Dood met de kogel voor Wim Claeys?

 Leestijd: 6 minuten1

Dit najaar verschenen er twee boeken in navolging van de vorig jaar op Canvas uitgezonden en veelbekeken televisiereeks De kinderen van de collaboratie:  Kinderen van de repressie van Koen Aerts, verschenen bij uitgeverij Polis. Van Wim Claeys, die als kind van een collaborateur getuigde in de televisiereeks, verscheen Mijn papa was bij de SS, uitgegeven bij Borgerhoff & Lamberigts.

Koen Aerts

Het boek van Koen Aerts is eigenlijk het wetenschappelijk werk dat de televisiereeks voorafging. Terwijl ouders bestraft werden voor hun collaboratie met de nazi’s, leden ook hun kinderen onder die bestraffing. Al is er vaak nog een verschil tussen de theoretische bestraffing en de uitvoering ervan in de praktijk.

De Belgische overheid had geen oog voor de gevolgen voor de kinderen, spijts die kinderen niet verantwoordelijk zijn voor de daden van hun ouders. Het klinkt bijzonder actueel, maar dat is voer voor een ander debat.

Een ander aandachtspunt van Koen Aerts zijn de jongeren die zich engageerden in jeugdgroepen die verbonden waren met de Duitse bezetter. Vanaf wanneer gaat het niet langer om onschuldig jeugdig enthousiasme en moeten we dat bekijken met dezelfde blik als voor geëngageerde volwassenen?

Vervolgens belicht Koen Aerts ‘de zwarte zuil’: hoe de collaborateurs na de oorlog elkaar vonden in allerlei verenigingen: van het Vlaams Nationaal Jeugdverbond (VNJ) waar hun kinderen naartoe werden gestuurd eerder dan naar de scouts of Chiro, tot verenigingen voor oud-oostfronters en hun sympathisanten zoals de Vriendenkring Sneysens in Gent.

Cover van het jongste boek van Koen Aerts

In een laatste hoofdstuk gaat Koen Aerts in op de wetenschappelijke waarde van herinneringen, het vertellen over het verleden. Koen Aerts heeft er in elk geval duchtig van gebruik gemaakt, naargelang het onderwerp citerend of verwijzend naar uitspraken genoteerd in meer dan zestig interviews afgenomen door zijn studenten aan de Universiteit Gent.

Naast eerder gepubliceerd materiaal werd ook geput uit vele (nog) niet uitgegeven universitaire studies. Last but not least schreef Koen Aerts de wetenschappelijke bevindingen neer in een zwierige taal die van zijn boek geen droog academisch werk maakt.

Niet voor niets is Koen Aerts een van de winnaars van de Jaarprijs wetenschapscommunicatie en genomineerd voor de uitreiking van de publieksprijs bij diezelfde Jaarprijs.

Wim Claeys

Drie getuigen uit de televisiereeks Kinderen van de collaboratie gingen na de uitzending nog meer over de tong dan anderen. Vooreerst Ledy Broeckx en Jan Tollenaere voor hun onverholen begrip voor de collaboratie.

Ledy Broeckx is dé verpersoonlijking van ‘de zwarte zuil’. Twaalf jaar lang verbondsleidster van het VNJ in opvolging van VNJ-oprichter Jaak Van Haerenborgh. “Onder haar leiding begon het VNJ erg te verrechtsen”, schrijft Wim Claeys in zijn boek (blz. 35). Ledy Broecx is voorts achter de schermen actief in talloze extreemrechtse Vlaams-nationalistische verenigingen, was Vlaams Belang-gemeenteraadslid in Antwerpen en districtsraadslid in Borgerhout, is deelneemster aan de bijeenkomsten van de vrienden van het Sint-Maartensfonds, en organisator van reizen naar het Oosten. De jongste reis bracht de deelnemers naar het door de geallieerden gebombardeerde Dresden.

Jan Tollenaere schilderde in Kinderen van de collaboratie Joden af als “parasieten” en trok de Holocaust in twijfel. De verontwaardiging die hierop volgde deed deze zoon van VNV-propagandaleider Reimond Tollenaere afzien van zijn lidmaatschap van de N-VA “in het belang van de partij”.

Derde getuige die zorgde voor extra krantenartikels en andere mediaberichten was Wim Claeys die getuigde over zijn tijd bij het VNJ in Gent, als lid en als leider. Een tijd waarin men er niet voor terugschrok om nazi-attributen samen met het VNJ-uniform te dragen, er al eens een Hitlergroet werd uitgebracht en liederen gezongen werden die een vertaling waren van liederen van de Hitlerjugend.

Wim Claeys stelt zijn boek ‘Mijn papa was bij de SS’ voor (foto © YouTube)

In zijn boek Mijn papa was bij de SS brengt Wim Claeys zijn VNJ-periode in herinnering. “Als veertienjarige gast had het VNJ van mij een neonazi gemaakt. Punt. Ik was een grotere extremist dan mijn pa.” (blz. 47). Zijn pa was nochtans lid van de Waffen-SS, de militaire vleugel van de SS, en vocht daarbij aan het oostfront in de hoop dat dit de Vlaamse onafhankelijkheid dichterbij zou brengen.

Wim Claeys vertelt in zijn boek met liefde over zijn vader en hoe hij zich langzaamaan ontworstelde uit het extreemrechtse milieu.

Stoelpoten zonder vaseline

“Mijn pa zei niet veel op de woede die ik voelde. Hij wist dat ik het pad van het nationalisme had verlaten en hij berustte erin. Ook hij had geen goed woord over voor het geweld van het VNJ (bij de IJzerbedevaart van 1996, TR). De VNJ’ers zelf vermeden gesprekken met afvalligen als ik. Dat iemand door na te denken van gedacht kon veranderen, ging er bij hen niet in. Hun oordeel daarover was simpel: ‘Nestbevuiling! Verraad! Spuwen op het verleden!’”, schrijft Wim Claeys op blz. 139.

Tweeëntwintig jaar na die fameuze IJzerbedevaart, waarbij de VNJ-muziekkapel andere deelnemers aan de IJzerbedevaart onder de voeten liep, en een jaar na de bekentenissen in Kinderen van de collaboratie, is niets veranderd.

Begin vorige week bladerde Voorpost-actieleider Nick Van Mieghem vijf minuten lang in een Gentse boekhandel in het boek van Wim Claeys, fotografeerde de bladzijde 139 waaruit we hierboven citeerden, en plaatste dat op Facebook.

Wat volgde was een weinig hoogstaande discussie.
• J.R.: “Het geweld van het vnj…? Wat hebben jullie met die jongen gedaan op de nachelijke (sic) dropping…
• B.D.: “Stoelpoten zonder vaseline. Als dat al niet meer mag…”
• M.H.: “Bert Deckers (oud-VNJ-leider en hoofdredacteur van RechtsActueel, TR) is da daarom waarom ik vierkant kak?”
• B.D.: “Dat is goed mogelijk. En last van splinters?”

Ledy Broeckx reageerde met: “Wim Claeys??? Wie is deze totaal onbekende, onbenullige persoon??? Geef hem geen aandacht maar heb medelijden met hem. Als hij volwassen wordt kan hij misschien nog geholpen worden. Intussen…negeren!”.

Frans Wymeersch, Vlaams Belang-lijsttrekker bij de jongste gemeenteraadsverkiezingen in Sint-Niklaas, reageerde met : “mag hopen dat hij me nooit meer tegenkomt”.

De dood met de kogel

Als laatste postte Lieven Waegeman als commentaar over Wim Claeys de cover van het boek De dood met de kogel. Een boek van Siegfried Debaeke over elf soldaten die wegens desertie uit het Belgisch leger in de Eerste Wereldoorlog geëxecuteerd werden.

Het gaat in de discussie over Wim Claeys echter vooral over de titel en de afbeelding op de cover: Wim Claeys verdient de dood met de kogel, en we zien hoe dit kan gebeuren.

Reacties na een Facebook-bericht over Wim Claeys op 30 oktober 2018

Lieven Waegeman was Vlaams Belang-gemeenteraadslid in Dendermonde tot 2012, waarna hij als onafhankelijke ging zetelen. Hij werd in 2010 tot zes maanden celstraf met uitstel veroordeeld omdat hij als buschauffeur een mentaal gehandicapt meisje met een mes had bedreigd. In 2011 werd hij hiervoor door het hof van beroep in Gent vrijgesproken.

Jan De Beule

Drie mensen gaven een ‘like’ bij de De dood met de kogel-illustratie. Vooreerst Hans-Peter Luyckx die zowat alle reacties op de Wim Claeys-discussie een opgeheven duim gaf. Hans-Peter Luyckx was Vlaams Belang-gemeenteraadslid in Evere en geraakte in 2012 in opspraak omdat hij op een Nederlandse lijst van pedofielen stond.

Hij beloofde bij de gemeenteraadsverkiezingen datzelfde jaar niet op de Vlaams Belang-lijst te zullen staan. Uiteindelijk werd in Evere helemaal geen Vlaams Belang-lijst ingediend voor de gemeenteraadsverkiezingen, en dit jaar evenmin.

De tweede die een like gaf, was Jan De Beule, voorzitter van het Nieuw-Solidaristisch Alternatief (N-SA). Jan De Beule was als 16-jarige het jongste lid van de Vlaamse Militanten Orde (VMO) ooit. Later werd hij voorzitter van het N-SA dat in 2007 is opgericht uit het samenvoegen van vier extreemrechtse groepjes.

Boegbeeld van het N-SA is Eddy Hermy die in zijn jonge jaren switchte van het maoïstische AMADA naar de als privémilitie veroordeelde VMO, tot tweemaal toe werd buiten gegooid bij het Vlaams Blok en in 2011 in Brugge werd veroordeeld voor racisme omwille van een door de VRT gefilmde toespraak die hij gaf op een ‘jeugdcongres’ van het N-SA.

Na een mislukte 1 mei-manifestatie in Antwerpen in 2013 leidde het N-SA enkel nog een bestaan op het internet, al kwamen ze dit jaar nog met een zestal mensen protesteren bij een meeting tegen Schild & Vrienden in Dendermonde.

Jan De Beule bewaart in Hamme het grootse archief over de gloriejaren van de VMO, het Sint-Maartensfonds en meer van dergelijke clubjes.

Dirk Verhaert

De derde die kennelijk vindt dat Wim Claeys de dood met een kogel verdient, is Dirk Verhaert.

Hij is een bedrijfsleider in de Antwerpse haven, gemeenteraadslid voor het Vlaams Belang in Wijnegem sinds 2001 en daar gemeenteraadsfractieleider sinds 2009. Als lijsttrekker is hij op 14 oktober opnieuw verkozen voor de Wijnegemse gemeenteraad de volgende jaren.

Hij was ondervoorzitter van de Vlaams Belang Jongeren, eerste opvolger op de Vlaams Belang-lijst voor de Vlaamse parlementsverkiezingen in 2014, en werd door Gerolf Annemans opgenomen in het Vlaams Belang-partijbestuur. Nu zetelt Dirk Verhaert nog steeds in de partijraad van het Vlaams Belang, het hoogste orgaan van de partij.

Daarnaast is hij ook voorzitter van de serviceclub Marnixring Voorkempen Pater Stracke. Toen deze Marnixring in Schoten in 2015 een prijs uitreikte aan de Antwerpse muziekgroep De Strangers was minister Jan Jambon een van de opgemerkte gasten.

Op de Wim Maes-herdenking op 4 november in Brasschaat was Dirk Verhaert een van de enkele tientallen aanwezigen. Wim Maes is het dit jaar vijftig jaar geleden overleden Antwerps boegbeeld van de VMO. In 1971 werd de VMO van Bob en Wim Maes ontbonden omdat er teveel rechtszaken liepen wegens wandaden van VMO-militanten. Eén maand later richtte Bert Eriksson een ‘nieuwe’ VMO op.

Verkiezingsaffiche Dirk Verhaert bij de jongste gemeenteraadsverkiezingen

Van Lieven Waegeman en Hans-Peter Luyckx kan het Vlaams Belang zich nog gemakkelijk distantiëren als slechts ex-gemeenteraadsleden. Ook Jan De Beule is een ex-gemeenteraadslid voor het Vlaams Belang.

Maar Dirk Verhaert is een man die op alle momenten het vertrouwen kreeg van de Vlaams Belang-leiding. Ook nu nadat hij het idee ‘De dood met de kogel’ voor een auteur en ex-lid van het VNJ leuk vindt?

 

Auteur: Ton Rennenberg

Ton Rennenberg publiceerde eerder op de blog van het Anti-Fascistisch Front (AFF).

Word lid

Word jij lid van Apache? Lees direct verder en steun onafhankelijke onderzoeksjournalistiek. Nu al vanaf 6,25 euro per maand.


Ja, ik word lid

Word nu lid van Apache en geniet van deze voordelen:

  • Toegang tot alle ruim 4.000 artikels
  • Deel de artikels gratis met je vrienden
  • Toegang tot alle dossiers en het volledige archief
  • Treed in discussie met journalisten en andere lezers
  • Korting op events en andere journalistieke producten, zoals e-books