Elektrisch toezicht

6

Sinds Bart Tommelein mijn privacy beschermt, heb ik geen geheimen meer. Maar het besef dat ik door in te loggen op mijn computer, door elektronisch te betalen, door mijn vuilnis te deponeren met een chipkaart en straks door gewoon het licht aan te knippen, me aanmeld ter inspectie veroorzaakt bizar vluchtgedrag.

CHRIS VAN CAMPIk wil geen immer traceerbare smartphone, ik wil zoveel mogelijk cash betalen. Ik huiver van trajectcontrole, en vooral van mensen die menen op basis van deze informatiezooi aan profiling te moeten gaan doen. Veroordeling op basis van je consumentengedrag zonder onderzoek naar omstandigheden, motieven en sluitend bewijs dat het om één en dezelfde persoon gaat, is niets anders dan willekeur.

Wanneer ik me druk maak in de schromeloze uitverkoop van onze privacy, zijn er altijd mensen – niet eens achterlijk – die me proberen te sussen met het hatelijkste zinnetje ter wereld: “Wanneer je niets te verbergen hebt, deert dat toch niet”. Niet dat ik zo’n grootverbruiker van het genre ben, maar zulke naïevelingen hebben nood aan wat gisteren nog als science fiction gold. Dat zinnetje impliceert dat wie om welke privacy- reden ook zich aan constante controle wil ontrekken, zich verdacht maakt. Zegt het archaïsche woord vrijheid u nog iets?

Blunders

Ja, ook u moet zich geviseerd voelen wanneer Tommelein besluit een duivelspact met de energiebedrijven te sluiten om samen op sociale fraudeurs te jagen. U weet net zo goed als ik, dat selectief onderzoek pokkeduur is en dit lumineuze idee uitdraait op een vrijgeleide om alles en iedereen in kaart te brengen. En hoe, de talloze administratieve blunders en foute berekeningen indachtig. Niet onder de indruk? Wel, ik wacht rustig af tot de eerste mailing in uw bus valt die uw energiezuinigheid zal belonen met het voorstel meer te betalen voor minder zodat de fiscus u geen verdacht adres zou vinden.

Dit lumineuze idee draait gegarandeerd uit op een vrijgeleide om alles en iedereen in kaart te brengen

U bent geen steuntrekker? Alsof domiciliefraude alleen op steuntrekkers van toepassing is. Misschien hoort u wel bij de bruggepensioneerden die niet langer mogen overwinteren in Spanje, maar hier moeten kleumen met uitzicht op de arbeidsmarkt. Of een alleenstaande moeder die verhoogde kinderbijslag krijgt en een lat-relatie heeft met een man die liever uitgebreid onder uw douche staat. Er zou ook wel eens een vermoeden van samenwoonst kunnen rijzen. Of… u verhuurt uw paleisje airbnb-gewijs wel eens als u zelf op vakantie gaat. Dat zou eenvoudig belast kunnen worden op basis van het kruisen van uw consumentengedrag in het buitenland en uw verbruik – van uur tot uur – op uw thuisadres. Besef hoe klein de stap is naar controle van alle vervanginkomens, pensioenen, beurzen en kortingen voor eenoudergezinnen. En dat terwijl steeds meer stemmen opgaan voor een universeel basisinkomen dat hoger kan liggen dan wat nu uitgekeerd wordt. Waarom niet zo het fenomeen sociale fraude buitenspel zetten?

Factuur

Tommelein heeft sowieso geen gevoel voor timing. Anders zou hij niet met dit fraudebestrijdingplan komen, net wanneer intercommunales zoals Eandis als reactie op de hen opgelegde vennootschapsbelasting, beloven die door te rekenen in de distributietarieven voor elektriciteit en aardgas. En het is vooral bad timing wanneer die dreigende verhoging van de factuur bovenop de afschaffing van de gratis stroom komt.

Het gaat hier dan ook niet om pestgedrag jegens mensen die het al moeilijk hebben. Dat is ook een populistisch fabeltje, het is veel erger. Het is een manier om met instemming van het gros van de bevolking op legitieme manier de laatste grenzen van onze schijnprivacy te doorbreken. Net zoals dat omwille van de veiligheid gebeurd is. Het mag dan legitiem lijken, helemaal legaal kan het niet zijn. Ook al krijg je iets rond de 800 euro i.p.v. iets rond de 500 als samenwonende, je kan niet verplicht worden van dat aalmoes te huren en ook nog eens te verbruiken. Je kan zelfs niet verplicht worden in je eigen bed te slapen, alsof je huisarrest hebt. Je houdt het recht op sociale omgang, op uithuizigheid en seksuele relaties die zich ’s nachts afspelen zonder boterbriefje! Je mag kou lijden, ongewassen door het leven gaan en bij kaarslicht lezen! Het gaat hier om een verschil van 300 euro dat in zogenaamde frauduleuze gevallen dan nog voor driekwart opgaat aan de huur van zo’n postadres.

Het gaat niet om pestgedrag jegens mensen die het al moeilijk hebben. Dat is ook een populistisch fabeltje, het is veel erger

Ten gronde

Vergeet die steuntrekkers, ze krijgen sowieso beschamend (te) weinig. (Kom ook niet met Syriëstrijders aanzetten). Er ligt nog zoveel wetgevend werk, vooraleer de maten en gewichten enigszins in balans komen. Het negeren van het verschil tussen wettelijk en feitelijk samenwonen bijvoorbeeld door ziekenfondsen, pensioenfondsen en andere instanties. Zodat feitelijk samenwonenden niet kunnen rekenen op onderhoudsplicht of erfrecht, maar wel inleveren. De kromredenering moet eerst rechtgetrokken worden, dat een gezin van zeven met een budgetmeter moet kiezen tussen een lamp branden of koffiezetten, en dat als leefbaar wordt gezien. Terwijl een alleenstaande bewijs van bewoning moet leveren door elektriciteit te verbruiken. En eerst en vooral moet de mens met een groot hart die bijvoorbeeld een gefailleerde met schulden in huis haalt en er terug bovenop helpt, met inboedel en al beschermd kunnen worden tegen de middeleeuwse deurwaarderspraktijken in het zog van de ongelukkige. In het licht van die sociale drama’s is de fraude verwaarloosbaar en de collateral dammage bij screening enorm.

Beste Bart Tommelein en andere ‘blauwen’, die straffe taal hieromtrent hanteren op hun keurige persoonlijke sites, jullie doen me verlangen naar de tijd dat jullie nest nog als de ‘Partij voor Vrijheid en Vooruitgang’ door het leven ging. Ik verwacht van jullie progressieve ideeën. Lees uw econoom Keynes nog eens, het was geen socialist, maar wel een fan van de technologische ontwikkelingen en het ondernemerschap als brenger van voorspoed en vrije tijd voor iedereen. Ik verwacht adel van de geest van humanisten en respect voor de persoonlijke levenssfeer. Herpak u tijdig. Nu! En Bart, nog iets, de titel die u voert, is op ongelukkige wijze voor interpretatie vatbaar: Staatssecretaris voor bestrijding van de sociale fraude, privacy en de Noordzee. De vraag wat u eerst ten gronde richt, brandt me op de lippen.

Auteur: Chris Van Camp

Chris Van Camp deed alles wat je schrijvend (voorlopig) ongestraft kan doen. Ze schreef columns voor Apache, De Morgen, Klara en Knack, theaterteksten en boeken.

Word lid

Word jij lid van Apache? Lees direct verder en steun onafhankelijke onderzoeksjournalistiek. Nu al vanaf 6,25 euro per maand.


Ja, ik word lid