Publieke camera’s: misdaadbestrijders of privacyschenders?

4

De vraag of publieke camera’s al dan niet de privacy schenden en of ze de criminaliteit effectief bestrijden, klinkt steeds luider. In afwachting van grondig onderzoek maakt de overheid zich sterk dat de camera’s wel degelijk doeltreffend zijn.

(Foto Bunn)

(Foto Bunn)

De Australische rechtbank oordeelde enkele weken geleden dat het gebruik van openbare bewakingscamera’s een schending van het recht op privacy is. Daarnaast stelde de rechter ook dat de toestellen niet bijdragen tot een veiligere omgeving, noch preventief werken. “Dat klopt niet”, zegt Philippe Beinaerts, woordvoerder van Antwerps burgemeester Bart De Wever (N-VA). “De camera’s werken wel preventief. De politie lost aan de hand van de beelden dagelijks gemiddeld drie tot vier misdrijven of inbreuken op.”

Subjectieve veiligheid

De stad Antwerpen telt vandaag 96 camera’s en daar komen er binnenkort nog eens 21 bij. Er zijn echter nooit Belgische studies geweest die de preventieve werking ervan bewijzen. Caroline De Geest, die zich als jurist bezig houdt met het thema privacy bij de Liga voor Mensenrechten, denkt dat het burgers een subjectief veiligheidsgevoel geeft. “Media en politiek scheppen een verkeerd beeld van de toestellen. Hoewel de doeltreffendheid nog niet bewezen is, gaat het volk uit van een positief effect op de criminaliteit.”

Sinds de invoering van de camera’s steeg de criminaliteit in de stad met achttien procent. Dat vindt Beinaerts normaal. “Als de politie inzet op de aanpak van specifieke strafbare feiten zullen er meer verdachten onderschept worden en zal het aantal vaststellingen op dat gebied toenemen. Camera’s dienen als aanvulling om criminelen op heterdaad te betrappen. Dat betekent niet dat ze agenten kunnen vervangen, want er moet natuurlijk ook gepatrouilleerd worden.”

Liga voor Mensenrechten: Media en politiek scheppen een verkeerd beeld van de toestellen.

Viseren van doelgroepen

De Geest vindt dat de disproportionele verspreiding van de apparatuur bepaalde doelgroepen sterk viseert. “Elke week verschijnt er wel een persbericht waaruit blijkt dat burgemeesters investeren in nieuwe camera’s waarvan de doeltreffendheid niet bewezen is. En dat in tijden van economische crisis en besparingen. We moeten ons vragen beginnen stellen bij straten en wijken die meerdere opsporingslenzen tellen, zoals binnenkort in de studentenbuurt het geval zal zijn. Dan wordt duidelijk dat de politie bepaalde doelgroepen viseert, in dit geval studenten en hangjongeren.”

Volgens Philippe Beinaerts zal de politie niet willekeurig tewerk gaan. “In de studentenbuurt zagen we een duidelijke piek van bijvoorbeeld diefstallen. De politie kan, dankzij de camera’s efficiënter reageren op die overlast. We delen ook niet zomaar beveiligingsapparatuur uit aan de straten die daarom vragen. We hangen alleen camera’s op plaatsen waar bepaalde vormen van overlast en criminaliteit voorkomen en waarvan we weten dat de daders makkelijker te vatten zijn met cameratoezicht.”

Non-argument

Volgens De Geest maakt het stadsbestuur de fout om de opnameapparaten op gevoelige locaties te plaatsen. “De wet verbiedt openbare camera’s op plaatsen waar de persoonlijke integriteit aangetast wordt, zoals aan een kerk of in de prostitutiebuurt. Nu het stadsbestuur extra wil inzetten op de veiligheid in en rond het Schipperskwartier zullen er veel personen ongewild in beeld worden genomen. Dat is een regelrechte schending van de persoonlijke levenssfeer.”

Woordvoerder Bart De Wever: Dat camera’s in de prostitutiebuurt een schending van de privacy vormen is een non-argument

Beinaerts benadrukt dat er wettelijke bepalingen zijn die garanties moeten bieden. “Er zijn duidelijke regels waaraan we ons moeten houden. De beelden worden bijvoorbeeld nooit langer dan een maand bijgehouden als zich geen incidenten voordoen en de lens wordt evenmin op ramen gericht. Dat camera’s in de prostitutiebuurt een schending van de privacy vormen is een non-argument. De politie houdt zich echt niet bezig met het bespioneren van prostitueebezoekers.”

Ondertussen in Australië

Het gebruik van publieke bewakingscamera’s werd vorige week vrijdag in Australië verbannen. De rechtbank omkleedde haar opmerkelijk vonnis met meer dan 120 redenen. De uitspraak is het resultaat van een twee jaar durende rechtszaak die Adam Bonner, een lokale landbouwer, tegen zijn stadsbestuur aanspande wegens schending van de privacy.  Zijn pleidooi:

Ik ga ervan uit dat de stadsbesturen van deze vrije maatschappij eerst de toestemming van haar burgers moeten krijgen om persoonlijke informatie over hen te kunnen verzamelen. Ik vind het wansmakelijk dat een maatschappij zich steeds meer probeert te wreken op de 5 procent onruststokers, terwijl 95 procent van de burgers zijn privacy kwijt is door de geïnstalleerde camera’s. Mensen zouden hun anonimiteit moeten kunnen behouden.

Tot dusver stapte nog geen enkele Belg naar de rechter om klacht in te dienen tegen de camera’s. Maar wat als dat in de nabije toekomst wel gebeurt? “Als een onderzoek uitwijst dat de toestellen hun doel niet realiseren en niet preventief werken, kan op basis van schending van de privacy een verbod afgedwongen worden in kortgeding”, verduidelijkt advocaat Jeroen Bouwsma van A-Law Advocaten. “Als bewezen wordt dat ze hun doelstellingen wel bereiken, zal de rechter oordelen dat het publieke belang primeert op het persoonlijke en zullen de camera’s waarschijnlijk blijven.”

Geen eenduidige conclusie

Binnenlandse Zaken voerde de afgelopen maanden onderzoek naar het effect van de toestellen op de criminaliteit. De volledige resultaten worden volgende week bekend gemaakt, maar we kregen al een tipje van de sluier mee. “Door de diversiteit in het misdaadbeleid van de verschillende steden is het moeilijk om een eenduidige conclusie te vormen”, zegt adviseur Sofie Van Waes. “Camera’s zijn zeker geen wondermiddel tegen criminaliteit. Meerdere camera’s op één locatie verbeteren de resultaten evenmin, maar in combinatie met politie-interventies bieden de toestellen wel een meerwaarde.”

De Liga voor Mensenrechten reikt vanavond de Big Brother Award uit aan ‘de grootste privacyschender’

StampMedia

Dit artikel is het gevolg van een samenwerking tussen Apache en StampMedia.

Auteur: Nick Lodewyckx

De biografie van deze auteur is niet beschikbaar.

Word lid

Word jij lid van Apache? Lees direct verder en steun onafhankelijke onderzoeksjournalistiek. Nu al vanaf 6,25 euro per maand.


Ja, ik word lid