Land Invest Gate (4): 906.000 euro voor de ‘favoriete architecte’ van Stéphane Moreau

 Leestijd: 11 minuten2

Van oktober 2014 tot december 2017 betaalde de Antwerpse projectontwikkelaar Land Invest Group ruim 906.000 euro aan een zeer goede vriendin van Stéphane Moreau. Het overgrote deel van het geld werd betaald om wekelijks een niet verplichte vergadering van twee uur bij te wonen als ‘strategisch raadgever’.

“Ik heb niets tegen Valérie”, reageert Erik Van der Paal. “Maar ik heb nooit goed begrepen wat ze precies deed in het directiecomité van Land Invest Group.”

De omstreden Antwerpse projectontwikkelaar Land Invest Group (LIG) van sterke man Erik Van der Paal was tot vorig jaar nog voor de helft eigendom van Ogeo Fund. Dat door de Luikse PS gedomineerde pensioenfonds trad ook op als financier van Land Invest Group en pompte tientallen miljoenen in het vastgoedbedrijf.

In het Antwerpen van Bart De Wever kon Land Invest Group al die tijd op opvallende politieke steun rekenen. In de periode dat Ogeo Fund aandeelhouder en financier was van Land Invest Group stond Stéphane Moreau aan het hoofd van het pensioenfonds.

Valérie Dardenne, de ‘favoriete architecte’ van Stéphane Moreau, komt aan op het verjaardagsfeestje van Erik Van der Paal in ’t Fornuis

Na het uitbreken van de Publifin-affaire, eind 2016, moest Moreau opstappen bij de PS. In de schoot van de intercommunale Publifin – waarvan Ogeo Fund het pensioenfonds was – streken politici jarenlang royale zitpenningen op om te zetelen in allerlei nepadviesraden. In ruil hoefden ze niet eens aanwezig te zijn. Moreau was al die tijd de sterke man bij Publifin.

De job die Moreaus goede vriendin jarenlang bekleedde binnen Land Invest valt misschien nog het best te omschrijven als een ‘Publifin-job’: een extreem goed betaald zitje waarvoor nauwelijks tegenprestaties werden gevraagd.

De zo goed als fictieve functie werd ruim drie jaar lang ingevuld en kostte Land Invest Group – en dus indirect ook medeaandeelhouder en financier Ogeo Fund – ettelijke honderdduizenden euro’s.

Van 2011 tot 2016 fungeerde Ogeo Fund – dat 1,2 miljard euro aan pensioengelden beheert – als “bank” voor Land Invest: via obligatieleningen aan een rente van 9 procent werd meer dan 63 miljoen euro in een tiental projecten van de Antwerpse ontwikkelaar geïnvesteerd. De ‘Publifin- job’ van Stéphane Moreaus vriendin werd met andere woorden gefinancierd met geld, afkomstig van Luikse gepensioneerden.

906.267, 62 euro facturen voor de ‘zwarte doos’

In eerdere artikelen brachten Apache en Le Vif al naar buiten hoe de Antwerpse sterke man van Land Invest Group, Erik Van der Paal, en zijn Nederlandse kompaan Marc Schaling zich konden verrijken op kosten van het pensioenfonds. Daarbij kwamen onder meer de buitensporige managementvergoedingen en de jarenlange excessieve restaurantkosten – voor gemiddeld 15.000 euro per maand – aan bod.

Valérie Dardenne werd niet enkel betaald als ‘strategisch adviseur’, ze factureerde ook bijna 48.000 euro voor haar mandaat als bestuurder van Land Invest Group

Maar ook de entourage van Stéphane Moreau kon meeprofiteren. De vriendin van Moreau heet Valérie Dardenne en dankt zowat haar hele carrière aan de voormalige burgemeester van Ans. Zij mocht in totaal 906.367,62 euro factureren aan Land Invest Project Management (LIPM). Die dochtervennootschap van Land Invest Group is de plek waar het beleid feitelijk vorm kreeg. Binnen die ‘zwarte doos’ van de projectontwikkelaar werden ettelijke miljoenen, afkomstig van Ogeo Fund, jarenlang zonder noemenswaardige controle gebruikt voor allerlei excessen.

Het overgrote deel van het totaalbedrag (88%) dat via LIPM naar Valérie Dardenne stroomde, werd betaald voor de “strategische adviezen” die ze verleende aan het directiecomité van Land Invest Group. Concreet kwam dat neer op een wekelijkse vergadering van twee uur. Een vergadering waarop ze niet verplicht aanwezig moest zijn.

Daarnaast factureerde de architecte ook nog eens bijna 48.000 euro voor haar mandaat als bestuurder van Land Invest Group. In het begin ging het daarbij om één vergadering per trimester. Toen het water Land Invest Group in 2017 aan de lippen kwam, werd het vergaderritme opgedreven.

Tot slot werd Valérie Dardenne ook nog eens betaald als architecte door Land Invest Group. Ze werd uitstekend vergoed – ze factureerde 59.772 euro – om de plannen te tekenen van een residentieel bouwproject in Luik. Een project dat haar de facto met een belangenconflict confronteerde aangezien ze tegelijkertijd opdrachtgever was – als bestuurder –  en onderaannemer – als architecte.

Inkomsten van Valérie Dardenne binnen Land Invest Group

Een Antwerpenaar in Luik

Het verhaal van Valérie Dardenne bij Land Invest Group begint in de zomer van 2014 wanneer Erik Van der Paal, de favoriete bouwpromotor van Bart De Wever, ‘geconvoceerd’ wordt op het bureau van Stéphane Moreau in Luik.

Dat gebeurt vier jaar nadat Ogeo Fund en Elba Advies – de vennootschap van Erik Van der Paal en Marc Schaling – samen Land Invest Group hebben opgericht. Ogeo werd medeaandeelhouder en financier. Van der Paal werd geacht de knowhow op het vlak van projectontwikkeling binnen te brengen. Dat is een domein waar het pensioenfonds geen enkele ervaring heeft.

Stéphane Moreau heeft met andere woorden zijn Ogeo-petje op wanneer hij Van der Paal in de zomer van 2014 naar zijn bureau in Luik roept.

Aandeelhoudersstructuur en werkwijze van Land Invest Group. Centraal: LIPM (Land Invest Project Management), de cockpit van de projectontwikkelaar met aan het stuur Erik Van der Paal en Marc Schaling

Bij die gelegenheid, zo herinnert Erik Van der Paal zich, kreeg hij van van zijn Luikse zakenpartner te horen dat er iemand was “die moest worden geholpen”. Concreet? Iemand zou, namens Ogeo Fund, moeten worden benoemd in het directiecomité van Land Invest Group.

Die persoon blijkt Valérie Dardenne te zijn. Zij is de voormalige architecte van de gemeente Ans waar ze Stéphane Moreau ontmoet.

De twee hebben een tijdlang een relatie en Dardenne wordt de officieuze architecte van Ogeo Fund. Ze zal zich vooral bezighouden met de verbouwing van het prestigieuze gebouw van het pensioenfonds in Luik.

Erik Van der Paal werd geconvoceerd door Stéphane Moreau. Daar, zo herinnert hij zich, kreeg hij van van zijn Luikse zakenpartner te horen dat iemand “moest worden geholpen”

Enkele weken voor Stéphane Moreau Erik Van der Paal bij zich roept in de kantoren van Nethys, is Valérie Dardennne bevallen. De baby draagt haar achternaam. Gaat het om een “geboortegeschenk” van Stéphane Moreau aan zijn favoriete architecte? Alleszins dringt Moreau er bij Van der Paal op aan dat Valérie Dardenne “dezelfde vergoeding” zou krijgen als de twee andere leden van het directiecomité: Erik Van der Paal en Marc Schaling.

Van der Paal en Schaling factureren elk het niet onaanzienlijke bedrag van 25.000 euro per maand. Dat een neofiet die nauwelijks kaas heeft gegeten van de vastgoedmarkt evenveel zou moeten verdienen als zijzelf is voor hen toch even slikken: uiteindelijk komen ze overeen dat de bijverdienste van Valérie Dardenne als ‘strategisch adviseur’ beperkt zal blijven tot ‘slechts’ 20.000 euro per maand.

Conclusie: Dardenne werd van de ene dag op de andere gebombardeerd tot strategisch adviseur in het directiecomité van Land Invest Group en streek daarvoor maandelijks 20.000 euro op.

Een strateeg die geen Nederlands praat

Volgens Erik Van der Paal was Valérie Dardenne gemiddeld slechts één op de twee keer aanwezig op de vergaderingen van het directiecomité.

“Er waren twee soorten vergaderingen: de officiële vergaderingen die maandelijks doorgingen, uitgezonderd in juli en augustus”, zegt Van der Paal. “Daarnaast was er wekelijks een officieuze vergadering. Van de tien officiële vergaderingen die in 2016 doorgingen was Valérie Dardenne vijf keer aanwezig. Idem in 2017.”

De aanwezigheid op de vergaderingen was geen voorwaarde om toch de forse vergoedingen op te strijken. Officieel en officieus gingen alle vergaderingen door op donderdagochtend, om half elf op het hoofdkwartier van Land Invest op de Jordaenskaai. Valérie Dardenne kwam vaak de avond voordien naar Antwerpen en vroeg dan om een hotel voor haar te reserveren “om op die manier de ochtendfiles te vermijden”.

Bij die gelegenheden overnachtte Dardenne in het luxueuze hotel ’t Sandt, op goed 400 meter van het bureau van Land Invest Group. De facturen daarvoor? Die stuurde ze in 2015, 2015 en 2016 door naar Land Invest Group, zo leert de boekhouding van Land Invest Project Management die Apache en Le Vif konden inkijken.

Bijzonder lastig was vooral dat Valérie Dardenne geen Nederlands sprak. Dat maakte haar inbreng in de debatten op het directiecomité bijzonder beperkt. Uit beleefdheid startten de gesprekken in het Engels, een taal die Dardenne min of meer beheerst. Maar al snel schakelde Marc Schaling over op zijn moedertaal: het Nederlands.

Erik Van der Paal: “Ik heb niets tegen Valérie, maar ik heb nooit goed begrepen wat ze precies deed in het directiecomité van Land Invest Group.”

Valérie Dardenne kon bijgevolg de gesprekken niet meer volgen. Maar lang duurde die lastige situatie nooit, zo leren de processen-verbaal van de vergaderingen die Apache en Le Vif konden inkijken. Om één uur was de vergadering afgelopen. Het uur waarop Erik Van der Paal doorgaans ging netwerken op restaurant.

Publifin onder hoogspanning

Afgaand op de facturen die Valérie Dardenne via haar vennootschap Actys verstuurde, zou de architecte haar werkzaamheden als lid van het directiecomité zijn gestart begin oktober 2014. Net na afloop van haar bevallingsverlof, want in juli 2014 kreeg ze een kind.

Haar eerste factuur als ‘strategisch adviseur’ dateert van 15 januari 2015 en omvat het volledige laatste trimester van 2014. Het bedrag dat ze daarvoor aanrekent bedraagt 72.600 euro, inclusief btw.

Factuur Valérie Dardenne voor de periode april – juni 2016

De geldkraan werd geopend en de komende twee jaar zou de uitstroom constant blijven, tot eind 2016. Op dat moment ontploft in Franstalig België de Publifin-affaire. De bestuurders van de intercommunale komen in een bijzonder lastig parket terecht: lokale gemeentelijke mandatarissen blijken meer dan drie jaar lang 1.340 tot 2.871 euro bruto per maand te hebben verdiend om deel te nemen aan drie of vier vergaderingen waar geen beslissingen werden genomen en waar hun aanwezigheid geen voorwaarde was om de vergoedingen te ontvangen.

De affaire zet ook Ogeo Fund onder hoogspanning. Niet in het minst Emmanuel Lejeune die als vertegenwoordiger van Ogeo Fund – Lejeune is er lid van het directiecomité – ook voorzitter is van de raad van bestuur van Land Invest Group.

Zich bewust van de zo goed als fictieve tewerkstelling van Valérie Dardenne in het directiecomité beslist Lejeune van de ene dag op de andere om de vergoeding van Dardenne te halveren.

Erik Van der Paal en Marc Schaling blijven jaarlijks wel 300.000 euro opstrijken, maar Dardenne moet inbinden en stemt in met een vergoeding van ‘slechts’ 10.000 euro per maand in het jaar 2017.

Dat brengt het totaal door haar gefactureerde bedrag als strategisch adviseur in het directiecomité van Land Invest Group, in de periode tussen oktober 2014 en december 2017 (39 maanden) op 798.600 euro, btw inbegrepen.

“Ik heb niets tegen Valérie”, reageert Erik Van der Paal. “Maar ik heb nooit goed begrepen wat ze precies deed in het directiecomité van Land Invest Group.”

De 21 facturen die Valérie Dardenne via haar vennootschap Actys bezorgde aan Land Invest Group voor haar diensten als strategisch adviseur lopen op tot bijna 800.000 euro.

Verdachte facturen

Bovenop het toch al niet onaardige bedrag dat Dardenne factureerde als lid van het directiecomité, komen nog twee facturen die ze stuurde als bestuurder van Land Invest Group. Btw inbegrepen betaalde Land Invest Group daarvoor nog eens 47.895,83 euro aan de vennootschap van Valérie Dardenne.

De eerste factuur dateert van 27 oktober 2014 en bedraagt 17.645,83 euro. Dat bedrag komt overeen met een betaling voor zeven maanden, uitgaande van een vergoeding van 25.000 per jaar, btw niet inbegrepen.

Met die factuur is iets merkwaardigs aan de hand. Het Belgisch Staatsblad vermeldt dat niet Actys, de vennootschap van Valérie Dardenne, maar wel Valérie Dardenne als persoon op 14 oktober 2013 aantrad als bestuurder B (namens Ogeo Fund) van Land Invest Group.

Nochtans is het niet Valérie Dardenne zelf maar haar vennootschap die de factuur verstuurt. Bovendien is het Belgisch Staatsblad formeel: het bestuurdersmandaat wordt “niet vergoed”.

Dat maakt het moeilijk te begrijpen waar de zeven maanden waarvoor Valérie Dardenne als bestuurder factureerde vandaan komen.

Een insider is daarover formeel: noch in 2013, noch tijdens het eerste semester van 2014 was Dardenne aanwezig. “Het is simpel. Ik heb haar nooit zwanger gezien. Dat zou ik me zeker herinneren. En ze is bevallen in juli 2014.”

Dat zou betekenen dat Dardenne een forse factuur stuurde voor diensten die ze nooit leverde.

De tweede factuur oogt niet bepaald minder verdacht. Ze werd op 30 november 2016 verstuurd, ook deze keer door de vennootschap van Valérie Dardenne, en ze bedraagt 30.250 euro, btw inbegrepen. Zonder btw is dat 25.000 euro, exact het bedrag dat per jaar wordt voorzien.

Niet Valérie Dardenne zelf maar haar vennootschap stuurde de factuur voor haar bestuurdersvergoeding. Het Belgisch Staatsblad is nochtans formeel: het bestuurdersmandaat wordt “niet vergoed”.

Interne documenten die Apache en Le Vif konden raadplegen bewijzen dat noch Valérie Dardenne, noch haar vennootschap facturen stuurde voor 2015 en 2017. Waarom dan wel voor 2016?

Werd de betaling tussendoor plots voor een jaar geschorst? Een zaak is zeker: op het moment dat Ogeo Fund in 2017 trachtte om de grootste excessen in de schoot van Land Invest Group te stoppen, werd de cumul aan banden gelegd.

Maar naast de twee facturen die Valérie Dardenne als bestuurder doorstuurde en bovenop haar aanzienlijke vergoeding als strategisch adviseur werd de architecte nog op een derde manier vergoed.

Via haar architectenbureau Audex & Partners werd Dardenne betaald voor een bouwproject in Luik. Op 1 december 2014 factureerde Audex & Partners 59.771,79 euro aan Land Invest Project Management voor de plannen van twee gebouwen.

De betaling van de factuur volgde net voor kerstmis. Stemt de stad Luik in met de bouwaanvraag, dan kan Audex het project uitvoeren en daarvoor nog eens worden vergoed.

Het appartementsgebouw in de residentiële buurt Cointe, boven de stad Luik, beloofde op de voormalige site van Land Invest Group “een adembenemend zicht op de vallei”.

De bouw van twee gebouwen met respectievelijk 34 en 29 appartementen en bijhorende parkeerplaats, veronderstelt echter dat een nabijgelegen bos van bijna 1 hectare wordt gehakt.

Het project dat werd uitgetekend door Audex & Partners “in overleg met de stad Luik” roept bijgevolg flink wat weerstand op: 232 omwonenden dienden bezwaren in tegen de voorliggende bouwaanvraag.

Belangenconflict in Cointe

Blijkbaar vond niemand binnen Land Invest Group het nodig om op een evident belangenconflict te wijzen: een bestuurslid dat tegelijkertijd ook de verantwoordelijke architecte van een bouwproject zou zijn.

Blijkbaar vond niemand binnen Land Invest Group het nodig om op een evident belangenconflict te wijzen: een bestuurslid dat tegelijkertijd ook de verantwoordelijke architecte van het bouwproject zou zijn. Wat zou Valérie Dardenne, als bestuurder van Land Invest Group ondernemen tegen de architecte Valérie Dardenne, indien zich problemen zouden voordoen?

De naam van Valérie Dardenne duikt ook op in een lopend juridisch onderzoek naar Tecteo/ogeo. Tecteo is de vroegere naam van de intercommunale Publifin. In het requisitoir van de substituut van de Luikse procureur-generaal, dat dateert van 23 juni 2017, wordt ze ervan verdacht “een reis naar Cyprus op kosten van Tecteo” te hebben aanvaard, haar aangeboden door Stéphane Moreau.

Omdat er volgens het openbaar ministerie “onvoldoende bezwarend materiaal is om haar schuld te bewijzen” werd Dardenne uiteindelijk niet doorverwezen naar de correctionele rechtbank.

De top van Ogeo Fund de voorbije tien jaar, werd in die zaak wél doorverwezen naar de rechtbank. Stéphane Moreau, André Gilles, Hervé Valkeneers, Marc Beyens en Emmanuel Lejeune – de twee laatste waren ook bestuurder bij Land Invest Group – werden doorverwezen, samen met drie voormalige kaderleden van de bank UBS die het beheer deed van een deel van de fondsen van Ogeo.

Eind 2017 werden bijkomende onderzoeken gevraagd door verschillende advocaten die in het dossier optreden. De procedure loopt nog steeds.

Stéphane Moreau verbergt zich bij aankomst aan het verjaardagsfeest van Erik Van der Paal in ’t Fornuis

Reactie

In een reactie wijst Stéphane Moreau erop dat hij nooit een officiële rol vervulde binnen Land Invest Group. “Ik weet dus niets van de facturen die door wie dan ook zouden zijn verstuurd binnen dat bedrijf. En ik heb vanzelfsprekend ook nooit iemand opdrachten gegeven. Ik zou trouwens niet weten hoe ik de macht daartoe zou hebben gehad.”

Volgens Moreau is de investering van Ogeo Fund in Land Invest Group ook een van de meest rendabele ooit geweest, met een rendement van 9% op de obligatieleningen en een meerwaarde van 400% bij de verkoop van de aandelen.

Emmanuel Lejeune (Ogeo): mevrouw Dardenne suggereerde zelf om het bedrag voor haar prestaties terug te schroeven. De twee andere directieleden wilden echter niet instemmen met dat voorstel

Emmanuel Lejuene wijst er in zijn reactie op dat “mevrouw Dardenne unaniem door de algemene vergadering werd aangesteld als bestuurster van Land Invest Group, op voorstel van Ogeo Fund. Ogeo Fund wilde gebruik maken van haar technische competenties. Haar aanwezigheidsgraad op de vergaderingen van de raad van bestuur lag zeer hoog. Mevrouw Dardenne werd vervolgens gevraagd (toe te treden tot het directiecomité, ToC, DL) door Marc Schaling, die gedelegeerd bestuurder was van Land Invest Group. Hij heeft het contract ondertekend. De opdracht van mevrouw Dardenne binnen het directiecomité van Land Invest Group bestond er in de eerste plaats in supervisie en technische ondersteuning te bieden op het vlak van architectuur bij een hele reeks projecten van Land Invest Group. Haar opdracht was dus een heel stuk ruimer dan enkel deel te nemen aan de vergaderingen van het directiecomité. De aanwezigheid in het directiecomité van mevrouw Dardenne was voor Ogeo Fund ook van belang omdat het zo op de hoogte bleef van de activiteiten van het bedrijf.”

Marc Schaling spreekt dat formeel tegen. Volgens hem heeft Valérie Dardenne zich met slechts twee projecten bezig gehouden “Het project in Cointe dat voor zover ik weet nog steeds on hold staat omwille van de tegenstand van omwonenden. En het project Les Rives in Anderlecht waar de samenwerking tussen Valérie en onze partner BPI, onderdeel van de groep CFE, niet bepaald vruchtbaar is geweest.”

Van der Paal: “Bullshit! Ik zou het verslag van de vergadering waar mevrouw Dardenne zo’n voorstel op tafel zou hebben gelegd wel eens willen zien

Lejeune wijst er verder op dat Valérie Dardenne minder verdiende dan Erik Van der Paal en Marc Schaling: “De vennootschap van mevrouw Dardenne factureerde voor haar diensten een bedrag dat lager lag dan wat de andere leden van het directiecomité aanrekenden. Ze hanteerde gelijkaardige normen als de andere leden van het management van het bedrijf. Als voorzitter van de raad van bestuur van Land Invest Group stelde ik, nadat ik er door mevrouw Dardenne zelf werd op gewezen, een daling van de activiteiten van Land Invest Group vast in de loop van 2016. Er waren geen nieuwe projecten meer die we bestudeerden. Op mijn voorstel besliste de raad van bestuur van Land Invest Group dan ook logischerwijze om, na een stand van zaken te hebben opgemaakt, het globale budget voor Land Invest Group terug te schroeven. Die beslissing had betrekking op verschillende budgettaire posten, maar in het bijzonder ook op de betalingen aan de leden van het directiecomité. Mevrouw Dardenne die me had gemeld dat de activiteiten van Land Invest Group en haar eigen specifieke takenpakket was verminderd, suggereerde zelf om het bedrag voor haar prestaties terug te schroeven. De twee andere directieleden wilden echter niet instemmen met dat voorstel van mevrouw Dardenne. De verschillende werkingsmiddelen die hen werden toegekend werden wel sterk teruggeschroefd.”

“Bullshit”, reageert Van der Paal op die laatste opmerking van Lejeune. “Ik zou het verslag van de vergadering waar mevrouw Dardenne zo’n voorstel op tafel zou hebben gelegd wel eens willen zien. De waarheid is dat Ogeo Fund ons de vleugels wilde knippen omdat ze in het geheim een akkoord hadden afgesloten met Dominique Janne (een Brusselse zakenman, ook actief in de immowereld) aan wie ze hun deel van de aandelen binnen Land Invest Group wilden verkopen.”

 

FondsPascalDecroos

Dit onderzoeksartikel kwam tot stand met de steun van het Fonds Pascal Decroos voor Bijzondere Journalistiek.

Auteur: Tom Cochez

Licentiaat criminologie. Werkte van 1997 tot 2008 voor De Morgen. Hij volgde er vooral gezondheidszorg, sociale zaken en milieu en verdiepte zich in de politieke partijen Vlaams Belang en Groen. In 2008 koos hij ervoor om opnieuw op freelance basis te werken onder meer ook voor Knack en Humo. Een jaar later stond hij mee aan de wieg van De Werktitel, het latere Apache.be. Vandaag werkt hij als redacteur en coördinator.

Auteur: David Leloup

Freelance journalist gespecialiseerd in berichtgeving over belastingontduiking, corruptie en economische criminaliteit. Schreef en schrijft onder meer voor Le Soir, Le Vif, Rue89 en Le Monde. David is mede-oprichter van Médor en maakte recent de documentaire 'A Leak in Paradise' over een Zwitserse bankier en klokkenluider.

Word lid

Lees direct verder en steun onafhankelijke onderzoeksjournalistiek. Nu nog aan 6,66 euro per maand.


Ja, ik word lid

Word nu lid van Apache en geniet van deze voordelen:

  • Toegang tot alle ruim 4.000 artikels
  • Deel de artikels gratis met je vrienden
  • Toegang tot alle dossiers en het volledige archief
  • Treed in discussie met journalisten en andere lezers
  • Korting op events en andere journalistieke producten, zoals e-books