De Bilderberggroep: een mythisch machtsbastion?

 Leestijd: 5 minuten3

Weinig genootschappen spreken zo tot de verbeelding als de Bilderberggroep. Tijdens de Koude Oorlog was de groep omstreden vanwege zijn ultraconservatieve en geheime karakter, vandaag presenteert het zich als een open ideeënplatform, waar weliswaar alleen de elite welkom is.

Donderdag 1 juni 2017. Leden van de Bilderberggroep strijken neer in de Amerikaanse staat Virginia. Een gezelschap van toppolitici, adviseurs, industriëlen en leden van de adel en koninklijke families bivakkeert enkele dagen in het Marriott Hotel in Chantilly, op amper 48 kilometer van het Witte Huis.

De schaduw van de omstreden Amerikaanse president hangt over de bijeenkomst. Op de conferentie zijn twee adviseurs van Trump aanwezig – Wilbur Ross en Paypal-miljardair Peter Thiel – en helemaal bovenaan de agenda staat één gespreksonderwerp: “De regering Trump – de stand van zaken’. Ook Eric Schmidt, spilfiguur bij Google en bekend criticus van Trump, is aanwezig.

Er waren ook drie Belgen aanwezig: Gwendolyn Rutten, Pierre Wunsch en Thomas Leysen

Doel van de bijeenkomst: vier dagen lang achter gesloten deuren vrijuit discussiëren over belangrijke ontwikkelingen in de wereld. Zoals daar zijn: de oorlog om informatie, de groei van het populisme en de vraag of globalisering kan worden afgeremd. “Er is geen gewenst resultaat van de gesprekken en er wordt ook geen rapport geschreven”, geven de regels van de groep aan. Er wordt ook niet gestemd en evenmin worden beleidsverklaringen afgelegd.

In de Vlaamse pers was er niet veel aandacht voor de bijeenkomst van de Bilderberggroep, al waren er ook drie Belgen aanwezig: Gwendolyn Rutten (voorzitter Open VLD), Pierre Wunsch (vicegouverneur van de Nationale Bank) en Thomas Leysen (voorzitter van de KBC-groep, Umicore).

Afgelegen kastelen

Wellicht heeft het ermee te maken dat de mythe die decennialang rond de Bilderggroep hing voor een groot deel verdwenen is. Een bijeenkomst van een elite die achter gesloten deuren de wereldorde bepaalt? Nee, misschien is dat toch wat overtrokken. De groep zelf legt ook meer openheid aan de dag: het maakt de agendapunten bekend, net als de lijst van de 131 aanwezigen uit 21 Noord-Amerikaanse en Europese landen.

Het dubieuze imago dat eerder rond de bijeenkomsten hing had ook te maken met een van de oprichters: de Nederlandse Prins Bernhard van Lippe-Biesterfeld

Het staat in schril contrast met de geheime ontmoetingen die de Bilderberggroep in het verleden organiseerde op zwaarbewaakte, afgelegen kastelen. Het dubieuze imago dat eerder rond de bijeenkomsten hing had ook te maken met het feit dat een van de oprichters, de Nederlandse Prins Bernhard van Lippe-Biesterfeld, betrokken bleek bij een smeergeldaffaire bij vliegtuigbouwer Lockheed en gelinkt werd aan het nazisme. Hij zette de groep op met onder meer bankier David Rockefeller en de Poolse adviseur Joseph Reti.

De Bilderberggroep kwam voor het eerst bijeen in 1954 in het Bilderberghotel in Oosterbeek, nabij Arnhem. Opzet was de machtigen der aarde in een informele setting aan de praat te krijgen en de relaties tussen Europa en de VS te verbeteren. Open, ongedwongen en ver van de buitenwereld. De bijeenkomst vond plaats tegen de achtergrond van de Koude Oorlog, waarbij Europa en de VS toenadering zochten om een blok te vormen tegen de Sovjet-Unie.

De deelnemerslijst oogt steevast indrukwekkend

Uitnodigingsbeleid

Sindsdien komt de conferentie één keer per jaar bijeen, in Europa of de VS. Eén constante daarbij: de deelnemerslijst – ruim honderd wereldleiders, topondernemers, leden van koninklijke families, hooggeplaatste ambtenaren en academici – oogt steevast indrukwekkend. Gasten komen enkel op uitnodiging van de organisatie zelf en zijn alleen welkom als ze iets hebben toe te voegen. Daardoor komen er ieder jaar nieuwe mensen bij en vallen er ook weer mensen af. Van Henry Kissinger, David Rockefeller en Bill Clinton over voormalig Fiatbaas Gianni Agnelli en de Franse bankier Edmond de Rotschild, tot Romani Prodi, José Luiz Zapatero en prins Filip: allen werden ze – sommigen zelfs meermaals – gesignaleerd op een Bilderberg-bijeenkomst.

Eerdere conferenties zouden een sleutelrol hebben gespeeld bij onder meer de invoering van de euro, en de Amerikaanse invasies in Kosovo en Irak

De Belg Etienne Davignon was jarenlang voorzitter van de groep. In een interview lichtte hij jaren geleden een tip van de sluier die al meer dan een halve eeuw over Bilderberg hangt. “Ik begrijp dat het heel verleidelijk is om complotten achter Bilderberg te zoeken, maar we staan op ons vertrouwelijke karakter om te vermijden dat genodigden hun inzichten aan de publieke opinie zouden aanpassen. Dat zou het nut van Bilderberg ondergraven.”

Doel van de conferenties was volgens Davignon reflecteren op wat er leeft in de maatschappij. En dat middels “een dialoog tussen de kenners en het publiek, geen colloquium waarop een expert zijn eigen wijsheden debiteert. De insteek is ook steeds beleidsmatig. Maar er worden geen conclusies getrokken. Alle deelnemers hebben hun eigen opinie, maar Bilderberg heeft er geen.”

Sleutelrol

Criticasters dichten Bilderberg flink wat macht toe, hoezeer betrokkenen dat ook proberen te relativeren. Eerdere conferenties zouden een sleutelrol hebben gespeeld bij onder meer de invoering van de euro, en de Amerikaanse invasies in Kosovo en Irak.

Ook internationale topfuncties krijgen de zegen van de Bilderbergers

Ook internationale topfuncties krijgen de zegen van de Bilderbergers. Onder meer Bill Clinton, Tony Blair en Romano Prodi zouden bij hun aanstelling tot president van respectievelijk de VS, het Verenigd Koninkrijk en Italië de zegen van Bilderberg hebben gekregen.

Dat geldt ook voor de aanstelling van Herman Van Rompuy als voorzitter van de Europese Raad. Tenminste, dat is de overtuiging van de Britse journalist Tony Gosling, die actief oppositie voert tegen de groep. “Al van bij het prille begin van de Europese Commissie oefent Bilderberg een sterke invloed uit op haar besluitvorming”, zegt hij.

Vooral het stuurcomité, met diplomatieke zwaargewichten als Henry Kissinger en Etienne Davignon, speelt daarbij een cruciale rol, meent Gosling. “Oorspronkelijk waren de Bilderbergconferenties bedoeld als een soort Trans-Atlantische vergadering om Europa bij de VS te houden, uit schrik voor de Sovjet-Unie. Maar gaandeweg zag je de invloed van Bilderberg op de Europese Commissie toenemen. Achter de schermen regelde Bilderberg alle belangrijkste postjes. De lijst met Bilderberg-favorieten die uiteindelijk op een hoge post terechtkomen, wordt steeds langer.”

Praatclub

Gosling: ‘Ze nodigen iemand uit, er vindt een wederzijdse beïnvloeding plaats en Bilderberg zorgt er nadien voor dat de persoon in kwestie een Europese topjob krijgt’

Ziet Gosling spoken? De timing tussen aanwezigheid op conferenties en benoemingen van bepaalde hooggeplaatsten is op zijn minst opmerkelijk. In 1991 woont Clinton de conferentie in het Duitse Baden-Baden bij, één jaar later wordt hij voorgedragen als officiële Democratische kandidaat voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen. In 1993 maakt Tony Blair zijn opwachting in Athene, één jaar later schopt hij het tot leider van zijn Labour Party. Ook bij de Brit Lord George Robertson (secretaris-generaal van de NAVO in 1999), diens opvolger Jaap de Hoop-Scheffer en de Luxemburger Jacques Santer (voorzitter van de Europese Commissie in 1995) springt de aanwezigheid op een Bilderberg-bijeenkomst in het oog. “De tactiek die Bilderberg hanteert is overduidelijk”, zegt Gosling. “Ze nodigen iemand uit, er vindt een wederzijdse beïnvloeding plaats en Bilderberg zorgt er nadien voor dat de persoon in kwestie een Europese topjob krijgt.” Insinuaties die – niet verrassend – door de Bilderberggroep zelf resoluut afgewezen worden.

Ook de Nederlandse historicus Gerard Aalders is het niet (helemaal) eens met Gosling. Hij ontkracht de mythe die rond de Bilderberggroep hangt in zijn boek ‘De Bilderbergconferenties. Organisatie en werkwijze van een geheim Trans-Atlantisch netwerk’. Dat er behoorlijk van de pot gerukte complottheorieën rond de groep circuleren, heeft te maken met de geheimzinnigheid die de leden zelf voor een deel in stand houden. Een geheime wereldregering is het niet, zegt Aalders.

Aalders:’Dat er behoorlijk van de pot gerukte complottheorieën rond de groep circuleren, heeft te maken met de geheimzinnigheid die de leden zelf voor een deel in stand houden’

Wat het wel is, is een praatclub van voornamelijk blanke heren. “Zakenmensen, bankiers, politici, wetenschappers en soms een verdwaalde journalist. Ze zitten gezellig bij elkaar in een comfortabel resort om fris van de lever te debatteren over actuele onderwerpen in de wereld. Dat was in 1954 zo en dat is nog steeds zo. Er zit natuurlijk wel voor miljarden aan investeringsvermogen bij elkaar. Het zijn machtige mensen en het is een van de mooiste netwerken ter wereld. Ze zijn nogal rechts. Ze beslissen niet, ze hebben geen uitvoerende macht, maar ze wisselen wel ideeën uit. Daar sijpelt natuurlijk wel het een en ander van door. Die invloed is niet meetbaar.”

In bovenstaand stuk werd meermaals geciteerd uit het artikel ‘Bilderberg’ van Lander Deweer en Frans Demets, dat werd gepubliceerd in De Morgen, op 21 november 2009.

 

Auteur: Dominique Soenens

Journalist gespecialiseerd in economische en socio-economische onderwerpen. Ook gebeten door technologie en privacy. Werkte voor Vacature Magazine en De Morgen en daarvoor als freelance journalist. In mei verscheen zijn boek ‘Lobbying in de Wetstraat’ bij uitgeverij EPO.

Word lid

Word jij lid van Apache? Lees direct verder en steun onafhankelijke onderzoeksjournalistiek. Nu al vanaf 6,25 euro per maand.


Ja, ik word lid

Word nu lid van Apache en geniet van deze voordelen:

  • Toegang tot alle ruim 4.000 artikels
  • Deel de artikels gratis met je vrienden
  • Toegang tot alle dossiers en het volledige archief
  • Treed in discussie met journalisten en andere lezers
  • Korting op events en andere journalistieke producten, zoals e-books