‘Snoeien in preventieve gezondheidszorg getuigt van gebrek aan visie’

 Leestijd: 3 minuten2

Vlaams minister van Welzijn Wouter Beke (CD&V) bespaart op preventieve gezondheidszorg. De Zelfmoordlijn blijft uiteindelijk gespaard, maar veel andere organisaties krijgen wel een serieuze besparing te verteren. “Preventie is nu al het zwakke broertje. Nog eens zoveel besparingen doorvoeren getuigt van een gebrek aan visie.”

Update 20/12/2019
Vlaams minister van Welzijn Wouter Beke (CD&V) beloofde op 18/12/2019, na aanhoudende kritiek, de besparingen op het Vlaams Expertisecentrum Suïcidepreventie en het Vlaams Instituut Gezond Leven terug te draaien. Beke heeft naar eigen zeggen toch nog extra middelen gevonden.

Verschillende organisaties in de preventieve gezondheidszorg krijgen minder subsidies door besparingen van de Vlaamse Regering. Onder andere het Vlaams Expertisecentrum Alcohol en Drugs (VAD), het Vlaams Instituut Gezond Leven, en Sensoa zullen het met 6 procent minder middelen moeten doen.

Vlaams minister van Welzijn Wouter Beke (CD&V) (Foto: © James Arther Gekiere (Belga))

Dirk Pyck, directeur van Sensoa, het expertisecentrum rond seksuele gezondheid, sprak in november al met minister Beke, samen met de andere getroffen organisaties. “We hadden toen al vernomen dat een lineaire besparing van 6 procent zou worden doorgevoerd. Men heeft ons wat proberen geruststellen met de woorden dat het allemaal veel meer had kunnen zijn, zoals bij SAM (het steunpunt Mens en Samenleving moet 27% besparen, SA). Wij mochten blijkbaar blij zijn…”

Ook het Vlaams Instituut Gezond Leven krijgt zo’n 320.000 euro minder subsidies. Directrice Linda De Boeck zat in november ook aan tafel met minister Beke. “Onze beheersovereenkomsten moeten voor het einde van dit jaar vernieuwd of verlengd worden voor de komende vijf jaar. In november werd ons mondeling meegedeeld dat er bespaard zou worden, maar een officieel schrijven van de minister hebben we nog niet ontvangen. Ondertussen hebben we wel de definitieve bedragen gekregen.“

Een andere getroffen organisatie is het VAD. “Wij zullen 6 procent op onze budgetten moeten inleveren per 1 januari”, zegt directrice Marijs Geirnaert. “Dat betekent voor het VAD een kleine 200.000 euro minder middelen of drie voltijdse equivalenten minder. We proberen zo weinig mogelijk mensen te treffen en zullen daarom onze werking opnieuw moeten bekijken.”

Marijs Geirnaert is erg geschrokken. “We hadden gehoord dat eerstelijnsorganisaties slechts 1,3 procent moesten besparen en we hoopten dat we daar zouden onder vallen, maar dat is blijkbaar niet het geval. We hebben bijvoorbeeld de drugslijn op de eerstelijnswerking en het project ‘Safe ’n Sound’ dat ook rechtstreeks met de doelgroep werkt.”

Personeel vervangen

Dirk Pyck (Sensoa): ‘Men heeft ons wat proberen geruststellen met de woorden dat het allemaal veel meer had kunnen zijn, zoals bij het steunpunt Mens en Samenleving (SAM)’

Hoe gaan de organisaties nu verder, nu ze zeker weten dat de besparingen doorgaan? Sensoa zal mogelijk op personeel besparen, meent directeur Dirk Pyck. “Mensen die op pensioen gaan de komende vijf jaar zullen wij niet meer vervangen. Ons personeel wordt duurder en door andere maatregelen hebben we ook al minder middelen. Het bestuur zal moeten kijken hoe we in 2020 gaan rondkomen. Hopelijk komen er geen nieuwe verrassingen meer vanuit de minister.”

Het Vlaams Instituut Gezond Leven gaat alvast haar plannen aanpassen, de begroting zoals die erbij ligt opnieuw bekijken en een nieuw plan indienen bij de overheid. Al zeker de ondersteuning die ze zouden uitwerken voor het secundair onderwijs rond geestelijke gezondheid zal wegvallen. De Boeck kan haar teleurstelling niet onderdrukken. “Dat project vraagt veel expertise en we zouden daar een volledig jaar aan werken. Het is een basisinstrument in het onderwijs. Voor mentaal welbevinden is een serieuze investering nodig.”

Eerder vandaag was er ook sprake dat de Zelfmoordlijn het met veel minder geld zou moeten doen. Door een boekhoudkundig ingrijpen slaagde Beke erin die (beperkte) besparing terug te draaien. De besparing van 6 procent bij het Vlaams Expertisecentrum Suïcidepreventie, dat de werking van de Zelfmoordlijn ondersteund, blijft wel gehandhaafd.

De organisatie was hier niet van op de hoogte. “Onze middelen worden gebruikt om nieuwe methodieken te ontwikkelen, om beleid vorm te geven en wetenschappelijk te onderbouwen”, zegt Kirsten Pauwels, adjunct-directeur van het expertisecentrum. Pauwels zegt dat besparing neerkomt op 54 000 euro. De organisatie weet nog niet hoe ze de besparingen de komende jaren gaan opvangen. “Het wordt puzzelen hoe we dat gaan doen.”

Gebrek aan visie

Marijs Geirnaert (VAD): ‘Slechts 1 procent van de overheidsuitgaven voor de aanpak van verslaving gaat nu naar preventie. Daar nog eens op besparen is echt een gebrek aan visie’

“Preventie is nu al het zwakke broertje in het geheel van de aanpak”, betreurt Geirnaert de besparing op preventie in de zorg. “Als we kijken naar de overheidsuitgaven voor de aanpak van verslaving, dan gaat 60 procent naar de zorg, 39 procent naar repressie en slechts 1 procent naar preventie. Als je op die 1 procent dan nog eens zoveel besparingen doorvoert heb je een gebrek aan visie”, zegt Geirnaert.

“Voor preventie is heel veel overtuigingskracht en goede methodieken nodig. Sommige mensen denken dat preventie enkel wat folders zijn, maar dat is niet zo. Je moet veel meer initiatieven nemen om mensen bewust te maken van gedrag. Met die luttele 1 procent moeten we dat allemaal doen en dat is wraakroepend,” zegt Geirnaert.

‘Moeilijke oefening’

De woordvoerder van minister Beke, Steffen Van Roosbroeck laat aan Apache weten dat de Vlaamse Regering heeft afgesproken om de standaardbesparing van zes procent door te voeren. “Welke organisaties moeten zes procent besparen en welke 1,3 procent? Dat is een moeilijke oefening. We hebben gezocht naar een correcte verdeling. Ik begrijp dat dat voor iedere individuele organisatie altijd te veel is,” zegt Van Roosbroeck.

De globale uitdaging is volgens de woordvoerder om nu middelen te zoeken om nieuw beleid mogelijk te maken. “Dat kost geld en dat hebben we gezocht. Het gaat altijd over kwetsbare mensen, ook op Welzijn en dat is zeker een moeilijke zaak, maar er komt op lange termijn ook tien miljoen euro bij.”

“Wij geven organisaties met een beheersovereenkomst een aantal opdrachten en daar staan financiële middelen tegenover. In dat kader is het best mogelijk dat die organisaties de komende jaren extra opdrachten krijgen én bijkomende middelen. Maar ik begrijp dat mensen dat niet logisch vinden, dat principe van eerst besparen om vervolgens weer wat bij te geven.”

 

 

Auteur: Samira Atillah

Samira Atillah werkte in het Genkse jeugdwerk en vervolgens als medewerkster in het Federaal Parlement. In 2018 verscheen van haar ‘Zijn naam was Youssef,’ (Houtekiet-2018). Het boek legt de situatie bloot van vluchtelingen die van Calais naar Engeland trekken.

Haar bijzondere interesse gaat uit naar socio-economische thema’s en migratie. In het verleden schreef ze geregeld opinies voor Vlaamse media over deze onderwerpen.

Word lid

Word jij lid van Apache? Lees direct verder en steun onafhankelijke onderzoeksjournalistiek. Nu al vanaf 6,25 euro per maand.


Ja, ik word lid

Word nu lid van Apache en geniet van deze voordelen:

  • Toegang tot alle ruim 4.000 artikels
  • Deel de artikels gratis met je vrienden
  • Toegang tot alle dossiers en het volledige archief
  • Treed in discussie met journalisten en andere lezers
  • Korting op events en andere journalistieke producten, zoals e-books