Werkgeversorganisaties pleiten voor economische migratie

 Leestijd: 5 minuten5

Willen we de economie laten draaien, hebben we hoog- en laagopgeleide migranten nodig om onze eeuwig openstaande vacatures in te vullen. Daarom starten werkgeversorganisaties nu het debat rond economische migratie. In Zweden doen ze het al tien jaar, met succes.

‘België heeft dringend meer nood aan hoogopgeleide migranten’, kopte De Morgen enkele weken geleden. Een miljoen hoogopgeleiden hebben we nodig om de economie draaiende te houden, en die hebben we zelf niet voorhanden dus moeten we ze zoeken in andere landen.

Ook de knelpuntberoepen zijn jaar na jaar min of meer dezelfde. Blijkbaar slagen we er niet in om onze eigen werklozen die profielen te laten invullen. ASAP interim trekt dan maar naar Polen, Roemenië en Portugal, op zoek naar heftruckchauffeurs en machinebedieners.

“Nooit waren er meer openstaande vacatures die maar niet ingevuld raken”, zegt woordvoerder van werkgeversorganisatie VBO Bart Croes. “Via de statistieken van Eurostat zien we het aantal oningevulde vacatures zienderogen toenemen. In 2014 waren het er 83.000, in 2015 90.000 en in 2016 al meer dan 110.000.”

(Foto: Pixabay (c) Joko_Narimo)

Brand in de keuken

Het VBO gelooft dat we snel moeten schakelen als we onze economie willen laten doorgroeien. Daarmee bedoelt de organisatie om economische immigratie mogelijk te maken, en dat zowel voor hoog- als laagopgeleiden.

Unizo: “We moeten het debat voeren op een moment dat de keuken nog niet in brand staat”

Ook Unizo pleit voor economische immigratie. “De noodzaak is erg groot”, aldus Karel Van Eetvelt, nog tot eind van de maand gedelegeerd bestuurder. “We moeten het debat voeren op een moment dat de keuken nog niet in brand staat. Maar de schaarste komt eraan want de economie groeit terug en de babyboomers gaan met pensioen. De vervangingsbehoefte dringt zich op.”

De problematiek staat in de top drie van meest gestelde vragen aan het servicecenter van Unizo. Werkgevers gaan ten rade bij de organisatie omdat ze niemand vinden voor een bepaalde vacature. Vaak gaat het over knelpuntberoepen, maar ook uitvoerende jobs waar basisgeschooldheid voldoende is, raken vaak maar moeilijk ingevuld.

Voorwaarden

Belangrijk voor Unizo is wel dat we economische immigratie bekijken binnen een breder kader. We moeten ons afvragen welke immigratie aanvaardbaar is, welke begeleiding we voorzien, hoe we de controle organiseren en de immigratie sturen zodat we de negatieve effecten – mensen die hier wonen maar geen bijdrage leveren – zo veel mogelijk kunnen uitsluiten.

Zowel het VBO als Unizo pleiten voor een en-en-aanpak. “Naast een soepele economische immigratie moeten we aandacht besteden aan de opleidingen van werkzoekenden om hen te leiden naar knelpuntberoepen”, zegt Croes. “We moeten ook meer inzetten op herscholing en vorming van wie al in ons land verblijft”, vult Van Eetvelt aan.

Impact op Belgen

Het is voor het eerst dat Unizo zo expliciet pleit voor economische immigratie. De organisatie nam wel al ad hoc-oplossingen, zoals in 2015 toen ze asielzoekers in het Maximiliaanpark informeerde over ondernemen en werken in België. “We hebben het debat nog nooit echt op gang getrokken omdat mensen meteen denken dat we zo werklozen kansen willen afnemen, of erger, dat we jobs van mensen willen afpakken in het voordeel van immigranten. Uiteraard is dat niet de bedoeling”, stelt Van Eetvelt.

Volgens een reeks Amerikaanse economisten leidt meer immigratie niet tot minder jobs voor de autochtone bevolking. Integendeel

Volgens een reeks Amerikaanse economisten, ondervraagd door The New York Times leidt meer immigratie niet tot minder jobs voor de autochtone bevolking. Integendeel, immigratie in de Verenigde Staten zou eerder zorgen voor economische groei die zowel de levens van de immigranten als van de Amerikanen verbetert. Economen wijzen bovendien een puntensysteem af dat geschoolden bevoordeelt. Beter is om te werken volgens de behoefte van de werkgevers en de markt.

Politieke reactie

Unizo polste in het verleden al bij ministers van Werk. Zij stonden niet meteen te springen om een nieuwe migratiegolf op gang te trekken, maar waren wel bereid om de problematiek van de openstaande vacatures in te vullen.

Toch is er blijkbaar wel animo bij politieke partijen om te debatteren over economische immigratie. De organisatie voor clandestiene arbeidsmigranten OR.C.A. ging bij hen langs met een voorstel en merkte interesse. “Ze hadden allen een luisterend oor. Al vermoed ik dat het niet meer voor deze legislatuur zal zijn, hoop ik wel dat we een debat kunnen opstarten in het Vlaams parlement”, zegt coördinator Jan Knockaert. “Het is ook wel tijd om ermee aan de slag te gaan.”

Bij de vorige verkiezingen werd reeds gesproken over actieve en passieve migranten, maar daar gebeurde tot op heden niets mee.

In Zweden kan een werkgever na tien dagen een vacature zonder inmenging van de overheid openstellen voor inwoners van landen buiten de Europese Unie.

Zweedse model

Het voorstel van OR.C.A. is gebaseerd op het Zweedse systeem. Daar kan een werkgever na tien dagen beslissen om een vacature zonder inmenging van de overheid open te stellen voor inwoners van landen buiten de Europese Unie.

Het Zweedse model moet volgens Knockaert wel worden bijgeschaafd en aangepast aan de Belgische arbeidsmarkt. “Tien dagen is kort. We kunnen bijvoorbeeld kiezen voor zes maanden vooraleer de vacature wordt opengezet voor derde landen.” Ook Unizo ziet graten in het Zweedse systeem als het inderdaad aangepast wordt naar de Belgische arbeidsmarkt.

Het systeem bestaat in Zweden sinds 2008 en is succesvol. “De arbeidmigranten gaan aan de slag als huishoudpersoneel, schoonmakers en in de horeca. Maar ook hoogopgeleiden grijpen hun kans”, aldus Knockaert. “Nu doet België aan de meest minimale invulling van arbeidsmigratie. We reiken maar een aantal keer per jaar de klassieke arbeidskaart uit, en dat vooral aan hoogopgeleiden. Of voetballers.”

De werkgeversorganisaties en ngo’s krijgen bijval uit de academische wereld. Volgens econoom en UGent-professor Stijn Baert moet er een migratiebeleid komen dat durft economische immigratie te stimuleren. “We moeten aan de grens durven selecteren op de complementariteit met onze arbeidsmarkt. Dat is geen absurd idee, ook andere landen zoals Canada en Engeland doen het al”, aldus Baert.

Ethische kwesties

OR.C.A. benadrukt wel dat de arbeidsvoorwaarden dezelfde moeten zijn als voor Belgische werknemers. Het risico dat op die manier nieuwkomers de zwaardere beroepen zullen invullen terwijl Belgen betere jobs doen, bestaat. “Maar doorgroeien kan en ze kunnen zich ook organiseren, iets wat nu niet kan in de informele economie”, aldus Knockaert.

11.11.11.: “Er is immers nu reeds een migratiestroom via de irreguliere manier, ondanks het ontbreken van officiële kanalen”

Die informele economie is omvangrijk. Volgens de ngo voor ontwikkelingssamenwerking 11.11.11. zijn er meer dan 100.000 mensen zonder wettig verblijf in België en zijn velen nu al aan de slag in de huishoudsector, horeca of op bouwwerven met alle vormen van uitbuiting tot gevolg.

Daarom pleit ook 11.11.11. voor een officieel kanaal voor economische immigratie voor derde landers. “Er is nu immers reeds een migratiestroom via de irreguliere manier, ondanks het ontbreken van officiële kanalen”, zegt Flor Didden, beleidsmedewerker Migratie.

Maar is het geen onethisch systeem? Het zou dan wel bestaan naast het reeds bestaande migratiebeleid, maar het zou kansen geven aan specifieke profielen. Professor Baert vindt dat we niet kunnen spreken van discriminatie. “De keuze om iemand al dan niet toe te laten tot ons land en arbeidsmarkt zou immers worden gemaakt op basis van objectieve gronden.”

(Foto: Pixabay (c) Joko_Narimo)

(Foto: Pixabay (c) Joko_Narimo)

Opdracht voor werkgevers

Zeker is wel dat er nog een en ander zal moeten veranderen bij de werkgevers. Volgens Hannelore Waterschoot, oprichter van het recruteringsbureau voor hoogopgeleiden met een migratie-achtergrond Talentree moeten bedrijven meer inzetten op diversiteit: “Bedrijven leggen nog te weinig het verband tussen diversiteit en innovatie, internationalisatie en groei. Zeker de klassiekere kmo’s fixeren nog te veel op de kennis van het Nederlands of Frans.”

Pascal Debruyne, beleidsmedewerker Integratie bij Vluchtelingenwerk Vlaanderen, vult aan dat de werkgevers, de Vlaamse en federale regering ook werk moeten maken van een antidiscriminatiebeleid voor de arbeidsmarkt. Dat het dringend is toont onderzoek aan. Door discriminatie op de werkvloer willen sommige hoogopgeleiden met een migratie-achtergrond naar het buitenland trekken.

Actieplan Diversiteit

Werkgeversorganisaties VBO, UNIZO, VOKA, UCM, UWE, Unisoc, BECI en AGROFront lijken dat alvast te beseffen. Eind juni lanceerden zij het Actieplan Diversiteit om “ondernemingen erop te wijzen dat ze voordelen kunnen halen via een uitgekiend diversiteitsbeleid”. Bedoeling is ook om de bedrijven te ondersteunen bij de uitvoering ervan.

Begin juli stelden ze het plan voor aan minister van Werk Kris Peeters (CD&V). In dezelfde week zette Peeters door om de mystery calls toch in te voeren, ondanks verzet van coalitiepartners N-VA en Open Vld en tot grote frustratie van de werkgeversorganisaties. Zij moeten niet weten van de bewuste praktijktesten.

Tom De Bruyn: “Het thema wordt misbruikt om een punt voor of tegen migratie te maken”

Of het debat nu ook echt op gang wordt getrokken, valt af te wachten. Het thema van economische immigratie is erg gepolitiseerd. “De argumenten zijn vaak maar halve waarheden en niet gebaseerd op wetenschappelijk onderbouwde feiten”, zegt HIVA-onderzoeker Tom De Bruyn. “Het thema wordt misbruikt om een punt voor of tegen migratie te maken. We moeten debatteren over economische immigratie, maar dan wel op een eerlijke manier.”

Auteur: Kaja Verbeke

Kaja Verbeke volgde na haar Master Journalistiek aan de UGent de postgraduaat Internationale Researchjournalistiek van het Fonds Pascal Decroos. In 2015 werd haar reportage over de Mapuche-indianen uitgezonden in het programma Vranckx (Canvas), en trok ze langs verschillende steden met een bijhorende foto-expositie.

Word lid

Lees direct verder en steun onafhankelijke onderzoeksjournalistiek. Nu nog aan 6,66 euro per maand.


Ja, ik word lid

Word nu lid van Apache en geniet van deze voordelen:

  • Toegang tot alle ruim 4.000 artikels
  • Deel de artikels gratis met je vrienden
  • Toegang tot alle dossiers en het volledige archief
  • Treed in discussie met journalisten en andere lezers
  • Korting op events en andere journalistieke producten, zoals e-books