Meer coöperatie in de politiek en minder cynisme in de journalistiek?

 Leestijd: 4 minuten5

Eindelijk. Na 493 dagen heeft ons land opnieuw een regering. De Vivaldi-partituur is in een regeerakkoord gebundeld en de orkestmuzikanten zijn aangeduid. Hoewel de opluchting begrijpelijk is, is elke vorm van triomfalisme misplaatst. De vorming van een nieuwe regering is geen eindpunt. Integendeel, het echte werk moet nog beginnen. Muziek is er pas als het orkest goed samenspeelt.

Vivaldi vormt geen trendbreuk met het beleid van de ‘Zweedse’ regering. De nieuwe regeringspartijen schreven het groenste regeerakkoord ooit, maar rond verschillende andere thema’s zoals het sociaal of fiscaal beleid is er geen fundamentele koerswijziging.

Er is wel een duidelijke stijlbreuk merkbaar. De regeringsploeg bestaat voor de helft uit vrouwen, drie regeringsleden hebben migratiewortels en ons land heeft de eerste transgender-minister ooit. Voor het eerst hebben we een regering die qua casting overeenkomt met de realiteit van de 21ste eeuw. Macht is niet louter een mannenzaak.

Toon is gezet

Ook het taalgebruik is opvallend anders. De grofheid en brutaliteit van een N-VA maken plaats voor respect en fatsoen. Na het venijn en vergif van de laatste maanden krijgen we nu een verbindend en vertrouwenwekkend geluid. Het is immers in het taalgebruik dat de intenties zich openbaren. De wil om constructief over de partijgrenzen heen samen te werken is nadrukkelijk aanwezig. De toon is gezet en klinkt veelbelovend.

Na het venijn en vergif van de laatste maanden krijgen we nu een verbindend en vertrouwenwekkend geluid

De stijlbreuk manifesteert zich eveneens in de media. Voorlopig stralen de kersverse ministers in hun televisieoptredens rust, beheerstheid en zelfvertrouwen uit. Ze hanteren geen ingestudeerde oneliners en tonen geen behoefte om het journalistieke spektakelgehalte aan te spekken met pittige polemieken.

Elkaar de loef afsteken en snel scoren is niet aan de orde. Tot nu toe wijzen ze de polariserende houding van de journalisten af. Toen Annelies Beck in een Terzake-uitzending Vincent Van Quickenborne (Open Vld) onderbrak om een vraag aan Frank Vandenbroucke (sp.a) te stellen, reageerde Vandenbroucke rustig met “Excuseer, ik heb uw vraag gehoord, maar ik ben nu naar mijn collega aan het luisteren”.

Ook Tinne Van der Straeten (Groen) reageerde in een uitzending van De Afspraak heel kalm en kordaat op een poging van Bart Schols om de gesprekspartners tegen elkaar op te zetten met: “Ik begrijp wat je probeert, maar ik ga daar niet in mee”.

Grieks drama

Mensen zijn het bakkeleien en ruziemaken van politici in de media beu. De Vivaldi-partijen lijken te begrijpen dat de aversie van de mensen ten aanzien van kibbelende politici een hoogtepunt heeft bereikt.

De methoden van de Wetstraatjournalisten en -analisten contrasteren fel met de stijlbreuk die de nieuwe regering beoogt. Voorlopig heeft aan Vlaamse zijde geen enkele nieuwe minister een straffe verklaring afgelegd die aanstuurt op conflict. Ondanks ettelijke pogingen van journalisten om ruzie te stoken rond het minimumpensioen en een mogelijke vorm van vermogensbelasting.

De journalistiek hoort haar stijl en aanpak ook te veranderen

Telkens kregen de journalisten nul op het rekest. Plots hadden de journalisten geen materiaal meer om relletjes te schoppen en eindeloze crisisjes te becommentariëren.

De wanhoop bij een aantal Wetstraatjournalisten en –analisten werd zo groot dat ze een Grieks drama verzonnen rond de groene protagonisten Meyrem Almaci en Kristof Calvo.

Toen Groen bekendmaakte dat Calvo geen minister ging worden, hadden ze eindelijk inspiratie om een intrigerende soap uit hun duim te zuigen. Terwijl iedereen weet dat bij Groen de partijvoorzitter niet de macht heeft om een minister aan te duiden, werd ze toch afgeschilderd als een wraakzuchtige feeks die een talentvolle politicus een mes in de rug stak.

De realiteit was helemaal anders. Een adviescomité van drie mensen heeft zo’n honderd mensen (parlementairen, partijbestuur en politieke raad) geconsulteerd. Op basis van een consultatieronde heeft het adviescomité twee vrouwelijke ministers voorgedragen aan de politieke raad. Een vijftigtal vrijwilligers die samen de politiek raad uitmaken, hebben na urenlang overleg en debat de nieuwe ministers gekozen. Geen enkele parlementariër, voorzitter of bestuurslid heeft er stemrecht.

De rol van de voorzitter bij Groen is in tegenstelling tot andere partijen heel beperkt. Het was geen afrekening van de voorzitter. Niet Almaci plaatste één van de topspelers op de ministeriële reservebank, maar de politieke raad (het parlement van de partij).

Media culpa

Het is verontrustend om te zien hoe politieke analisten zoals Carl Devos de mediaframing zomaar overnemen. Het toont aan hoe slecht het DNA van Groen gekend is in de coulissen van het parlement. Bij Groen is een kleine kloof ontstaan tussen de beroepspolitici uit de Wetstraat en de vrijwillige militanten uit de ‘Dorpstraat’.

Een kritische en analytische houding wordt door enkele journalisten vaak verward met het verspreiden van cynisme en pessimisme

Misschien was het voor vele Wetstraatwatchers een evidentie dat een ster als Calvo minister zou worden, maar niet voor Groen. Ecologisten zijn geen ego-logisten. Idolatrie is de groenen totaal vreemd. Journalisten en analisten zoeken beter geen antwoorden in Shakespeariaanse complotten maar eerder in groepsdynamische processen, psychologie en interne ideologische verschillen.

De journalistiek hoort haar stijl en aanpak ook te veranderen. Verslaggevers zijn verkopers van roddels en onjuistheden geworden. Dagenlang voor de regering-Wilmès beslissingen nam over de coronamaatregelen werden kranten volgeschreven met allerlei speculaties. Op die manier droegen journalisten bij aan de chaos.

Een kritische en analytische houding wordt door enkele journalisten vaak verward met het verspreiden van cynisme en pessimisme. Vooral Wetstraatjournalisten hebben nog niet door hoe verstikkend, ontregelend en uiteindelijk vervreemdend cynisme kan zijn.

Door vol bitterheid te focussen op intriges, conflicten, rivaliteiten en trivialiteiten vergroten ze het politiek immobilisme en de kloof met de burgers. Cynici zijn geen kritische hyperrealisten, maar slechts slaaf van hun eigen waanbeelden. Een mediametamorfose is hoogdringend. De Wetstraatjournalisten dragen immers mee verantwoordelijkheid voor de politieke impasse van het afgelopen jaar.

Voordeel van de twijfel

Het regeerakkoord is zeker niet revolutionair, maar wel ambitieus. Een klimaatplan en een energietransitie moeten ons land het nieuwe millennium binnenloodsen. Ook het luik rond politieke vernieuwing is op z’n minst verfrissend. De lat ligt hoog.

Voor de centrumpartijen is dit de regering van de laatste kans

Voor de centrumpartijen is dit de regering van de laatste kans. Als de klassieke partijen nu niet anders aan politiek gaan doen en tastbare resultaten boeken, wacht hen een electorale afstraffing in 2024.

Pragmatisme is het sleutelwoord. Regeringspartijen horen concrete oplossingen te zoeken voor de mensen met respect voor ieders overtuiging en ideologie. Een regering kan maar functioneren als er eenheid in verscheidenheid is. Het moet een ploeg zijn waarin verschillen worden erkend, naar elkaar wordt geluisterd en wordt samengewerkt in de richting van een werkbaar compromis.

Politici moeten over de partijgrenzen bruggen bouwen, in alle luwte en weg van de spotlights hard samenwerken. Niemand heeft baat bij gekibbel voor de camera.

Premier Alexander De Croo en zijn team hebben de toon gezet. Hopelijk laten ze zich de komende jaren niet opjagen door conflictzoekende journalisten. Maar we zullen zien. The proof of the pudding is in the eating.

Auteur: Thomas Falk

Thomas Falk is publicist en schrijft voor Apache een maandelijkse column.

Word lid

Word jij lid van Apache? Lees direct verder en steun onafhankelijke onderzoeksjournalistiek. Nu al vanaf 6,25 euro per maand.


Ja, ik word lid

Word nu lid van Apache en geniet van deze voordelen:

  • Toegang tot alle ruim 4.000 artikels
  • Deel de artikels gratis met je vrienden
  • Toegang tot alle dossiers en het volledige archief
  • Treed in discussie met journalisten en andere lezers
  • Korting op events en andere journalistieke producten, zoals e-books