Poolse oppositie vreest doofpot rond mogelijk misbruik EU-subsidies

 Leestijd: 2 minuten0

Polen verkeert in een democratische crisis. Naar aanleiding van een artikel dat afgelopen dinsdag gepubliceerd werd bij Apache, NRC, en het Poolse Gazeta Wyborcza, wil de oppositie een onderzoek naar mogelijke fraude met Europese subsidies door regeringspartij Recht en Rechtvaardigheid (PiS). In het Poolse verkiezingsjaar 2015 werd de nationale partijconventie van PiS met 153.000 aan EU-subsidies betaald, terwijl de bijeenkomst geen Europees karakter had. Volgens EU-regels mag dat niet.

“Als de beschuldigingen kloppen, heeft PiS verkiezingsfraude gepleegd en heeft de partij geen moreel recht om aan de macht te zijn in mijn land”, zegt Dorota Niedziela van de voormalige regeringspartij Burgerplatform (PO), die in 2015 de verkiezingen verloor in Polen. “We zullen er alles aan doen om een onderzoek te forceren. Het is de rol van de oppositie om hierover te praten, maar het Openbaar Ministerie moet achter hen aangaan”, zegt haar collega Rafal Trzaskowski, voormalig Europarlementariër en oud-staatssecretaris van Europese Zaken. Ook een andere oppositiepartij, Nowoczesna, overweegt een klacht in te dienen bij het Poolse Openbaar Ministerie, maar zegt er ook een hard hoofd in te hebben of dit er wel komt.

Dorota Niedziela (Foto: © CC Flickr/ Platforma Obywatelska RP)

Dorota Niedziela (Foto: © CC Flickr/ Platforma Obywatelska RP)

Dubbele pet justitieminister

Of het onderzoek er komt, is nog maar zeer de vraag. De onafhankelijkheid van de rechterlijke macht in Polen is sinds 2015 sterk aangetast. Het Poolse Openbaar Ministerie wordt geleid door Zbigniew Ziobro, die tevens minister van Justitie is in de Poolse regering. Voorheen waren dit twee gescheiden posities.

De onafhankelijkheid van de rechterlijke macht in Polen is sinds 2015 sterk aangetast

Daarenboven wordt Ziobro’s eigen partij, Solidarna Polska, ook verdacht van soortgelijke fraude. Een conventie van die partij zou in 2013 ook zijn betaald met EU-geld. De Europese partij waarvan Ziobro en Solidarna Polska deel uitmaakten is ondertussen ontbonden door het Europees Parlement.

Die ‘dubbele pet’ van Ziobro is een van de redenen waarom de Europese Commissie zich op dit moment zorgen maakt over de rechtsstaat in Polen. De Europese Commissie ligt al een jaar overhoop met Warschau over het Poolse Constitutionele Hof, waarvan de onafhankelijkheid niet langer gewaarborgd zou zijn.

Dorota Niedziela: “Als de beschuldigingen kloppen, heeft PiS verkiezingsfraude gepleegd en heeft de partij geen moreel recht om aan de macht te zijn in Polen”

PiS-prominent en Europarlementariër Tomasz Poreba ontkende dinsdag op Twitter dat er gefraudeerd is met de EU-financiering door de denktank New Direction, waarvan hij de directeur is en waarmee ook Libera! van Boudewijn Bouckaert banden mee onderhield. Dat is juist. De draaideurdonaties waarvan sprake was bij New Direction zijn tot op heden nog steeds legaal.

De financiering van een nationale conventie door de koepelpartij ACRE is echter andere koek. Hij noemt de onthullingen voorts “laster, insinuaties, sensatiezucht” en zegt zich op juridische stappen te beraden, maar wil verder inhoudelijk niet reageren. Poreba zegt “uit principe” nooit te reageren op wat Gazeta Wyborcza schrijft. Ook bij Apache wou hij niet reageren. Ook Jaroslaw Kaczynski, de voorzitter en sterke man van de regeringspartij, wou niet reageren.

Clash met EU

Het lijkt erop dat de Poolse regering zich weer in een ‘clash’ met de Europese instituties en de eigen oppositie heeft gegooid. De houding van de huidige Poolse regering tegenover de Europese Unie is al langer dubieus. De Poolse bevolking in het algemeen is voorstander van de Europese integratie en profiteert ook in hoge mate van allerlei fondsen die door de EU worden gefinancierd. De huidige regering keert zich echter steeds meer af van Brussel en trekt de nationalistische kaart, al blijft het natuurlijk Europese fondsen ontvangen.

De Poolse regering keert zich steeds meer af van Brussel en trekt de nationalistische kaart, maar blijft Europese fondsen ontvangen

Vorige week nog weigerde Polen, als enige lidstaat, de kandidatuur van Donald Tusk als president van de Europese Raad te ondersteunen. Donald Tusk, zelf een Pool, is in eigen land lid van de oppositiepartij PO, dus reageerde de huidige regering dat hij niet deugde voor de Europese job.

Tusk werd uiteindelijk toch benoemd. Zijn boodschap aan de Poolse regering tijdens zijn ‘acceptance speech’ in het Europees Parlement was een waarschuwing die tekenend is voor de huidige crisis: ‘Wees voorzichtig op de bruggen die je in brand steekt’.

Pools justitieminister Zbignieuw Ziobro (Foto: © Belga)
Auteur: Thomas Van de Putte

Thomas Van de Putte studeerde Geschiedenis aan de Universiteit Gent en Nationalism Studies aan Central European University. Hij werkte als journalist voor Reuters en Vranckx. Nu schrijft hij als freelance journalist en werkt aan een doctoraat aan King’s College London.

Word nu lid van Apache en geniet van deze voordelen:

  • Toegang tot alle ruim 4.000 artikels
  • Deel de artikels gratis met je vrienden
  • Toegang tot alle dossiers en het volledige archief
  • Treed in discussie met journalisten en andere lezers
  • Korting op events en andere journalistieke producten, zoals e-books