Niemand wil zeggen waar ons uranium vandaan komt

 Leestijd: 2 minuten5

Waar komt ons uranium vandaan? Energie-experts, politici en zelfs het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle weten het niet. Synatom, dat verantwoordelijk is voor de uraniuminkoop van Engie, wil niet zeggen wie hun leveranciers zijn, en wil daar ook geen reden voor geven.

“Daar kan ik u niet bij helpen. Wij hebben er geen belang bij om dat te vertellen.” Zo luidt het antwoord van de Belgische Maatschappij voor Kernbrandstoffen Synatom op de vraag vanwaar het uranium afkomstig is dat gebruikt wordt voor de Belgische kerncentrales.

‘Het is de vraag of we van Rusland afhankelijk willen zijn voor ons uranium’

Nochtans kan die informatie van belang zijn in het politieke debat rond kernenergie, geeft Moniek de Jong, onderzoeker energiezekerheid aan de Universiteit Gent, aan. “Het zou belangrijk kunnen zijn dat die informatie openbaar is. Uranium komt namelijk vaak uit het oosten, onder andere uit Rusland. Het is de vraag of we daar afhankelijk van willen zijn.”

Ons land koopt via Synatom elk jaar zo’n 1.000 ton uraniumconcentraat (ook wel bekend als ‘Yellow Cake’) van verschillende leveranciers. In het laatste jaarverslag van de organisatie staat niet vermeld waar dat uranium vandaan komt, enkel dat de bronnen ‘geografisch divers’ zijn.

Schone energie?

Naast geopolitieke overwegingen zou de afkomst van het uranium ook relevant kunnen zijn om in te kunnen schatten hoe ‘groen’ onze kernenergie eigenlijk is. MO* bracht twee jaar geleden nog aan het licht hoe uraniummijnen in Niger zowel verwoestend zijn voor het milieu, als schadelijk voor de lokale bevolking. Die leeft als gevolg van de uraniumwinning zonder schoon drinkwater en tussen de radioactieve vervuiling.

Engie, en dus Synatom, wil dus niet aan de pers vertellen waar het zijn uranium vandaan haalt. Maar ook nucleaire waakhond FANC kan niets over de oorsprong van de splijtstof vertellen. Niet uit onwil, maar omdat het agentschap zelf ook niet op de hoogte is.

Ons uranium-inkoopbeleid heeft wel degelijk effect op de nucleaire veiligheid, maar valt niet onder de controletaak van het FANC’

“Het FANC heeft als veiligheidsautoriteit geen behoefte om te weten waar het uranium gebruikt in de splijtstofelementen van de Belgische kerncentrales oorspronkelijk vandaan komt. We voeren daar ook geen controles op uit”, laat woordvoerder Ilse Venneman weten.

“Ons technisch filiaal Bel V onderzoekt wel de kenmerken van de splijtstofelementen die een belang hebben voor de nucleaire veiligheid”, voegt ze nog toe. “De precieze oorsprong (welke uraniummijn) is daarvoor niet relevant.” Het inkoopbeleid van de Belgische energieleverancier heeft wel degelijk effect op de nucleaire veiligheid, weliswaar in het buitenland. Dat valt niet onder de controletaak van het FANC.

(G)een zaak voor de politiek

Zou er in de politiek dan iets meer bekend zijn over de oorsprong van het radioactieve goedje? Niet echt, zo blijkt. Energiespecialist van de N-VA Andries Gryffroy laat weten niet op de hoogte te zijn. “Ik zie niet in waarom dat een zaak van de politiek is om te weten waar een energieproducent zijn brandstof vandaan haalt”, aldus Gryffroy. “Bij olie bemoeien we ons daar toch ook niet mee?”

Maar volgens onderzoeker Moniek de Jong is juist dat een politieke keuze. “Het is inderdaad aan de politiek of men er een punt van wil maken waar bepaalde grondstoffen vandaan komen. Maar de invoer van gas uit Rusland naar Duitsland is wel degelijk een politiek thema.”

Ook Bruno Tobback (sp.a) liet nog weten eveneens niet op de hoogte te zijn van de afkomst. Wie naar alle waarschijnlijkheid wél op de hoogte is, is federaal minister van Energie Marie-Christine Marghem (MR). Namens de Belgische staat heeft zij een ‘gouden aandeel’ in Synatom, waarmee ze een vetorecht heeft ‘op elke beslissing die strijdig zou zijn met het energiebeleid van het land’, zo staat te lezen op de website van de uraniumbeheerder.

Helaas was de minister tot op heden onbereikbaar voor onze vragen.

Er is dan geen uitsluitsel te vinden over de afkomst van ons uranium, maar volgens energie-experts zijn er sterke aanwijzingen dat in elk geval een deel uit Niger komt. Ook konden we ‘België’ terugvinden op de klantenlijst van Tenex, een Russisch staatsbedrijf.

“De kans heel groot dat het Belgische uranium deels uit Niger komt”, vertelt Peer de Rijk, directeur van World Information Service on Energy, dat de afkomst van de nucleaire brandstof onderzocht. “De connectie van Engie Electrabel met Frankrijk speelt daarin mee. Frankrijk is namelijk eigenaar van de uraniummijnen in Niger.”

“Bovendien zijn de prijzen er relatief laag, vanwege de lage lonen en de mogelijkheid om belastingafspraken te maken met de overheid”, voegt hij nog toe.

Auteur: Stef Arends

Stef Arends volgde de bachelor Industrial Design aan de Technische Universiteit Eindhoven en de master Journalistiek en Nieuwe Media aan de Universiteit Leiden. Hij maakt verhalen met tekst en video, waarvan er een aantal te zien zijn op vimeo.com/stefarends.

Word lid

Word jij lid van Apache? Lees direct verder en steun onafhankelijke onderzoeksjournalistiek. Nu al vanaf 6,25 euro per maand.


Ja, ik word lid

Word nu lid van Apache en geniet van deze voordelen:

  • Toegang tot alle ruim 4.000 artikels
  • Deel de artikels gratis met je vrienden
  • Toegang tot alle dossiers en het volledige archief
  • Treed in discussie met journalisten en andere lezers
  • Korting op events en andere journalistieke producten, zoals e-books