Cinema Apache #4 – Demain. Tijd voor politieke actie.

 Leestijd: 3 minuten

1

Overal ter wereld bedenken mensen oplossingen om de ecologische, economische en sociale crisis aan te pakken. Dat illustreert ‘Demain’, een documentaire met concrete initiatieven uit tien landen. Het is evenwel tijd dat de politieke wereld actie ...

In het kort

Overal ter wereld bedenken mensen oplossingen om de ecologische, economische en sociale crisis aan te pakken. Dat illustreert ‘Demain’, een documentaire met concrete initiatieven uit tien landen. Het is evenwel tijd dat de politieke wereld actie onderneemt om het klimaatprobleem echt aan te pakken.

Klimaatverandering, verwoeste leefgebieden en overbevolking leidden ons naar een kantelpunt. We staan we op de rand van een massavernietigingsgolf. In juni 2012 trokken 21 wetenschappers aan de alarmbel in het wetenschappelijk tijdschrift Nature.

Bekijk de documentaire ‘Demain’ tot zondagavond, 21 oktober, op Apache. De film is gratis voor leden. Word lid en bekijk de film.

De Franse actrice Mélanie Laurent kon niet met de idee om dat haar zoontje moest opgroeien in een wereld waar voedsel, water en brandstof schaars zou worden. Maar tegelijk stoorde ze zich aan de voornamelijk negatieve toon in boodschappen over het klimaat, ecologische landbouw, veilig voedsel of biodiversiteit.(c) Demain

Samen met regisseur Cyril Dion bezochten ze concrete oplossingen in tien verschillende landen. Vertrekkende vanuit de problemen, besteden ze ruimschoots aandacht aan goedwerkende oplossingen op vlak van klimaat, landbouw, energie, economie, democratie en onderwijs.

“We hebben een talent voor het uitbeelden van onze uitsterving en onze neergang”, vat Ron Hopkins, de stichter van het transitienetwerk in Totnes (Verenigd Koninkrijk), het opzet samen. “Maar waar zijn de films die tonen hoe we het probleem aanpakken en oplossen?”

En die oplossingen zijn allerminst een verhaal van verlies of achteruitgang.

Voedselveiligheid

Neem nu onze voedselvoorziening. Als we tegen 2050 met negen miljard bewoners op aarde zijn, moeten we meer op een beperkte oppervlakte dichtbij telen. Maar ook anders telen en eten. En die switch gebeurde al op grote schaal in Detroit bijvoorbeeld. Daar boomt stadslandbouw, en ook op zoveel andere plekken zijn overigens meer dan eerste stappen gezet. “We starten bij onze woonplaats”, is telkens het uitgangspunt.

Maar daar kan het niet bij blijven.

Olivier De Schutter, ex-VN-rapporteur voor het recht op voedsel, herinnert dat al in 2011 werd gezegd dat agro-ecologie de wereldbevolking kan voeden. Toch breken alternatieven maar langzaam door. Hij wijst daarvoor naar onze politieke vertegenwoordigers. “De echte raadgevers van overheden zijn de grote bedrijven en de regeringen buigen voor hun economische belangen”, laat hij optekenen. En dat terwijl agro-ecologie, permacultuur en voedselbossen per hectare meer kunnen opbrengen dan industriële landbouw.

Maar ook op vlak van decentrale groene energieproductie, of afvalverwerking richting zero waste, groeien pioniers uit tot volwassen economische spelers die het verschil maken. Alleen blijven het vaak kleinschalige, los van elkaar staande initiatieven.

Dat het is tijd voor een nieuw economisch model, keert regelmatig terug. “Het absurde van dit globale systeem, is die eindeloze economische groei”, zegt de Franse ecologist en schrijver Pierre Rabhi. “Groei wordt steeds de oplossing genoemd, maar is juist het probleem. Het probleem van die eindeloze groei, is dat het de mensheid onbevredigbaar maakt.”

Zelf energie en voedsel produceren en een deel van de economie herlokaliseren, het is de kern van de transitiebeweging. Centraal in dat economische verhaal staan dan ook complementaire munten. Die valuta zonder rente zijn flexibel en zorgen ervoor dat geld meer ter plaatse circuleert. Bernard Lietaer, voormalig econoom bij de Nationale Bank, ziet een rol voor die munten in het monetair systeem. “Ik denk dat we de euro nodig hebben, plus een wereldmunt die niet de nationale munt is, en we hebben ook valuta nodig voor onze wijk. Dat is een ecosysteem.”

Maar verandering kan maar via politieke weg. En daar ligt momenteel een verpletterende verantwoordelijkheid, op alle bestuursniveaus.

Verpletterende politieke verantwoordelijkheid

“Al die kleinschalige lokale initiatieven zijn belangrijk en moeten de erkenning krijgen die ze verdienen, maar dat alleen is niet voldoende”, merkt journaliste Tine Hens (MO*) op. Zij schrijft al jaren over het klimaat en publiceerde in 2014 het boek ‘Het klein verzet’ (EPO).

“Zolang de politiek geen krachtdadig klimaatbeleid uitstippelt, met visie, gaan we het met al die fantastische en geweldige initiatieven alleen niet redden. De politiek moet keuzes maken, zich loskoppelen van veel te veel lobby’s. Klimaat moet prioriteit worden, we horen doordrongen te worden van het feit dat klimaat geen apart vakje is, maar doorgetrokken wordt in alle beleidsdomeinen. Want de transitie zit niet alleen op heel praktische zaken, maar evengoed in hoe alles gestructureerd en georganiseerd wordt. En net daar loopt ongeveer alles op vast. De omslag is ingezet, maar we hebben heel weinig tijd. Dus hebben we grote structurele veranderingen nodig.”

De politiek draagt dus een verpletterende verantwoordelijkheid. “Het wordt tijd dat overheden op regionale en nationale niveaus beseffen dat het draagvlak er is, dat het nu aan hen is om de nodige moed te tonen door pakweg subsidies aan de fossiele industrie over te hevelen naar steunmaatregelen voor energiebesparing en hernieuwbare energie. Door te durven benoemen dat het huidige landbouwsysteem op zijn grenzen botst en door boeren die op agro-ecologische wijze werken actief te ondersteunen. Door duidelijk te kiezen voor een versterking van het openbaar vervoer en voor fietsen in plaats van het slappe idee van ‘mensen uit de auto lokken.'”

Stedelijke klimaatplannen

En wanneer gemeentebesturen binnenkort met klimaatambities in bestuursakkoorden uitpakken, spreken die best hogere overheden aan op hun verantwoordelijkheid. “Klimaatplannen voor steden zijn goed om mensen wakker te schudden en mee te krijgen, maar hebben te weinig impact op echte verandering. Steden maken hun eigen klimaatplan in een soort van bubbel, in een soort van bizar statistisch spel. Neem bijvoorbeeld Gent of Antwerpen, waar de uitstoot van de havens onder de (Europese) ETS-regels vallen en alle mobiliteit die langs de stad passeert niet in rekening genomen wordt. En we rekenen ook nooit de uitstoot mee die elders gebeurd, op de plekken waar alle producten gemaakt worden die wij hier kopen.”

Demain betekent dus ook: tijd voor politieke actie vandaag.

De film is te bekijken van donderdag 18 oktober 20u tot zondag 21 oktober 23.59u.

Lees het volledige artikel

Word lid

Leden genieten deze voordelen:

  • Onthulling en duiding
  • Een onafhankelijke redactie
  • 5.000+ artikels
  • Geen advertenties
  • Ruimte voor debat
1 maand€ 9,00
1 jaar€ 80,00
Levenslang€ 2.500

Ontdek alle formules

Word lid

Steun onze advertentievrije onderzoeksjournalistiek en mis geen enkele onthulling. Ja, ik word lid