Onderzoeksjournalistiek in België niet langer verzekerbaar

 Leestijd: 2 minuten2

Geen enkele grote verzekeraar wil nog een groepspolis afsluiten voor journalisten. Intimiderende rechtszaken met forse schadeclaims, zoals in dossier Land Invest Gate, maken dat verzekeraars niet langer bereid zijn in te gaan op de vraag van de Vlaamse Vereniging van Journalisten (VVJ).

Journalisten kunnen niet langer intekenen op een groepsverzekering die wordt aangeboden door de journalistenvereniging VVJ. Tot dit jaar konden erkende beroepsjournalisten en persmedewerkers zich via de VVJ laten verzekeren tegen beroepsaansprakelijkheid. Dat koste jaarlijks 250 euro.

“Via onze makelaar hebben we de voorbije maanden uitgebreid geprobeerd om een nieuwe groepspolis af te sluiten bij de belangrijkste spelers die op dat vlak actief zijn in ons land”, zegt Charlotte Michils, juridisch adviseur bij VVJ en AVBB (Algemene Vereniging van Beroepsjournalisten). “Helaas blijkt niemand nog bereid om zo’n groepsverzekering aan te bieden.”

Charlotte Michils (VVJ): ‘De verzekeraars maken een simpele kosten-batenanalyse. Er kruipt te veel werk en te veel geld in de rechtszaken’

De verklaring daarvoor is dubbel. Ten eerste is het aantal journalisten dat intekent op de polis beperkt. “In de praktijk zijn het toch vooral onderzoeksjournalisten die zich verzekeren”, zegt Charlotte Michils. “Veel andere journalisten zien het nut er niet van in. Onterecht, want de verzekering dekt ook schade die een journalist aanricht, bijvoorbeeld wanneer een journalist per ongeluk een glas water omgooit waardoor apparatuur wordt beschadigd.”

Ten tweede lopen de kosten voor de verzekeraar te hoog op: het sop is de kool niet meer waard. “Als verklaring wordt daarbij verwezen naar de rechtszaken waar vooral Apache mee te maken kreeg”, zegt Charlotte Michils. “De verzekeraars maken een simpele kosten-batenanalyse. Er kruipt te veel werk en te veel geld in de rechtszaken.”

Dat Apache al die rechtszaken intussen ook heeft gewonnen, of dat een andere forse schadeclaim in extremis werd teruggetrokken, verandert daar niets aan. De rechtsplegingsvergoeding die bij een gewonnen proces hoort en richting verzekeraar gaat, dekt de gemaakte (advocaten)kosten niet.

Land Invest Gate

Bedoeld of niet, de weigering van verzekeringsmakelaars om nog groepspolissen aan te bieden, betekent de facto dat wie zwaait met rechtszaken en grote schadevergoedingen een belangrijke slag thuishaalt.

De weigering van verzekeringsmakelaars betekent dat wie zwaait met rechtszaken en grote schadevergoedingen een belangrijke slag thuishaalt

Zonder juridische bijstand wordt het voor (onderzoeks)journalisten immers (nog) moeilijker om zich te wapenen tegen intimiderende schadeclaims die enkel tot doel hebben het zwijgen op te leggen en verder onderzoek te bemoeilijken. Eerder riepen organisaties zoals VVJ, maar bijvoorbeeld ook professor emeritus mediarecht Dirk Voorhoof de overheid al op om wetgevende initiatieven te nemen die dergelijke ‘chilling’ van journalisten onmogelijk moet maken.

Een concreet voorbeeld is het dossier rond Land Invest Group. De projectontwikkelaar die sterke politieke connecties onderhield met zowel de Antwerpse N-VA als de Luikse PS spaarde geld noch moeite om het onderzoekswerk van Apache, en later ook het Franstalige weekblad Le Vif, aan banden te leggen.

Charlotte Michils (VVJ): ‘Gelukkig is er binnen Europa intussen geld vrijgemaakt om journalisten juridisch te ondersteunen’

In een eerste fase betaalde de projectontwikkelaar de advocaat van de toenmalige kabinetschef van Antwerps burgemeester Bart De Wever (N-VA) om een schadeclaim van 100.000 euro te eisen. Daarna volgde nog een schadeclaim van 250.000 euro door Land Invest Group zelf.

In een tweede fase eiste de voormalige Luikse aandeelhouder – het pensioenfonds Ogeo Fund – een schadeclaim van 500.000 euro. Die claim werd letterlijk aan de vooravond van de rechtszitting teruggetrokken. De hele zaak leidde ook tot twee waarschuwingen in verband met de persvrijheid in België door de Raad van Europa.

Individuele oplossing duurder

Journalisten kunnen natuurlijk nog altijd individueel een beroepsaansprakelijkheidsverzekering afsluiten. De prijs daarvoor ligt echter een heel stuk hoger dan de 250 euro die vandaag geldt voor de groepspolis.

“Gelukkig is er binnen Europa intussen geld vrijgemaakt om journalisten juridisch te ondersteunen”, zegt Charlotte Michils. “Het European Centre for Press and Media Freedom (ECPMF) kan journalisten of media die slachtoffer zijn van intimiderende rechtszaken financieel ondersteunen. Ook de VVJ biedt als beroepsorganisatie juridische ondersteuning, maar vanzelfsprekend is het bedrag dat we daarvoor kunnen ter beschikking stellen beperkt.”


Uitgelichte foto: The Climate Reality Project (Unsplash)

Auteur: Tom Cochez

Licentiaat criminologie. Werkte van 1997 tot 2008 voor De Morgen. Hij volgde er vooral gezondheidszorg, sociale zaken en milieu en verdiepte zich in de politieke partijen Vlaams Belang en Groen. In 2008 koos hij ervoor om opnieuw op freelance basis te werken onder meer ook voor Knack en Humo. Een jaar later stond hij mee aan de wieg van De Werktitel, het latere Apache.be. Vandaag werkt hij als redacteur en coördinator.

Word lid

Word jij lid van Apache? Lees direct verder en steun onafhankelijke onderzoeksjournalistiek. Nu al vanaf 6,25 euro per maand.


Ja, ik word lid

Word nu lid van Apache en geniet van deze voordelen:

  • Toegang tot alle ruim 4.000 artikels
  • Deel de artikels gratis met je vrienden
  • Toegang tot alle dossiers en het volledige archief
  • Treed in discussie met journalisten en andere lezers
  • Korting op events en andere journalistieke producten, zoals e-books