Groeiende burgerbeweging tegen Europese vluchtelingenpolitiek

 Leestijd: 5 minuten8

Vandaag komen de regeringsleiders van de 28 EU-lidstaten samen om te bespreken hoe de vluchtelingenstroom vanuit Libië naar Europa ingedamd kan worden. Alle middelen zijn daarbij geoorloofd, vinden de EU-leiders. Maar in heel Europa groeit het verzet. “De burgerbeweging die de Europese maatregelen niet langer pikt, groeit met de dag.”

Vorige week kondigden EU-president Donald Tusk, Europees Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker en tijdelijk EU-voorzitter Joseph Muscat van Malta al aan dat de vluchtelingenstroom vanuit Afrika naar Europa moet worden ingeperkt. Vandaag staat dit onderwerp bovenaan de agenda van de top waar de 28 EU-staatshoofden en -regeringsleiders samenkomen.

Na de deal met Turkije wil de EU ook de zuidelijke route die vluchtelingen nemen afsluiten. ‘Nu de lente nadert, wil de EU onmiddellijke en concrete maatregelen om de migratiestromen in te dammen, het bedrijfsmodel van mensensmokkelaars te ontwrichten en levens te redden’, zo staat er op de EU-website te lezen.

“De burgerbeweging die de Europese maatregelen niet langer pikt, groeit met de dag.”

Eén van die maatregelen is om Libië af te grendelen. Bijna alle vluchtelingen uit Afrika komen via Libië naar Italië. Vorig jaar waren dat er naar schatting 180.000. De EU wil afspraken maken met Libië om een ‘beschermingswal’ op te richten. Ook wil het onderhandelingen starten met een aantal landen waar vluchtelingen vandaan komen, zoals Nigeria, Eritrea, Gambia en Ivoorkust. De landen moeten in ruil voor financiële hulp mensen tegenhouden en terugnemen.

Donald Tusk (Foto: Flickr CC © European People's Party)

Donald Tusk (Foto: Flickr CC © European People’s Party)

Juncker en Tusk vinden alle drukkingsmiddelen daarbij geoorloofd, inclusief het dreigen met het intrekken van handelsvoordelen en ontwikkelingshulp, schreef de Nederlandse krant de Volkskrant vorige week.

Breed gedragen

In heel Europa groeit het verzet tegen de EU-politiek. “Burgers zien het zwakke Europese antwoord op het vluchtelingenvraagstuk en schieten zelf in gang”, zegt Charlotte Vandycke, directeur bij Vluchtelingenwerk Vlaanderen. “Aanvankelijk waren dat veelal privé-initiatieven van mensen die vluchtelingen bij zich in huis opvingen of spullen gingen brengen bij asielcentra. Vandaag zie je dat de acties steeds meer een georganiseerde vorm krijgen. Er ontstaat een internationale grassroots burgerbeweging die met de dag sterker wordt. De overheden schieten tekort in de opvang en bescherming van de rechten van vluchtelingen. De burger duldt dit niet langer, bundelt de krachten en stapt in dat gat. Ik zie heel duidelijk een breed gedragen verzet dat uitdijt naar mensen die vroeger onverschillig waren.”

Vluchtelingenwerk Vlaanderen: “Burgers zien het zwakke Europese antwoord op het vluchtelingenvraagstuk en schieten zelf in gang.”

Vluchtelingenwerk Vlaanderen baseert deze vaststelling op de vragen die het krijgt. “Vroeger werden we voornamelijk bevraagd door mensen die op een professionele manier bezig waren met vluchtelingen. Vandaag belt een brede doorsnede van de bevolking: ondernemers, leraren, jongeren. Ze willen allemaal iets doen en vragen informatie over hoe ze zich als actiegroep moeten organiseren. Ook het aantal mensen dat sympathiseert met onze organisatie groeit. De afgelopen drie jaar zijn de giften verdubbeld”, aldus Charlotte Vandycke.

Niet toekijken vanaf de zijlijn

Mina Jaf

Mina Jaf

Mina Jaf (28) is één van de Europese jongeren die niet langer zwijgzaam wil toekijken hoe Europa zijn grenzen sluit voor vluchtelingen in nood. Mina werd geboren in de stad Halabja in het Koerdische deel van Irak. In 1988 vond er in opdracht van Saddam Hoessein een gifgasaanval plaats tegen de Koerden. Toen Mina negen jaar was, vluchtte ze samen met haar broer, zus en moeder naar Denemarken. Van daaruit richtte ze onlangs haar eigen organisatie Women Refugee Route op.

De Deense wil opkomen voor de rechten van vrouwen op de vlucht. “Ik wil vrouwen rond de tafel brengen en hun stem laten weerklinken tot op het hoogste Europese niveau. Vandaag worden beslissingen over vrouwelijke vluchtelingen genomen zonder dat ze zelf worden geconsulteerd. Vrouwelijke vluchtelingen zijn extra kwetsbaar. Ze worden op hun vluchtroute vaak aangerand of seksueel bedreigd. Maar nergens krijgen ze anticonceptie aangeboden.” Mina ijvert voor opvanghuizen speciaal voor vrouwelijke vluchtelingen in Griekenland, waar meertalige vrijwilligers de vrouwen kunnen ondersteunen en ze wijzen op hun rechten.

Mina Jaf: “Ik wil niet diegene zijn die vanaf de zijlijn toekeek en niets deed.”

“Misschien denk je dat ik dit vrijwilligerswerk doe omdat ik zelf ooit een vluchteling was,” gaat Mina verder, “maar ik ben de enige in mijn familie die zich hiermee bezighoudt, terwijl we allemaal dezelfde achtergrond hebben. Onlangs was ik in Griekenland en hielp er een Syrische vluchteling in een rolstoel. Toen hij hoorde dat ik uit Halabja kwam, begon hij te huilen. Hij schaamde zich dat hij tijdens de gifgasaanval niets had gedaan voor mij en mijn stadsgenoten, terwijl ik hem vandaag wel hielp. We kunnen allemaal vroeg of laat een vluchteling worden. Deze vluchtelingencrisis gaat de geschiedenisboeken in. Ik wil niet diegene zijn die vanaf de zijlijn toekeek en niets deed.”

Women Refugee Route heeft inmiddels vrijwilligers in Frankrijk, België en Duitsland, die allemaal voor hetzelfde doel strijden.

Recht op veiligheid

Sara

Sara Bencekovic

Ook de Kroatische verzetsbeweging Are you Syrious? is het laatste jaar flink gegroeid. Sara Bencekovic is de enige betaalde kracht van Are You Syrious? dat begon als een burgerinitiatief van Kroaten die zich het lot van de vluchtelingen – niet alleen Syriërs – in hun land aantrekken. Vorig jaar werd de organisatie om belastingredenen een NGO en kan sindsdien rekenen op honderd vrijwilligers.

Sinds het sluiten van de Balkanroute zitten er meer dan zeshonderd vluchtelingen vast in Kroatië. Ze kunnen niet doorreizen naar Europa of terugkeren naar Turkije, omdat de grenzen gesloten zijn. Het ontbreekt in Kroatië aan goede opvang en medische zorgen voor deze mensen, vertelt Sara. “Sommige vluchtelingen besluiten dan maar in Kroatië asiel aan te vragen. Hun aanvraag wordt niet deskundig en objectief beoordeeld. Syriërs krijgen meestal nog wel papieren, maar de aanvraag van Afghanen en Irakezen wordt zonder onderzoek onmiddellijk geweigerd. Vluchtelingen worden tegen hun wil terug naar de Servische grens gebracht door de Kroatische politie. Zij krijgen niet eens de kans om asiel aan te vragen. Onze organisatie strijdt voor een goede opvang van elke vluchteling en een eerlijke en correcte asielprocedure voor iedereen”, zegt Sara.

Sara Bencekovic: “Europa mag geen veilige haven worden voor alleen blanke Christenen. Iedereen heeft daar recht op.”

Een groot deel van de Kroatische bevolking is niet blij met de komst van vluchtelingen. Ze zijn volgens Sara racistisch en xenofoob. Maar de groep die vindt dat deze mensen in nood geholpen moeten worden, groeit. “Ik geloof in een rechtvaardig en solidair Europa en wil dat mee vorm geven. Volgens de Conventie van Genève heeft elke vluchteling recht op opvang. Europa mag geen veilige haven worden voor alleen blanke Christenen. Iedereen heeft daar recht op.”

Talenten en dromen

Reza en Batul

Reza Panahi en Batul Hosseini

In eigen land zetten Reza Panahi (29) en Batul Hosseini (29) zich vrijwillig in voor vluchtelingen. Nauwelijks een jaar geleden kwam dit jonge Afghaanse koppel vanuit Iran naar ons land. Hun asielaanvraag loopt nog. Toch voelen ze zich al sterk en ervaren genoeg om landgenoten, die na hen naar België kwamen, te helpen. Reza, die ICT studeerde in Iran, helpt de organisatie Cinemaximiliaan bij het onderhouden van hun website.

“Cinemaximiliaan is een pop-up cinema georganiseerd voor en door nieuwkomers. Het collectief vertoont films in opvangcentra voor vluchtelingen en organiseert tal van culturele activiteiten verspreid over het hele land”, vertelt Reza. “De bedoeling is om nieuwkomers in aanraking te brengen met cultuur en hen wegwijs te maken in de Belgische samenleving.”

Batul maakt vertalingen en geeft kunstworkshops. “Vluchtelingen zijn geen hopeloze mensen die willen profiteren van de Belgische samenleving. Het zijn mensen met talenten en dromen die ze willen waarmaken. Wij willen hen daarbij helpen.”

Politiek gewin

Charlotte Vandycke, directeur van Vluchtelingenwerk Vlaanderen, is hoopvol over de nieuwe burgerbeweging. “Ik verwacht dat we erin slagen te wegen op de Europese politiek. Ik ben zeer optimistisch als het gaat over de strijdkracht die ik ontwaar in de samenleving. Maar ik ben minder optimistisch als het gaat over de tijd die nodig is om werkelijke verandering te bewerkstelligen.”

Vluchtelingenwerk Vlaanderen: “Het vluchtelingenvraagstuk wordt vandaag keihard politiek uitgespeeld.”

“Het vluchtelingenvraagstuk wordt vandaag keihard politiek uitgespeeld. Politici bieden tegen elkaar op met repressieve maatregelen om vluchtelingen buiten de landsgrenzen te houden. Ze denken daar kiezers mee te winnen, terwijl de nieuwe burgerbeweging laat zien dat een groeiende groep mensen wil dat er een duurzaam en eerlijk vluchtelingenbeleid wordt gevoerd. Wanneer krijgen Europese politici daar oog voor?”

 

Auteur: Janine Meijer

Janine Meijer is freelance journaliste en werkt onder meer voor Gazet van Antwerpen, De Standaard en verschillende andere opdrachtgevers.

Word lid

Lees direct verder en steun onafhankelijke onderzoeksjournalistiek. Nu nog aan 6,66 euro per maand.


Ja, ik word lid

Word nu lid van Apache en geniet van deze voordelen:

  • Toegang tot alle ruim 4.000 artikels
  • Deel de artikels gratis met je vrienden
  • Toegang tot alle dossiers en het volledige archief
  • Treed in discussie met journalisten en andere lezers
  • Korting op events en andere journalistieke producten, zoals e-books