Vlaamse nieuwsconcentratie in de Van Thillo Tower

 Leestijd: 6 minuten11

Met News City bouwt DPG Media een nieuwsfabriek waar journalistieke autonomie volledig dreigt te verdampen. ‘De machine die vanuit Antwerpen bepaalt wat in Vlaanderen nieuws is en wat niet, is beangstigend’.

Een paar weken terug verhuisden de verschillende nieuwsmerken van DPG Media – Het Laatste Nieuws, De Morgen, Humo, Story, Dag Allemaal, HLN.be, TV Familie, Goed Gevoel en Nina –  naar het nieuwe gebouw aan het Mediaplein achter het Antwerpse Centraal Station. Als alles volgens plan loopt, volgen de collega’s van VTM Nieuws in februari, wanneer de studio van VTM Nieuws in de Van Thillo Tower helemaal klaar zal zijn.

Media-innovatie

Niet enkel de toren waar straks een duizendtal mensen zal werken, is gloednieuw. Ook de nieuwsmachine die de grootste mediaspeler van het land vanuit Antwerpen uitrolt, is dat. Een beperkt aantal sluiswachters knutselt er met de bouwstukken die door de verschillende journalisten en agentschappen worden aangeleverd ‘nieuws’ en een bijhorende strategie in elkaar: een eerste snel nieuwsartikeltje op HLN.be, ’s avonds nog een sappige quote in het VTM Nieuws en ’s anderendaags een uitgebreid interview in Dag Allemaal of Het Laatste Nieuws, eventueel overgenomen door De Morgen.

Overdreven? Op de media-innovatieweek die recent doorging aan de Universiteit Gent lichtte Paul Daenen, binnen DPG Media verantwoordelijk voor de dagelijkse nieuwsstroom, de werking van ‘zijn’ News City toe. Daenen legde uit hoe er wordt gewerkt met twee zogenaamde ‘contentteams’ voor nieuws.

Een aandachtige volger van de lezing tweette daarover hetvolgende:


Achter het gegoochel met termen als ‘contentteams’ en ‘nieuwsmerken’ gaat een strategie schuil die ook intern met argusogen wordt gevolgd. Apache sprak met verschillende mensen in of dichtbij de redacties. Samen hangen ze een weinig rooskleurig beeld op van de journalistieke implicaties van News City. In het beste geval overheerst de hoop dat de doorgedreven concentratiebeweging aan haar plafond zit. Maar vaker weerklinkt berusting.

Wat niet meteen helpt, is dat deze maand uitlekte dat DPG Media ook in Nederland de redacties van haar kranten Trouw, De Volkskrant en Het Parool in hetzelfde gebouw wil stoppen. Met als argument dat met iedereen onder één dak de “onderlinge samenwerking tussen de krantenredactie wordt bevorderd”. Je hoeft geen groot complotdenker te zijn om daar het embryo van een Nederlandse News City in te zien.

CEO van DPG Media Christian Van Thillo bij de eerstesteenlegging van het News City-gebouw in Antwerpen (Foto: © DPG Media)

Poortwachters

Maar terug naar Vlaanderen. Hoe werkt de nieuwe mediamachine van News City eigenlijk? En maken journalisten zich druk over de impact ervan op hun werk en hun metier? Dat blijkt wel degelijk het geval te zijn.

“Journalisten worden gedegradeerd tot simpele contentleveranciers. Die content is kleurloos en wordt vervolgens getrieerd door een paar poortwachters die oordelen waar wat het beste past. Hun rol is cruciaal. Zij bepalen wat nieuws is. Zij bepalen hoe en waar het wordt gepresenteerd. Zij bepalen of iets wordt vergeten of opgepompt. De macht die ze in handen krijgen is zeer groot.”

‘Bij News City ben je een anonieme content leverancier. Het zijn de poortwachters die aan de slag gaan met jouw inhoud. Je verliest de controle op je eigen werk. Er wordt geknipt, geplakt, weggelaten en opgepompt. Als auteur verdwijn je.’

In zekere zin is de aanpak vergelijkbaar met wat de VRT doet, maar tegelijk ook net het tegenovergestelde. “Ook de VRT wordt centraal aangestuurd. Aan Bart Verhulst kunnen ze bij VRT vragen om een verslag te maken voor het journaal en eventueel later een analyse voor de site te schrijven. Het leek er op dat News City iets dergelijks zou doen: mensen inzetten voor verschillende media.”

“Maar het omgekeerde is waar: bij News City ben je een anonieme content leverancier. Het zijn de poortwachters die aan de slag gaan met jouw inhoud. Je verliest de controle op je eigen werk. Er wordt geknipt, geplakt, weggelaten en opgepompt. Als auteur verdwijn je. VTM gebruikt je quote en vervolgens maakt Jan Segers er een analyse over op HLN. Vervolgens worden quotes als korte filmpjes klaargestoomd voor sociale media waar ze rondzingen zonder enige context of duiding.”

Veel hoop dat die evolutie nog kan worden gekeerd is er niet. “Je ziet de mediaconcentratie overal gebeuren. Er is geen weg terug. Het is een economische wetmatigheid. Maar het leidt ontegensprekelijk tot een zeer grote verarming van de journalistiek in Vlaanderen. De machine die vanuit Antwerpen bepaalt wat in Vlaanderen nieuws is en wat niet is beangstigend. Al moet ik erbij zeggen dat de VRT in wezen uit hetzelfde vaatje tapt: ook hun nieuws wordt via al hun kanalen opgepompt. Met nog slechts een paar spelers op de mediamarkt wordt de trechter die bepaalt wat nieuws is en wat niet, zo wel heel erg nauw.”

Verregaande synergie

Het idee om News City te bouwen zou van Christian Van Thillo, CEO van DPG Media, zelf komen. “Het is in wezen simpel: Van Thillo zag dat zijn Vlaamse poot niet lang meer overeind zou blijven. Wat was de realiteit? Het Laatste Nieuws maakt een heel klein beetje winst en De Morgen draait fors verlies. De magazines – voornamelijk Dag Allemaal en Humo – zorgden, samen met het aandeel in VTM voor de winstcijfers. Maar de magazines zijn al een tijdje in vrije val. De piste om honderd procent eigenaar te worden van VTM en vervolgens een verregaande synergie uit te bouwen met HLN.be was in zeker zin de logica zelve.”

De onderhandelingen met Roularta over de 50 procent aandelen die de concurrent in VTM en de andere zenders van Medialaan had, verliepen op het scherp van de snee.

“De Nolf (Roularta, ToC) wist ook wel dat Van Thillo koste wat het kost VTM binnen wilde halen. Roularta kon bijgevolg een zeer goede financiële deal, inclusief de overname van De Tijd uit de brand slepen.”

Eind september volgde dan de onvermijdelijke afrekening van de achterliggende synergieplannen. DPG Media kondigde aan dat het bedrijf 145 banen wil schrappen “binnen de klassieke tv-organisatie en de ondersteunende diensten”.

“Daar zijn dan zogezegd geen journalisten bij”, klinkt het. “Maar het gaat natuurlijk wel om ‘ondersteunend personeel’ wat ontegensprekelijk zijn weerslag heeft op het journalistieke werk. Als je al de faciliterende taken wegneemt, dan moet de journalist meer zelf doen. Dat betekent minder tijd en onvermijdelijk ook minder kwaliteitsvol werk.”

Klaus Van Isacker

Het is dan ook vooral op de nieuwsdienst van VTM dat het dezer dagen niet bepaald gonst van de arbeidsvreugde. “Het is bijzonder moeilijk werken. Veel mensen zijn vertrokken en wie blijft moet zich schikken. Er is weinig andere keuze. Klaus Van Isacker heeft sinds juni voor 100 procent de macht in handen genomen. Wie zijn voorgeschiedenis bij De Morgen kent weet dat hij de man is die de hoofden afhakt. Het is dus kop-in-kas werken.”

‘Het plan is simpel: VTM wordt de video-afdeling van HLN.be. Niemand die daar nog echt over twijfelt.’

De grote zorg is dat de journalisten van de nieuwsdienst van VTM uiteindelijk helemaal zullen ingeschakeld worden als beeldreporter voor HLN.be. “Het plan is simpel: VTM wordt de video-afdeling van HLN.be. Niemand die daar nog echt over twijfelt. Het is nu al volop voelbaar en als straks de verhuis naar Antwerpen volgt, valt wellicht alles in een defintieve plooi.“

Jörgen Oosterwaal

De enige nieuwsmerken van DPG Media die momenteel buiten News City vallen zijn De Morgen en Humo. En dat is opmerkelijk. In de oorspronkelijke communicatie werd aangekondigd dat de krant en het weekblad ook deel zouden uitmaken van het systeem.

“Om een of andere reden heeft Christian Van Thillo vertrouwen in Jörgen Oosterwaal (creatief directeur De Morgen en HUMO, ToC). Hij kreeg gedaan dat De Morgen en Humo geen deel uitmaken van News City terwijl het initieel zeker anders was bedoeld. Oosterwaal heeft een soort vrijhaven kunnen creëren. De krant is via een layoutwijziging dunner geworden, ze neemt heel veel artikels over en het werken met vaste sjablonen zorgt ook voor een besparing, maar ze valt wel buiten de eenheidsworst van News City.”

Of dat ook garanties oplevert voor de lange termijn is echter onzeker. “Het staat voor mij buiten kijf dat als Oosterwaal verdwijnt, De Morgen en Humo mee opgeslokt worden in News City. Als De Morgen dan ten minste nog bestaat als dagkrant. De Morgen doet er eigenlijk niet toe voor Christian Van Thillo. Misschien is dat zelfs nooit anders geweest. Van Thillo weet dat hij in het segment van de kwaliteitsjournalistiek niets te zoeken heeft. Hij kiest resoluut voor ‘populistische journalistiek’. Dat is het terrein waarop hij speelt.”

Nieuwscarrousel

Op de redactie van Humo en De Morgen zelf wordt de samenwerking met News City omschreven als “niet bepaald een torenhoge muur, eerder een haag met een poortje erin”. De chefs van News City en De Morgen wisselen overdag doorlopend informatie uit. Dat lijkt relatief vlot te lopen. Het gevoel leeft dat de krant en het tijdschrift binnen aanvaardbare krijtlijnen een eigen koers kunnen varen, maar tegelijk is er het besef dat het bestaande evenwicht wankel is.

Af en toe wordt dat ook tastbaar. Bijvoorbeeld in het redactiesysteem van de krant waarin de artikels worden geplaatst of in het intern communicatiesysteem waarbij collega’s van News City ongevraagd kunnen meelezen. Veel vertrouwen voor de toekomst geeft het allemaal niet, maar momenteel lijkt toch vooral het gevoel te overheersen aan iets ergers te zijn ontsnapt.

De toekomst moet uitwijzen hoeveel autonomie De Morgen en Humo kunnen vasthouden nu ze hun vast onderkomen hebben gekregen in de Van Thillo Tower. In februari zullen de collega’s van VTM Nieuws hen vervoegen. Vanaf het voorjaar kan News City dan op volle toeren de Vlaamse nieuwscarrousel aanjagen.

Correctie: Jörgen Oosterwaal is ‘creatief directeur’ en dus niet ‘algemeen hoofdredacteur’ van HUMO en De Morgen.

Auteur: Tom Cochez

Licentiaat criminologie. Werkte van 1997 tot 2008 voor De Morgen. Hij volgde er vooral gezondheidszorg, sociale zaken en milieu en verdiepte zich in de politieke partijen Vlaams Belang en Groen. In 2008 koos hij ervoor om opnieuw op freelance basis te werken onder meer ook voor Knack en Humo. Een jaar later stond hij mee aan de wieg van De Werktitel, het latere Apache.be. Vandaag werkt hij als redacteur en coördinator.

Word lid

Word jij lid van Apache? Lees direct verder en steun onafhankelijke onderzoeksjournalistiek. Nu al vanaf 6,25 euro per maand.


Ja, ik word lid

Word nu lid van Apache en geniet van deze voordelen:

  • Toegang tot alle ruim 4.000 artikels
  • Deel de artikels gratis met je vrienden
  • Toegang tot alle dossiers en het volledige archief
  • Treed in discussie met journalisten en andere lezers
  • Korting op events en andere journalistieke producten, zoals e-books