Asielopvang in belastingparadijzen

 Leestijd: 4 minuten1

De drie private bedrijven die sinds oktober in opdracht van de federale overheid en Fedasil ongeveer 1.500 asielzoekers opvangen, parkeren hun geld in een of ander belastingparadijs. Het Belgische Senior Assist doet dat via Panama, terwijl het Ierse Bridgestock een holding op de Britse Maagdeneilanden als hoofdaandeelhouder heeft. Ook G4S is geen onbeschreven blad op vlak van belastingontduiking. Al ligt de grootste beveiligingsfirma ter wereld vooral onder vuur omwille van zijn activiteiten in Israël.

UPDATE

Commerciële rusthuisuitbater Senior Assist wil helemaal stoppen in België, schrijft De Tijd. Het zal de rusthuizen met samen 2.300 bewoners van de hand doen.

Senior Assist werd in 2015 geselecteerd als één van de private partners voor asielopvang.

Apache schreef eerder al hoe topmannen Frank Bamelis en Bart Vanderschrick hun aandelen in Senior Assist parkeerden bij een “Foundation” in belastingparadijs Panama.

Het enorme aantal asielaanvragen in ons land, hoofdzakelijk van mensen uit Irak, Syrië en Afghanistan, bezorgde onze regering en staatssecretaris voor Asiel Theo Francken in het bijzonder, heel wat kopzorgen. Niet alleen de registratie van de asielaanvragen, maar ook het voorzien van voldoende opvangplaatsen voor alle asielzoekers, liep niet altijd van een leien dakje.

In augustus van dit jaar bleek uiteindelijk privatisering het antwoord te zijn van de regering Michel op het dreigend tekort aan asielopvang. Voor het eerst koos een regering ervoor om asielopvang niet alleen aan klassieke partners als Vluchtelingenwerk Vlaanderen of het Rode Kruis uit te besteden, maar ook aan private partners die erop gericht zijn om winst te maken.

Eind oktober werd bekendgemaakt welke private bedrijven er na een screening door Fedasil uiteindelijk waren geselecteerd. Het ging om een Belgisch consortium van hotelketen Corsendonck en beveiligingsmultinational G4S, het Ierse Bridgestock en de Belgische commerciële rusthuisuitbater Senior Assist. Enkel Bridgestock had, in Ierland, ervaring met de opvang van asielzoekers. Voor Apache voldoende reden om deze nieuwe spelers tegen het licht te houden.

Skyline van Panama City (Foto: Wikipedia)

Skyline van Panama City (Foto: Wikipedia)

Senior Assist

De Belgische commerciële rusthuisuitbater Senior Assist werd in 2005 opgericht door onder meer Frank Bamelis en Bart Vanderschrik, tot op vandaag de topmannen achter het bedrijf. In België baat Senior Assist “klassieke” rusthuizen en serviceflats uit, het internationale moederbedrijf Senior Assist International is als “brede zorgverstrekker” ook actief in Nederland, Turkije, Uruguay en Chili.

In augustus van dit jaar bleek privatisering het antwoord te zijn van de regering Michel op het dreigend tekort aan asielopvang

Dat moederbedrijf is gevestigd in Luxemburg, met als huidige bestuurders Frank Bamelis en Bart Vanderschrik. Het werd in december 2011 opgericht door het Luxemburgse Milfix sarl, dat toen ook enige aandeelhouder was. Milfix pompte in maart 2013 bijna 138 miljoen euro in Senior Assist International.

Milfix is sinds 2009 in handen van Bamelis en Vanderschrik. In 2011 volgde er een kapitaalsverhoging ter waarde van iets meer dan 134 miljoen euro. In maart van dit jaar bracht Vanderschrik vervolgens zijn aandelen onder bij een “Foundation” in belastingparadijs Panama. Een kleine twee maanden later deed Bamelis hetzelfde.

De voordelen van zo’n Panamese “Foundation” worden op verschillende gespecialiseerde websites netjes opgelijst. Zo worden deze vehikels vrijgesteld van alle Panamese belastingen voor inkomen gegenereerd buiten Panama, hebben mogelijke schuldeisers geen recht op de overgedragen activa en is het bijhouden van een boekhouding of het doorvoeren van een audit niet verplicht.

Via de Luxemburgse vennootschap Milfix werden ook aandelen in Senior Assist International aan anderen verkocht. Onder meer aan Leeward Ventures Sicar SCA, een Luxemburgse vennootschap, door Leeward Ventures Management en Leeward Fund Management Ltd opgericht. Achter Leeward Ventures Management zitten opnieuw Bamelis en Vanderschrik, terwijl Leeward Fund Management Ltd zijn hoofdzetel op Nevis, een ander Caribisch belastingparadijs, heeft.

G4S

Nog meer dan Senior Assist doet G4S een belletje rinkelen. Het Belgische filiaal van de grootste beveiligingsfirma ter wereld vangt samen met hotelketen Corsendonck ongeveer 500 asielzoekers op.

Begin januari 2014 kwam de Britse krant The Guardian met het nieuws dat de Britse overheid 3 miljoen pond wilde terugvorderen van G4S. G4S slaagde er volgens de Britse financiële waakhond immers niet in om “adequate huisvesting te voorzien voor kwetsbare asielzoekers”.

Een jaar eerder ontstond er in Groot-Brittannië commotie toen bleek dat G4S, net als een aantal andere grote multinationals, in 2012 geen bedrijfsbelasting had betaald, terwijl ze wel grote overheidscontracten binnenhaalden.

G4S slaagde er volgens de Britse financiële waakhond niet in om adequate huisvesting te voorzien voor kwetsbare asielzoekers

G4S is ook een favoriet doelwit van pro-Palestijnse activisten. Zij zien het bedrijf als medeplichtig aan de Israëlische bezetting van de Palestijnse Gebieden. Begin deze maand riepen 38 Europarlementsleden, waaronder Bart Staes (Groen), Marie Arena (PS) Philippe Lamberts (Ecolo), de Europese Commissie op om het beveiligingscontract met G4S op te schorten.

In een brief aan Commissievoorzitter Juncker stellen de parlementsleden onomwonden dat G4S medeplichtig is aan oorlogsmisdaden. Een opschorting is volgens hen nodig omdat G4S mede-uitbater is van Israëlische gevangenissen en “ondervragingscentra” waar politieke gevangenen gefolterd worden en omdat het zijn diensten en goederen levert aan checkpoints op de Israëlische afscheidingsmuur. Die muur is volgens een advies van het Internationaal Hof van Justitie uit 2004 illegaal.

De aanvraag van het bedrijf bij Fedasil om ook in Gent asielopvang te voorzien, zorgde ook voor protest bij de extreemlinkse PVDA.

Bridgestock

Het Ierse Bridgestock is volgens de eigen website gespecialiseerd in wat men “facilitaire dienstverlening” noemt: onder meer catering, schoonmaak, beveiliging en kinderopvang. De Ierse regering doet al sinds 2000 beroep op private bedrijven om asielzoekers op te vangen.

De Ierse krant The Irish Times schatte in 2014 dat Bridgestock hiervoor de voorbije jaren al 70 miljoen euro ontving van de Ierse overheid. Nog volgens de krant werd het merendeel van de aandelen in 2011 getransfereerd naar Bridgestock (BVI) Holdings, een bedrijf met zetel op de Britse Maagdeneilanden. In een online-document van consultancyfirma Deloitte worden alle belastingvoordelen die de eilandengroep biedt netjes opgelijst.

Onduidelijke financiering

Hoeveel de private bedrijven van de Belgische overheid precies krijgen voor de opvang van asielzoekers is niet bekend. De private bedrijven verwijzen voor “communicatie” hierover in de richting van Fedasil. De woordvoerdster van Fedasil gaf hierop volgend antwoord:

De vergoeding die deze onderaannemers ontvangen, maken wij niet publiek. Het gaat hier over commerciële afspraken, de concurrentie moet kunnen spelen. Wat niet meer mogelijk zou zijn als wij de tarieven telkens publiek maken.

In andere media verscheen eerder dat het om een bedrag van € 40 per dag per asielzoeker zou gaan. De woordvoerder van Fedasil zei die informatie niet te kunnen “bevestigen noch ontkennen. Wij houden het bij ‘concurrentiële’ tarieven. Voor de rest antwoorden wij altijd dat de opvang van een asielzoeker gemiddeld € 40 per persoon per dag kost, zonder verdere details.”

Het Rode Kruis zegt een forfaitair bedrag van € 38 per asielzoeker per dag te krijgen van Fedasil en moet steeds alle kosten kunnen bewijzen.

Hoeveel de private bedrijven van de Belgische overheid precies krijgen voor de opvang van asielzoekers is niet bekend

In het bestek dat voor deze uitbesteding werd opgemaakt, staat dat “deze transitplaatsen voldoen aan de basisnormen gebaseerd op de Europese normen ter zake.” De prijs werd in het bestek wel naar voor geschoven als het doorslaggevende criterium (60 %) bij de beoordeling van de offerte, boven kwaliteit van de opvang (40 %). Ook Vluchtelingenwerk Vlaanderen stelde zich kandidaat, maar haalde het uiteindelijk niet.

Fedasil geeft in het bestek ook aan dat de diensten aan controles zullen worden onderworpen “teneinde vast te stellen of zij beantwoorden aan de voorschriften.” Elke nieuwe site wordt volgens Fedasil voor de opening tweemaal gecontroleerd. Eenmaal geopend worden de sites  tijdens verschillende werkbezoeken gecontroleerd, binnen de zes maanden na opening voert Fedasil ook een specifieke kwaliteitsaudit uit.

Auteur: Jan Walraven

Onderzoeksjournalist Jan Walraven schrijft sinds 2015 voor Apache. Zijn eerste boek, ‘De diefstal van de eeuw’, over privacy en de tentakels van technologie, verscheen in 2018 bij Van Halewyck.

Word lid

Word jij lid van Apache? Lees direct verder en steun onafhankelijke onderzoeksjournalistiek. Nu al vanaf 6,25 euro per maand.


Ja, ik word lid

Word nu lid van Apache en geniet van deze voordelen:

  • Toegang tot alle ruim 4.000 artikels
  • Deel de artikels gratis met je vrienden
  • Toegang tot alle dossiers en het volledige archief
  • Treed in discussie met journalisten en andere lezers
  • Korting op events en andere journalistieke producten, zoals e-books