Oosterweel: het wordt buigen of barsten

 Leestijd: 5 minuten0

Worden de actiegroepen aan het lijntje gehouden door de Vlaamse Regering en de BAM? Een recente voorstelling op het Antwerps districtscollege van de ‘definitieve plannen’ voor de Oosterweelverbinding voedt de onrust.

Vorige week werden op het Antwerps districtscollege de ‘definitieve plannen’ voor de Oosterweelverbinding voorgesteld door de kabinetschef van Koen Kennis (N-VA) en iemand van de stedelijke administratie.

Op de plannen die Apache kon inkijken, staat de Oosterweelverbinding getekend zoals ze altijd is bedoeld: de omstreden ‘heavy’ versie dus en niet de ‘light’ variant die de basis vormt van het akkoord, gesloten tussen de Vlaamse Regering, Beheersmaatschappij Antwerpen Mobiel (BAM) en de actiegroepen stRaten-generaal, Ademloos en Ringland. “Als ik dit zie, stel ik me zeer grote vragen”, reageert Wouter Van Besien (Groen).

Tegelijk is er de vaststelling dat de actiegroepen over waterdichte argumenten voor de ‘light’ variant beschikken. Feiten waar de BAM simpelweg niet omheen kan.

Koen Kennis (Foto: Reporters © Scheire)

Historisch akkoord

Op 15 maart 2017 zetten de Vlaamse Regering en de Antwerpse actiegroepen stRaten-generaal, Ademloos en Ringland hun handtekening onder een historisch akkoord: het ‘toekomstverbond voor bereikbaarheid en leefbaarheid‘.

Na jaren vol twist zoeken alle actoren momenteel samen in een zogeheten ‘werkgemeenschap’ naar oplossingen die de leefbaarheid en de mobiliteit in en om Antwerpen moeten verhogen.

Dat de partijen samen aan tafel zitten, heeft veel te maken met een lopende procedure bij de Raad van State. Samen met enkele burgers stapten stRaten-generaal en Ademloos naar het hoogste administratief rechtscollege. Ze zijn van oordeel dat het Meccanotracé als alternatief voor het BAM-tracé (met de fameuze Oosterweelverbinding in ‘heavy’ versie) niet correct werd behandeld in het milieu-effectenrapportonderzoek.

Die stap naar de Raad van State kwam er na jaren vol vruchteloze pogingen om de Vlaamse Regering op andere ideeën te brengen. Lees: het Meccanotracé dat de Antwerpse binnenstad ontziet ernstig te onderzoeken en niet mordicus vast te houden aan het “beslist beleid” waarin de Oosterweelverbinding ‘heavy’ centraal staat.

In een voorlopig advies gaf de Raad van State de actiegroepen over de hele lijn gelijk. De druk van een definitieve negatieve uitspraak maakte de Vlaamse Regering plots een heel stuk inschikkelijker. De actiegroepen werden voor het eerst erkend als officiële gesprekspartners en iedereen ging rond de tafel zitten. In overleg wordt nu een oplossing gezocht waarin iedereen zich kan vinden.

De druk van een definitieve negatieve uitspraak van de Raad van State maakte de Vlaamse Regering plots een heel stuk inschikkelijker

Compromisvoorstel

Naast het hangende vonnis van de Raad van State was er ook een compromisvoorstel, geformuleerd door overkappingsintendant Alexander D’Hooghe: een ‘radicaal haventracé’ waarmee het doorgaand verkeer maximaal buiten Antwerpen wordt gehouden, in combinatie met een zogenoemde Oosterweel ‘light’. In tegenstelling tot wat het geval zou zijn bij het klassieke BAM-tracé en de Oosterweel ‘heavy’, zou de Oosterweel light enkel nog dienen voor de stedelijke ontsluiting en niet meer voor het doorgaand verkeer.

Geen BAM-tracé met Oosterweelverbinding heavy dus. Ook geen Meccano meer, maar een Oosterweel light, samen met een radicaal haventracé. Daarvoor tekenden alle betrokkenen half maart het fameuze toekomstverbond. Over de concrete invulling van dat grote principe wordt er intussen al enkele maanden druk onderhandeld.

Het radicaal haventracé met een Oosterweel 'light' (Beeld: stRaten-generaal)

Oosterweel

Dat er weinig of niets over de lopende gesprekken uitlekt, zou erop kunnen wijzen dat de neuzen in dezelfde richting staan, maar er zijn ook elementen die het tegendeel doen vermoeden. Het hele dossier heeft tal van grote en kleinere afgeleide problemen. Daarover lijkt een compromis haalbaar, maar de crux van het hele verhaal is en blijft wat het altijd is geweest: de Oosterweelverbinding.

Hoe moet die Oosterweel light eruit zien? De prangende vraag is of de Vlaamse Regering – vertegenwoordigd door de BAM – en de actiegroepen daarover overeenstemming kunnen vinden. Vooral stRaten-generaal en Ademloos hebben er nooit een geheim van gemaakt dat de nieuwe Oosterweelverbinding een echte light-variant moet zijn van de oude Oosterweelverbinding heavy. Een variant die doet wat hij belooft te doen: enkel het stedelijk verkeer ontsluiten en geen doorgaand verkeer aantrekken. De capaciteit van zo’n Oosterweel light moet met andere woorden fors kleiner zijn dan de capaciteit voorzien in de oorspronkelijke Oosterweel heavy.

Oosterweel heavy (links) versus Oosterweel light (rechts)

Oosterweel heavy (links) versus Oosterweel light (rechts) (Beeld: stRaten-generaal)

Die bezorgdheid van de actiegroepen is ook met zoveel woorden opgenomen in het toekomstverbond:

(…) rest ons de aanzet tot oplossingen voor de resterende pijnpunten verder uit te werken door in de lopende project-MER Oosterweelverbinding uitvoeringsvarianten te bestuderen die samenhangen met een gereduceerde capaciteit van de kanaaltunnels tussen het Oosterweelknooppunt en de Antwerpse Ring.

Uitgerekend deze week werden op de site van het Departement Leefmilieu, Natuur en Energie aanvullende richtlijnen milieueffectrapportage bij het Project-MER rond de Oosterweelverbinding online geplaatst. De nieuwe informatie die daarin staat moet geïntegreerd worden in het bestaande MER. De bottomline is: ook daarin wordt uitdrukkelijk gesteld dat alternatieven voor de oorspronkelijke ‘heavy’ versie moeten worden onderzocht.

Zowel het toekomstverbond zelf als de aanvullende richtlijnen wijzen dus duidelijk in de richting van een Oosterweel light. Alleen is het nog maar de vraag of de BAM echt bereid is om af te stappen van de Oosterweel heavy en dus het volume (en het aantal) van de voorziene tunnels fors terug te schroeven.

Bewaren

Wouter Van Besien: “De presentatie voor het districtscollege doet me vrezen dat de actiegroepen aan het lijntje worden gehouden om de Oosterweelverbinding ‘heavy’ door te duwen”

‘Definitieve plannen’

Een voorstelling vorige week op het Antwerps districtscollege doet alvast het tegendeel vermoeden. Op de uitnodiging voor het districtscollege stond: “Toelichting inzake definitief ontwerp plannen Oosterweel”. De toelichting werd gegeven door iemand van de stedelijke diensten en door Maarten Vanderhenst, de kabinetschef van bevoegd schepen (en BAM-bestuuder) Koen Kennis (N-VA).

Dat er “definitieve plannen” worden voorgesteld nog voor er een akkoord is, en nog voor er uitvoeringsvarianten in het project-MER werden onderzocht, is op z’n zachtst opmerkelijk. De plannen, die Apache kon inkijken en die zo goed als definitieve bouwplannen zijn, tonen bovendien dat die ‘definitieve plannen’ in niets verschillen van de oorspronkelijk plannen met dus een ‘Oosterweel heavy’ en geen light variant. Een keuze die volledig haaks staat op het engagement dat BAM via het toekomstverbond aanging met de actiegroepen.

Worden de actiegroepen aan het lijntje gehouden? Volgens fractieleider voor Groen in de Antwerpse gemeenteraad en Vlaams parlementslid Wouter Van Besien is er grote reden tot ongerustheid. “Ik heb mijn geloof in het toekomstverbond nooit onder stoelen of banken gestoken. Het voorstel dat op tafel werd gelegd, biedt perspectieven. Maar als ik dit zie, stel ik me toch zeer grote vragen. De presentatie voor het districtscollege doet me vrezen dat het alleen maar een manoeuvre is om de actiegroepen rond de tafel aan het lijntje te houden en tegelijk de Oosterweelverbinding ‘heavy’ door te duwen.”

Moet de conclusie zijn dat straks de stekker onherroepelijk uit de onderhandelingen gaat en alle hoop op en eerbaar compromis is vervlogen? Niet noodzakelijk.

Resolutie

Ook het uitblijven van een parlementaire resolutie doet Van Besien twijfelen over de ware intenties van de BAM en de Vlaamse Regering. “Samen met Yasmine Kherbache (sp.a) probeer ik een resolutie gestemd te krijgen die een breed draagvlak over de grenzen van meerderheid en oppositie garandeert. Alleen stellen we vast dat ons voorstel compleet genegeerd wordt. Ook de geplande voortgangsrapportage in het parlement over de onderhandelingen wordt steevast uitgesteld. Als ik dan hoor hoe tegelijk op het Antwerps districtscollege definitieve plannen met daarin gewoon de oude Oosterweel heavy worden voorgesteld, maak ik me ernstig zorgen.”

Ook elders groeit de zenuwachtigheid. Vooral dan op Linkeroever. In Het Nieuwsblad wordt vandaag de burgemeester van Beveren, Marc Van de Vijver, geciteerd. Op de voorbije gemeenteraad werd duidelijk dat ook hij zich grote zorgen maakt omwille van het uitblijven van informatie. “Ik begin zelfs te twijfelen of er wel een akkoord is.”

Van de Vijver zei ook dat de zenuwachtigheid ook leeft in andere betrokken randgemeenten zoals Stabroek en Zwijndrecht. “Hoe langer de overheid en de stad Antwerpen wachten met communiceren over de inhoud van het dossier, hoe meer bekommernissen er bij ons groeien. We hebben daarom al herhaaldelijk om uitleg gevraagd bij het kabinet van minister Weyts, zonder resultaat.”

En nu?

Moet de conclusie zijn dat straks de stekker onherroepelijk uit de onderhandelingen gaat en alle hoop op een eerbaar compromis is vervlogen? Niet noodzakelijk. De inhoud van het akkoord, gesloten op 15 maart, en de aanvullende richtlijnen bij het Project-MER, geven de actiegroepen waterdichte argumenten. De vraag is of BAM uiteindelijk een andere optie heeft dan tot “nieuwe inzichten te komen”. Zeker met het hangend vonnis van de Raad van State op de achtergrond. Eén ding is alleszins duidelijk: de duimschroeven worden aangedraaid. Het eindspel lijkt nu echt begonnen.

Auteur: Tom Cochez

Licentiaat criminologie. Werkte van 1997 tot 2008 voor De Morgen. Hij volgde er vooral gezondheidszorg, sociale zaken en milieu en verdiepte zich in de politieke partijen Vlaams Belang en Groen. In 2008 koos hij ervoor om opnieuw op freelance basis te werken onder meer ook voor Knack en Humo. Een jaar later stond hij mee aan de wieg van De Werktitel, het latere Apache.be. Vandaag werkt hij als redacteur en coördinator.

Word lid

Word jij lid van Apache? Lees direct verder en steun onafhankelijke onderzoeksjournalistiek. Nu al vanaf 6,25 euro per maand.


Ja, ik word lid

Word nu lid van Apache en geniet van deze voordelen:

  • Toegang tot alle ruim 4.000 artikels
  • Deel de artikels gratis met je vrienden
  • Toegang tot alle dossiers en het volledige archief
  • Treed in discussie met journalisten en andere lezers
  • Korting op events en andere journalistieke producten, zoals e-books