Wie doet beter dan de beste? De inzet in Mechelen

26 september 2018 Gau Paust
strombouts
Sint Romboutstoren in Mechelen (Foto: As Gau Paust)

Met de vingers in de neus, zo lijkt het wel. Alsof niets of niemand burgemeester Bart Somers wat kan doen in de aanloop van de gemeenteraadsverkiezingen. De fractievoorzitter van de Open VLD in het Vlaams parlement doet, samen met de Stadslijst, een gooi naar een vierde ambtstermijn als burgemeester van Mechelen.

Die Stadslijst is een verbond van Somers’ Open VLD, de groenen van federaal Kamerlid Kristof Calvo en de ‘onafhankelijken’ van M+, waarvan de laatste transfer, de Nederlander Piet den Boer, zich als spits in de hoogdagen van Den Malinois voor eeuwig in alle geelrode harten wist te nestelen. Dat den Boer daarvoor speciaal naar de Dijlestad verkaste, hoort bij het spel. Al bleek hij uiteindelijk, door een ‘administratieve vergetelheid’, toch niet speelgerechtigd voor de verkiezingen. Ook N-VA, dat vandaag samen met de Stadslijst én CD&V de bonte kleuren van het Mechels stadsbestuur vormt, heeft met minister van Financiën Johan Van Overtveldt een nieuwe Mechelaar in de rangen. Als lijstduwer weliswaar, want van een échte strijd om de sjerp is er in Mechelen eigenlijk geen sprake.

Alleman fan

Somers is als burgemeester in de loop der jaren uitgegroeid van de man van law & order tot een burgervader met een erg verbindend discours. In interviews klinkt hij quasi als een staatsman. “Allemaal Mechelaars” luidt zijn credo in campagnemodus. Wat kwatongen nog als een doorslagje van de vroegere Antwerpse slogan (‘t Stad is van Iedereen, red.) zouden kunnen wegzetten. Het verschil is dat Somers élke Mechelaar als iemand van de eerste multiculturele generatie ziet. Daarmee zet hij niet alleen elke Mechelaar op gelijke hoogte maar daagt hij hen ook uit tot een engagement voor hun stad

Wist je dat die titel voor ‘Beste Burgemeester’ er eigenlijk kwam doordat Mechelen vluchtelingen expliciet verwelkomde en ondersteuning had geboden?

Of dat het befaamde ‘Mechelse samenlevingsmodel’ is? Dat Mechelaars de laatste jaren steeds fierder door hun straten flaneren, staat buiten kijf. Maar als een even fiere burgervader in de rapte een feestje geeft op de Mechelse Grote Markt om van zijn overwinning als ‘Beste Burgemeester’ te genieten, zien we toch vooral autochtone Mechelaars verschijnen. Maar vergis je niet: bijna 1 op 3 Mechelaars is van buitenlandse komaf. Desondanks trekken de meeste evenementen in de stad vooral een ‘wit’ publiek.

Ook het lokale politiekorps telt met ongeveer 6% opmerkelijk weinig mensen van vreemde origine. Een pijnpunt in heel wat centrumsteden, maar van een burgervader én hoofd van de politiezone Mechelen-Willebroek verwacht je beter. Ook de stadsdiensten tellen maar 10% personeelsleden van buitenlandse herkomst. Opnieuw een onverwacht mager aantal aan het eind van 18 jaren Somers, die diversiteit hoog in het vaandel draagt.

Dat doet ons eraan denken: wist je dat die titel voor ‘Beste Burgemeester’ er eigenlijk kwam doordat Mechelen vluchtelingen expliciet verwelkomde en ondersteuning had geboden? Best opmerkelijk is daarom het huidige, terughoudende standpunt van de Stadslijst over vluchtelingen. De drang om voorop te lopen lijkt verdwenen.

stemcheckMechelen
Een stelling uit de Mechelse Stemcheck waar enkel sp.a en PVDA het mee eens zijn. (Bron figuur: Stemcheck, Mediahuis)

Het imago van migratievriendelijke stad vertoonde recent nog wel wat scheurtjes: er was het handshake-incident met een Mechelse bruid en eerste schepen Marc Hendrickx (N-VA) (waarna Somers zijn schepen eerst wel en dan toch weer niet volgde) en de meme, mét proces, over toenmalig commissaris Jinnih Beels die binnen het Mechelse politiekorps rondging (waarna de bewuste hoofdinspecteur de vrijspraak kreeg).

Schuldenberg

De Dijlestad bloeit en groeit en onderging een magistrale metamorfose. Met prachtig gerenoveerde gebouwen, bewandelbaar binnenwater, opgewaardeerde dorpen en de nieuwste troef: een vrijgemaakte vliet. Dat de Mechelaar er als het ware op elke hoek van de straat ook een camera bij kreeg, vindt niemand hier een issue.

Minder zichtbaar is de schuldenberg. Torenhoog - zoals de prachtige Sint-Rombouts - en ongezien onder Vlaamse centrumsteden. Voor het boekjaar 2017 was die goed voor 3.604 euro schuld per Mechelaar. In Aalst, een even grote centrumstad die eveneens volop transformeert, was dat 1.412 euro per Ajuin (telkens gaat het hier om de gezamenlijke schuld van de stad, OCMW en Autonome Gemeentebedrijven, red.).

schuldMechelen
De Mechelse schuld boomde deze legislatuur - in vergelijking met de schulden van de Vlaamse centrumsteden - tot een absoluut record in het boekjaar 2017. (Bron data: Financiële profielentool van de Vlaamse overheid - Grafiek: As Gau Paust)

De Mechelse oppositie - met Vlaams Belang en de sp.a van Vlaams parlementslid Caroline Gennez voorop - hamert al verscheidene jaren op die schuldenlast. En zelfs de Mechelse N-VA, die de voorbije legislatuur nochtans mee aan de bestuursknoppen zat, voert met minister Van Overtveldt campagne voor een soberder financieel beleid.

Ook de Antwerpse gouverneur Cathy Berx duwt al verschillende jaren op die tere plek. Net zolang tot het Mechels stadsbestuur haar begroting bijstuurt. Vooral de bulletleningen zijn daarbij een doorn in het oog. (Dat zijn leningen die de stad pas in een verre toekomst moet aflossen, ver voorbij de huidige meerjarenplanning, red.) Niet helemaal verrassend stelde het stadsbestuur bij de de begroting voor 2018 een schuldafbouw voorop.

Maar de gouverneur heeft nog meer kritiek en stelt ook vragen bij de verkoop van sommige gebouwen door het stadsbestuur “waarvan het niet duidelijk is of de geraamde opbrengsten en realisatietermijnen realistisch zijn” (Een fragment uit de brief van de gouverneur naar aanleiding van het budget voor 2017, red.). Concrete dossiers noemde ze toen niet, al wil het toeval dat de bekende evenementenhal De Nekkerhal eind 2017 een aantal miljoenen boven de minimumprijs die het stadsbestuur vooropstelt, werd geschat. Dat het voormalige zwembad de Ouwen Dok eerder in 2016 voor 100.000 euro was verkocht aan een hotelketen ligt dan weer bij de oppositie op de maag - al investeert de bewuste firma Van der Valk zelf nog vele euro’s in het monument om er een viersterrenhotel van te kunnen maken (Het gebouw werd geschat op 3 miljoen euro, maar kon voor die prijs nooit een koper vinden, red.).

Plopperdeplop

Ondertussen doet de Mechelse bevolkingsgroei, naast betaalbaar wonen, ook naar open ruimtes snakken. Tegen het jaar 2035 komen er, volgens Statistiek Vlaanderen, ongeveer 10.000 inwoners bij. Ruim 96.000 Maneblussers zijn er dan.

Een vijftal actiegroepen lieten midden september via een open brief aan burgemeester Somers weten “dat zij de oppositie niet zijn”. Ze verwijten het stadsbestuur moeilijk om te kunnen met kritiek

Onder druk van bouw- en stadsvernieuwingsprojecten ijveren verschillende actiegroepen voor het behoud van de Mechelse natuur. Soms met succes of met de rechtbank aan hun zij, zoals in het geval van het RUP Spreeuwenhoek, dat opnieuw naar de tekentafel werd verwezen. (Lees het dossier dat Apache hierover opbouwde, red.)

Toch voelt lang niet elke burger zich even goed gehoord door het stadsbestuur. Een vijftal actiegroepen lieten midden september via een open brief aan burgemeester Somers weten “dat zij de oppositie niet zijn”. Ze verwijten het stadsbestuur moeilijk om te kunnen met kritiek. Eén van de laatst bijgekomen actiegroepen focust op het bos nabij Technopolis (de ‘Groene Buffer’, red.) waar Studio 100 zinnens is een Plopsaqua-waterpark te bouwen. De actiegroep doet dit onder meer met ludieke filmpjes en laat niet na te vermelden dat grote baas Hans Bourlon de zwager is van Somers.

(lees verder onder de foto)
Dodoens
Standbeeld Rembert Dodoens in de Mechelse Kruidtuin. (Foto: As Gau Paust)

Changez

Wie de Mechelse gemeenteraad maar met een half oog volgt, heeft zich de laatste tijd toch een paar keer in de ogen moeten wrijven. Let even goed op: actrice Tine Van den Brande die in 2012 als onafhankelijke op een sp.a-lijst stond, verruilde onlangs samen met Bert Delanoeije, haar zitje in de gemeenteraad voor een plek op de Stadslijst via Groen. Schepen Bart De Nijn verliet recent dan weer de N-VA en trekt straks als lijstduwer van CD&V naar de kiezer. En ook gemeenteraadsvoorzitter en ex-schepen Chris Backx stapte over, ook al van N-VA maar dit keer richting Open VLD. Zo wordt het moeilijk om de zweem van opportunisme uit de Mechelse Raadzaal te krijgen. Al geeft de stoelendans ook aan dat de standpunten van de klassieke partijen niet per se erg ver van elkaar liggen.

Of er ook nieuwe kleuren bijkomen na 14 oktober? PVDA hoopt, met acteur Dirk Tuypens aan kop, kans te maken op een zitje in de gemeenteraad. Ook Be.One, de nieuwe partij van Abou Jahjah, hoopt potten te breken, maar een zetel binnenhalen zou een zeer opmerkelijke prestatie zijn. Temeer doordat lijsttrekker Hakim Boutkabout expliciet inzet op ‘radicale gelijkheid’ en daarbij voornamelijk in de vijver van de Mechelse moslimgemeenschap vist.

The Great Communicator

En wil dat nu net dat de baseline van Bart Somers zijn - “Iedereen Mechelaar”, weet je wel. Geregeld vergelijkt Somers daarbij zijn stad met de periode van voor de extreme make-over, toen zijn partij nog op de oppositiebanken zat. Een wereld van verschil, jazeker, al is het wel de vraag of elke vergelijking altijd even relevant is 18 jaren later, want ook negatieve evoluties komen voor. Critici verwijten Somers te vaak een goednieuwsshow op te voeren.

Toch zijn het vaak erg straffe cijfers waarmee Mechelen uit kan pakken. Geplukt uit de laatste Stadsmonitor bijvoorbeeld, waarin het vertrouwen in het stadsbestuur (52%) piekt in vergelijking met andere centrumsteden (en het Mechels stadsbestuur met ±10% inwoners met ‘weinig vertrouwen’ bovendien een hele kleine groep weerstanders kent, red.). Wat ongetwijfeld een goede graadmeter is voor de komende verkiezingen.

Mechels vlietje
Een Mechels vliegje (Foto: As Gau Paust)

Vreemd genoeg verzamelde Mechelen geen cijfers over haar wijken (samen met Hasselt is Mechelen de enige centrumstad die geen deelgebieden liet onderzoeken voor de Stadsmonitor, red.). Op die manier vertroebelt de Stadsmonitor het beeld over Mechelen. Dorpen en wijken kunnen namelijk erg verschillen van de doorsnee van de stad. Om maar iets te noemen: in een wijk als Arsenaal is ongeveer 72% van de minderjarigen van vreemde komaf, terwijl dat in de dorpen Heffen, Hombeek en Leest rond de 15% is. Dat sommige thema’s daardoor andere accenten kunnen krijgen, wijk per wijk, ligt voor de hand.

Maar de Mechelse prestaties mooi inkleden is Somers op het lijf geschreven. Als de VN Mechelen uitkiest als gaststad voor een congres over steden en migratie - hét thema waardoor Somers verkozen werd als ‘Beste Burgemeester’ - dan schreeuwt hij zijn trots terecht van de daken in het eigen stadsmagazine. Dat de stad én de federale overheid daar ook wel wat centen tegenover stelden, hoor of lees je dan weer niet. Of ook die keer toen we dankzij een vergeten microfoon in de gemeenteraad konden meevolgen hoe Somers zich voorbereidde op een repliek, laat een glimp van de getalenteerde communicator zien.

In tussentijd blijven de meeste Mechelaars tevreden met hun stadsbestuur. Een positieve vibe waarbij vooral de Stadslijst garen lijkt te spinnen

In tussentijd blijven de meeste Mechelaars tevreden met hun stadsbestuur. Een positieve vibe waarbij vooral de Stadslijst garen lijkt te spinnen. De grote vraag is daarom veeleer hoeveel partijen Bart Somers straks nog nodig heeft om zijn vierde mandaat mee aan te vangen.

LEES OOK