En plots was het de schuld van het onderwijs

 Leestijd: 3 minuten6

Ziekenhuizen behoeden voor een overrompeling, bedrijven laten draaien en scholen maximaal openhouden. Dat waren maandenlang de drie doelstellingen van het Belgische coronabeleid. Nu het virus opnieuw druk zet, lijkt het onderwijs het eerste slachtoffer. Dat zorgt voor politieke spanning. Nochtans blijkt het onderwijs niet de grootste motor van de epidemie.

De ministers van Onderwijs kregen na afloop van het Overlegcomité vorige week vrijdag (19/03) de expliciete vraag om nieuwe maatregelen voor te stellen. De ministers van Werk kregen geen huiswerk mee naar huis. Met deze opvallende boodschap aan de onderwijsministers verlegde de federale regering het lange tijd succesvol bewaarde evenwicht tussen de drie initiële doelstellingen van het coronabeleid. Het bedrijfsleven kwam niet in beeld, het onderwijs dus wel.

Viroloog Marc Van Ranst: ‘Scholen spelen zonder twijfel een rol in de epidemie, maar zijn niet de grote motor’

Dat was ook een aantal experten niet ontgaan. “Ik vraag me af waarom de ministers van Onderwijs naar de tafel gestuurd werden, en niet de ministers van Werk”, liet infectiologe Erika Vlieghe zich zondag al ontvallen in De Zevende Dag.

Viroloog Marc Van Ranst sluit zich daarbij aan. “De scholen worden plots wel heel erg geviseerd, om redenen die me eerlijk gezegd ontgaan. Scholen spelen zonder twijfel een rol in de epidemie, maar ze zijn niet de grote motor. Het is een illusie om te denken dat we door eenzijdig ingrijpen in het onderwijs de stijgende cijfers onder controle zullen krijgen.”

Lockdown

Het kan nog steeds twee kanten op met de stijgende cijfers. Met wat geluk slagen we erin om dankzij de cocktail aan bestaande maatregelen en de stijgende vaccinatiegraad de curve onder controle te houden. “Die kans bestaat nog steeds”, zegt Van Ranst. “Hoe groot ze is, valt moeilijk te bepalen. Je kan daar natuurlijk op gokken, maar pakt de beslissing verkeerd uit dan zijn de gevolgen mogelijk groot. Die afweging moet de politiek maken.”

Marc Van Ranst: ‘Mensen slepen het virus mee van het werk, naar het gezin, naar de school en omgekeerd. Focussen op één sector is onvoldoende’

Afgelopen weekend pleitte VUB-professor huisartsgeneeskunde Dirk Devroey, ook in De Zevende Dag, alvast voor een echte lockdown van vier weken om de situatie opnieuw onder controle te krijgen. “Dat betekent dat alle scholen dichtgaan, arbeiders en bouwvakkers niet gaan werken, enzovoort”, klonk het. Volgens hem is het de enige zekere manier om groter onheil te voorkomen.

De komende dagen worden daarbij cruciaal. Alweer. Eén zaak staat daarbij, volgens de wetenschappers, buiten kijf: als wat zich nu onder de waterlijn afspeelt de voorbode is van een nieuwe golf, dan zal enkel ingrijpen in het onderwijs onvoldoende zoden aan de dijk brengen.

“Het beeld alsof scholen, gezinnen en werkplaatsen allemaal afzonderlijke werelden zijn, strookt niet met de realiteit”, zegt Marc Van Ranst. “Als de infecties op de ene plek toenemen, dan zien we dat ook op de andere plaatsen gebeuren. Mensen slepen het virus mee van het werk, naar het gezin, naar de school en omgekeerd. Focussen op één sector is dan onvoldoende.”

Kinderen

Nochtans werd in de aanloop naar het Overlegcomité met cijfers gestrooid om een soort wetenschappelijke verklaring te geven voor de eenzijdige blik richting onderwijs. Zo zou er sprake zijn van een forse stijging van het aantal besmettingen bij lagereschoolkinderen.

De cijfers van Sciensano tonen dat er effectief sprake is van een stijging, maar die lijkt — zeker in absolute cijfers — onvoldoende om de scholen als motor van de epidemie weg te zetten. De grafieken van Sciensano tonen immers ook dat sinds het begin van deze maand veel meer wordt getest bij kinderen. Kijken we naar de positiviteitsratio (het percentage positieve tests) voor kinderen tussen 0 en 9 jaar, dan ligt die zelfs lager dan in andere leeftijdsgroepen.

Screenshot Epidemiologische update Sciensano

Daar komt bij dat sinds enige tijd ook RSV, een virus dat luchtweginfecties veroorzaakt, in de lift zit. Zeker bij kinderen kan dat klassieke verkoudheidsvirus soms felle klachten geven die doen denken aan Covid-19. Dat verklaart mee het toegenomen aantal tests. En zoals we intussen weten: wie zoekt die vindt, en wie veel zoekt, die vindt meer.

Rapportage

De bedrijfswereld houdt zich intussen gedeisd. De oproep om zo maximaal mogelijk te telewerken wordt geregeld herhaald, maar de files onderweg zijn een duidelijke indicatie dat de naleving van die maatregel te wensen overlaat. Er zijn de bestaande protocollen over hoe om te gaan met Covid-19 op de werkvloer, maar die zijn niet recent bijgewerkt.

Viroloog Steven Van Gucht: ‘Van alle actieve uitbraken wordt 40% herleid tot werkplaatsen, gevolgd door scholen met 29%’

Terwijl het onderwijs bijkomende maatregelen neemt rond maaltijden in de refter en ook een maximale spreiding van de speeltijden organiseert, blijft een gelijkaardige vraag van de overheid aan het bedrijfsleven uit.

Het valt ook op dat cijfers over hoeveel scholen de deuren moeten sluiten en hoeveel besmettingen er precies zijn, vaak geciteerd en gedeeld worden, terwijl gelijkaardige cijfers over bedrijven achterwege blijven. In de wandelgangen valt bovendien te horen dat scholen doorgaans veel adequater besmettingen rapporteren dan bedrijven, wat mee het vertekend beeld versterkt.

Dat de perceptie als zouden scholen, meer dan bedrijven aan de basis liggen van uitbraken geen steek houdt, bleek recent nog uit onderzoek van Sciensano.

“Er is nog steeds een toename van het aantal uitbraken op de werkplaatsen. Meestal gaat het om sectoren waar telewerken moeilijk is, zoals vleesverwerkende of voedingsverwerkende bedrijven, maar ook de bouwsector, zorgsector of reinigingsdiensten”, zei viroloog Steven Van Gucht op 12 maart, tijdens de dagelijkse persconferentie. “Van alle actieve uitbraken wordt 40% herleid tot werkplaatsen, gevolgd door scholen met 29%.”

Botsing

Met een persconferentie zondagavond (21/03) legden de onderwijsministers van de verschillende gemeenschappen hun gedeeld gewicht in de schaal, om de eenzijdige focus op onderwijs aan te klagen. Het ‘njet’ tegen de vraag om nog veel drastischer op te treden en bijvoorbeeld een afkoelweek voor de paasvakantie te organiseren, houdt impliciet ook kritiek in op de beleidskeuze om het bedrijfsleven te ontzien.

Die botsing tussen onderwijs en werk genereerde de voorbije dagen de nodige politieke spanning. Welke kant het uitgaat, valt moeilijk te voorspellen. Al is de kans reëel dat uiteindelijk het virus de beslissing zal dicteren en niet de politiek.


Uitgelichte afbeelding: Een school in Sint-Denijs-Westrem (Gent) bij de start van het schooljaar op 1 september (© James Arthur Gekiere (Belga))

Auteur: Tom Cochez

Licentiaat criminologie. Werkte van 1997 tot 2008 voor De Morgen. Hij volgde er vooral gezondheidszorg, sociale zaken en milieu en verdiepte zich in de politieke partijen Vlaams Belang en Groen. In 2008 koos hij ervoor om opnieuw op freelance basis te werken onder meer ook voor Knack en Humo. Een jaar later stond hij mee aan de wieg van De Werktitel, het latere Apache.be. Vandaag werkt hij als redacteur.

Word lid

Word jij lid van Apache? Lees direct verder en steun onafhankelijke onderzoeksjournalistiek. Nu al vanaf 6,25 euro per maand.


Ja, ik word lid

Word nu lid van Apache en geniet van deze voordelen:

  • Toegang tot alle ruim 4.000 artikels
  • Deel de artikels gratis met je vrienden
  • Toegang tot alle dossiers en het volledige archief
  • Treed in discussie met journalisten en andere lezers
  • Korting op events en andere journalistieke producten, zoals e-books