuw afgekondigde maatregelen. In combinatie met de vaccinatiestrategie moet de zomer ons tegemoet treden met een wat bredere glimlach.

Het is inmiddels bijna drie maanden geleden dat de eerste coronavaccins in ons land werden toegediend. Op 28 december vorig jaar beten Jos Hermans (96), Josepha Delmotte (102) en Lucie Danjou (101) de spits af in de woonzorgcentra Sint-Pieter in Puurs, La Bonne Maison de Bouzanton in Bergen en Notre Dame de Stockel in Sint-Pieters-Woluwe. Zij kregen de eerste inentingen met het vaccin van Pfizer/BioNTech. Er leek geen vuiltje aan de lucht.

Sinds die laatste week van het vermaledijde jaar 2020 bereikten 1.876.605 vaccins ons land. Pfizer/BioNTech zorgde voor het merendeel, met 1.216.605 dosissen die van de band rolden in de fabriek van Pfizer in Puurs. Van het vaccin van AstraZeneca mocht België 501.600 stuks verwelkomen. Moderna leverde 158.400 dosissen.

Slechts iets meer dan een kwart van de voor de eerste helft van 2021 contractueel vastgelegde vaccins heeft effectief België bereikt

Dat was de situatie op het einde van vorige week (19/03), zoals gecommuniceerd door de taskforce vaccinatiestrategie. Niet alle geleverde vaccins zijn al toegediend. Een deel is nog in bewaring, omdat van alle drie een tweede dosis nodig is. De vaccinatiestrategie van onze overheden houdt daar uitdrukkelijk rekening mee, meer dan in andere ons omringende landen.

De Interministeriële Conferentie Volksgezondheid besliste op 10 maart om 35 in plaats van 21 dagen te laten tussen de eerste en tweede dosis van het vaccin van Pfizer. Op die manier komen bijkomende vaccins beschikbaar. De conferentie volgde daarmee een positief advies van de Hoge Gezondheidsraad en een voorstel van de taskforce.

Zo goed als alle geleverde dosissen zijn verdeeld over de gemeenschappen en gewesten. Vlaanderen kreeg 1.048.320 vaccins, Wallonië 569.995, Brussel 194.785 en de Duitstalige Gemeenschap 12.805. Van de 50.700 resterende vaccins zit het merendeel in een strategische reserve. Kleinere hoeveelheden zijn voorbehouden voor het leger (5.600) en klinische proeven (1.170).

Inhaalbeweging op komst

Het Regeringscommissariaat Corona gunt ons ook een blik op de volgende zes weken. Vanaf de lopende week van 22 maart tot en met die van 26 april verwacht ons land 1.810.060 vaccins, in negen leveringen van de drie producenten. Dat is bijna evenveel als de voorbije drie maanden samen. We moeten wel rekening houden met een operationele vertraging van vijf dagen tussen levering en beschikbaarheid.

Dirk Ramaekers (taskforce vaccinatiestrategie): ‘Omdat Pfizer met regelmaat levert en de aangekondigde cijfers waarmaakt, zullen we de tweede dosis van het vaccin niet in stock houden’

Pfizer blijft de hofleverancier, met 1.429.740 dosissen. Dat is meer dan een verdubbeling van de tot dusver aangereikte ladingen, waarmee het de meest betrouwbare leverancier blijkt te zijn. Deze en volgende week betreft het 176.670 en 179.010 eenheden. Met ingang van de officiële paasvakantie in de week van 5 april komt de versnelling. Met vier weken op rij een gelijkaardige hoeveelheid: 267.930, 267.930, 269.100 en 269.100 stuks.

Bij AstraZeneca staat de teller voorlopig op 284.320 stuks: 27.904 deze en 256.416 volgende week. De vier weken in april staan nog blanco: not yet communicated. Moderna houdt het bij één levering deze week, van 96.000 dosissen. Tot eind april is er voorlopig niets extra te verwachten van het Amerikaanse farmabedrijf.

“Omdat Pfizer met regelmaat levert en de aangekondigde cijfers waarmaakt, zullen we de tweede dosis van het vaccin niet in stock houden”, zegt Dirk Ramaekers, hoofd van de taskforce vaccinatiestrategie. “Met AstraZeneca ligt dat moeilijk door geregelde aanpassingen in beloofde volumes, soms zelfs in de week van de levering.”

Beloftes aan de laars gelapt

Als de leveringen de volgende weken effectief plaatsvinden, zal ons land op 30 april 3.686.665 vaccins ontvangen hebben. De drie producenten blijven daarmee voorlopig ver onder de beloftes van vorig jaar over leveringen in de eerste helft van 2021.

Via de Europese groepsaankoop tekende België in voor 5 miljoen dosissen van Pfizer/BioNTech, te leveren in het eerste en tweede kwartaal van 2021. De Amerikaanse farmareus Pfizer zit net over de helft (52,9%) met 2.646.345 vaccins van Belgisch-Duitse makelij.

Het contract met AstraZeneca ging over 7,74 miljoen stuks. Tot dusver leverde het Brits-Zweedse farmaconcern 785.920 vaccins of amper een tiende (10,1%). Moderna engageerde zich voor 2 miljoen dosissen en blijft steken op 254.400 (12,7%).

De globale rekensom is snel gemaakt: iets meer dan een kwart (25,07%) van de contractueel vastgelegde vaccins heeft effectief België bereikt, althans voor inentingen van de Belgische bevolking. Het gaat om 3.686.665 van de 14,74 miljoen beloofde dosissen.

Zestig ton per dag weg uit België

Voor de fikse vertraging of het uitblijven van de leveringen verwijzen Pfizer, Moderna en AstraZeneca naar productieproblemen. Hun vaccins zijn opgebouwd uit ongeveer tweehonderd basisgrondstoffen. Maar er spelen ook andere factoren, zoals een voorkeursbehandeling voor landen buiten de Europese Unie (EU).

Vooral de leveringen van AstraZeneca komen veel trager binnen dan contractueel overeengekomen

Vanop de cargoluchthaven van Liège Airport in Bierset vertrekken dagelijks twee vluchten met telkens dertig ton vaccins. Die zestig ton per dag wordt aangevoerd met streng bewaakte vrachtwagens vanuit Puurs (Pfizer), Seneffe (productiesite Novasep van AstraZeneca) en het Nederlandse Leiden (productiesite Janssen Biologics van Johnson & Johnson).

Vooral de leveringen van AstraZeneca komen veel trager binnen dan contractueel overeengekomen. De relatie is verzuurd sinds Italië op 4 maart met steun van de EU de uitvoer van 250.000 dosissen van het Brits-Zweedse vaccin naar Australië blokkeerde.

Daar kwam woensdag (24/03) nog eens de ontdekking bij van een voorraad van 29 miljoen dosissen in een Italiaanse fabriek in Anagni bij Rome. Over de bestemming heerst nog altijd geen duidelijkheid. Eerst werd gesteld dat de lading klaar lag voor export naar Groot-Brittannië. Na inspectie door de Italiaanse regering luidde het dat de partijen entstof voor België bestemd waren.

AstraZeneca kwam over de brug met de mededeling dat dertien miljoen dosissen op kwaliteitscontrole wachten om via het internationale programma Covax verdeeld te worden in ontwikkelingslanden. De andere zestien miljoen dosissen zijn bestemd voor verdeling in Europa. Aan het waarheidsgehalte van die verklaring wordt luidop getwijfeld.

Het vaccin van AstraZeneca is ontwikkeld aan de Universiteit van Oxford. De natuurlijke alliantie met het Verenigd Koninkrijk werd versterkt door de Brexit bij de jaarovergang. Op 19 februari raakte bekend dat het farmabedrijf onder de ogen van de Europese Commissie een beloofde lading vaccins doorverkocht had aan Groot-Brittannië.

Een flesje van het AstraZeneca coronavaccin (Foto: © Dirk Waem (Belga)),

Mag het wat minder zijn?

In de tabellen van de vaccinatiestrategie is voorlopig nog geen spoor van het vaccin van Janssen Pharmaceutica, dat op 11 maart goedgekeurd werd door het Europees Geneesmiddelenagentschap (EMA) en de Europese Commissie. Het vierde vaccin voor de Europese en Belgische markt is ontwikkeld bij de Belgische dochteronderneming van Johnson & Johnson in Beerse.

Op de eerste vaccins van de Amerikaanse farmareus Johnson & Johnson is het nog altijd wachten

Op de eerste vaccins van de Amerikaanse farmareus is het nog altijd wachten. Ons land heeft volgens de Europese groepsaankoop recht op 5,16 miljoen dosissen. Bevoorradingsproblemen door een wankel productieproces deden Johnson & Johnson twee weken geleden terugkomen op die afspraken.

De vooropgestelde 5,16 miljoen vaccins werden gereduceerd tot 1,4 miljoen, te leveren in het tweede kwartaal. Die hoeveelheid zou over drie beurten verdeeld worden: 280.500 dosissen in april, 420.750 in mei en 700.000 in juni.

Johnson & Johnson moet nu alweer gas terugnemen, voor de tweede keer in veertien dagen. De 280.500 dosissen voor de belangrijke aprilmaand worden herleid tot 76.000. Tweemaal 38.000 vaccins, te leveren in de derde en vierde week. Het bedrijf liet weten dat de startdatum 16 of 17 april is.

Het productieproces bij Johnson & Johnson riep eerder al vragen op bij de EU. De in Nederland geproduceerde vaccins worden eerst naar de Verenigde Staten verscheept om ze daar te bottelen. Nadien worden ze weer naar Europa overgebracht voor verdeling onder de EU-lidstaten.

Spuiten en naalden

Inmiddels zijn 1.095.713 Belgen minstens deels gevaccineerd (update 25/03 om 12u37). Dat is amper 9,53% van de volwassen bevolking. Van die groep zijn 464.702 personen volledig gevaccineerd, goed voor 4,04% van de Belgische populatie.

Door het gebrek aan vaccins is het debat over zeven dagen op zeven en 24 uur op 24 vaccineren nog lang niet aan de orde

Vlaams minister van Welzijn en Volksgezondheid Wouter Beke (CD&V) wuifde eerder de kritiek weg dat de doorlooptijd van twee (tot drie) weken te lang is. Dat is de periode die verstrijkt tussen een uitnodiging en de effectieve toediening. “Die tijd is nodig omdat anders te veel mensen niet komen opdagen”, zei Beke in het Vlaams Parlement.

Volgens de bijgestelde schema’s moeten alle Belgische 65-plussers tegen eind mei ingeënt zijn. Dat was aanvankelijk gepland voor de maand maart. Door het gebrek aan vaccins is het debat over zeven dagen op zeven en 24 uur op 24 vaccineren nog lang niet aan de orde.

Het Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten (FAGG) gaf dinsdag (23/03) in een wekelijkse update een tussenbalans over het aantal geleverde en bestelde naalden en spuiten.

Voor de voorbereiding van de injectie zijn alle 2,15 miljoen bestelde spuiten geleverd. Van de naalden beschikt België over 2,8 miljoen van de bestelde 4 miljoen eenheden. Voor de eigenlijke toediening van de injectie ontving ons land al 14.657.200 spuiten en 15.413.200 naalden. Dat is iets minder dan 40% van de totale bestelling.

Europa overweegt exportverbod

De Europese Commissie overweegt intussen een exportverbod. Ze wil strenger toezien dat een land dat vanuit de EU vaccins krijgt ook zelf naar vermogen aan Europa moet leveren.

“De EU heeft al tien miljoen dosissen geleverd aan het Verenigd Koninkrijk. Omgekeerd staat de teller op nul”, stelde Valdis Dombrovskis, Eurocommissaris voor Handel en vicevoorzitter van de Europese Commissie, donderdag (25/03) bij aanvang van een tweedaagse top over de toevoer van vaccins. Het digitale overleg tussen staatshoofden en regeringsleiders van de 27 EU-lidstaten eindigt vandaag.

Concreet denkt voorzitter Ursula von der Leyen aan vaccins uit de site van AstraZeneca in Leiden richting Verenigd Koninkrijk. In een later scenario kan ook Pfizer van zo’n verbod deel uitmaken. Ons land is daar geen voorstander van.

De nood aan vaccins zet voorlopig een rem op een dreigend handelsconflict. Het Verenigd Koninkrijk heeft de EU nodig voor dosissen, maar omgekeerd geldt hetzelfde. Groot-Brittannië is een belangrijke leverancier van grondstoffen voor de vaccins.

Auteur: Paul Gebruers

Paul Gebruers ruikt het nieuws van ver en kijkt graag over de muur. Puzzelstukjes reconstrueren en tanden zetten in moeilijke dossiers en beleidsitems. Van justitie tot samenleving.

Word lid

Word jij lid van Apache? Lees direct verder en steun onafhankelijke onderzoeksjournalistiek. Nu al vanaf 6,25 euro per maand.


Ja, ik word lid

Word nu lid van Apache en geniet van deze voordelen:

  • Toegang tot alle ruim 4.000 artikels
  • Deel de artikels gratis met je vrienden
  • Toegang tot alle dossiers en het volledige archief
  • Treed in discussie met journalisten en andere lezers
  • Korting op events en andere journalistieke producten, zoals e-books