Kranten weren mediakritiek PEN Vlaanderen van opiniepagina’s

2

Ruim honderd auteurs van PEN Vlaanderen zetten hun handtekening onder een brief waarin ze hun bezorgdheid uitten over de kwaliteit van journalistiek in Vlaanderen. De allesoverheersende commerciële logica van mediabedrijven werkt verstikkend voor de persvrijheid in dit land. De reactie in de commerciële media op hun petitie is helaas illustratief voor wat de ondertekenaars aanklagen.

(Foto Inju)

(Foto Inju)

Het is vandaag World Press Freedom Day. Daarbij denken veel mensen spontaan aan dictaturen en oorlogsgebied waarbinnen journalistiek slecht gedijt, maar PEN Vlaanderen vroeg deze keer aandacht voor de persvrijheid in Vlaanderen. Die staat volgens de ruim honderd ondertekenaars immers onder toenemende commerciële druk:

Bijna alle massamedia in Vlaanderen (kranten, radiostations, televisiezenders) zijn commerciële media: hun primaire logica is die van de kijkcijfers, de verkoopsaantallen, de luisterdichtheid of de unieke geregistreerde gebruikers. Door het eigen marktaandeel systematisch boven het algemeen belang te plaatsen, geraakt de persvrijheid allengs in de verdrukking. De vrije markt versmoort zo stilaan het vrije woord.

PEN Vlaanderen trekt verderop in het opiniestuk ook een parallel met de banken.

Net zoals de banken zich in de vernieling hebben gereden door blindelings een marktlogica te volgen, zo zijn de media zichzelf aan het verwoesten door cijfers te laten primeren op relevantie. Dit is erg omdat banken en kranten ook een maatschappelijke rol vervullen, en dus nooit alleen maar commerciële instellingen mogen zijn. Zoals een gezond bankwezen essentieel is voor de economie, zijn vrije media cruciaal voor de democratie.

Dat die mening de uitgevers van de commerciële kranten niet meteen als muziek in de oren klinkt, laat zich raden, maar hoe los je dat als krant op? Helemaal negeren is immers moeilijk. Daarvoor is het lijstje met namen van auteurs die de petitie ondertekenden iets te indrukwekkend. Toch deden alle kranten, op De Standaard en De Morgen na, alsof hun neus bloedde.

Geen plaats

De Standaard brengt op pagina vier van de bijlage DS2 een kort interview met Geert Van Istendael, voormalig voorzitter van PEN Vlaanderen. De kop boven het artikel is ‘Ik voel mij beledigd door het radionieuws’. Het interview is uitgesproken kritisch voor de initiatiefnemers van PEN Vlaanderen. Dat mag. Een kritische houding moet zelfs. Wat echter ook zou moeten, is dat je als lezer op zijn minst een idee krijgt van de argumentatie die de initiatiefnemers ontwikkelen om hun punt te maken. Voor die argumentatie is er echter nauwelijks of geen plaats.

Het interview met Geert Van Istendael in De Standaard

Het interview met Geert Van Istendael in De Standaard

Doorgaans wordt zoiets opgelost door het opiniestuk in de krant af te drukken. Dat gebeurde echter niet en dat mag best uitzonderlijk worden genoemd. Petities waar honderd schrijvers waaronder mensen als David Van Reybrouck, Wouter Deprez, Saskia De Coster, Bart Moeyaert, Kristien Hemmerechts, Anne Provoost, Bruno De Wever en Josse De Pauw hun handtekening onder plaatsen, zijn doorgaans een vanzelfsprekendheid voor opiniepagina’s.

Het nogmaals oprakelen van het neutraliteitsdebat ligt De Standaard blijkbaar veel nauwer aan het hart dan een cri de coeur van honderd auteurs over de persvrijheid

Een vergelijking met De Standaard een dag eerder maakt dat duidelijk. Donderdag stond op pagina acht een artikel met als kop ‘Totaal neutraal aan het loket’ . In tegenstelling tot  ‘Ik voel mij beledigd door het radionieuws’ geeft die kop wel aan waar het artikel over gaat. In het artikel worden verschillende mensen aan het woord gelaten. Het gaat om louter berichtgeving, zonder al te kritische vragen. Op pagina dertig lazen we donderdag het integrale opiniestuk van initiatiefnemer Jurgen Slembrouck. Het is overigens een opiniestuk van één man dat door dertig ‘prominenten’ werd ondertekend.

De minste conclusie is dat het nogmaals oprakelen van het neutraliteitsdebat De Standaard veel nauwer aan het hart ligt dan een cri de coeur van honderd auteurs over de persvrijheid.

Het artikeltje in De Morgen dan. Hoewel kleiner en (nog beter) weggestopt, maakte de kop boven het artikel op zijn minst gedeeltelijk duidelijk waar het over gaat ‘Honderd schrijvers bezorgd over kwaliteit van journalistiek’. Het artikel zelf is louter berichtgeving, vergelijkbaar met de aanpak van het neutraliteitsdebat in De Standaard een dag eerder. Maar ook De Morgen voelde zich vrijdag niet geroepen om het opiniestuk zelf af te drukken. Onderaan het artikel wordt wel gemeld dat het opiniestuk kan gelezen worden op de website van de krant.

Artikel over initiatief van PEN Vlaanderen in De Morgen

Artikel over initiatief van PEN Vlaanderen in De Morgen

Opvallend tot slot is ook hoe stil journalistiek Vlaanderen bij dit alles blijft. Journalisten en opiniemakers storten zich doorgaans vol overgave op Twitter en Facebook, maar deze keer blijft het wel bijzonder stil. Er weerklinkt applaus noch weerwerk. De vrije markt die het vrije woord versmoort?

Auteur: Tom Cochez

Licentiaat criminologie. Werkte van 1997 tot 2008 voor De Morgen. Hij volgde er vooral gezondheidszorg, sociale zaken en milieu en verdiepte zich in de politieke partijen Vlaams Belang en Groen. In 2008 koos hij ervoor om opnieuw op freelance basis te werken onder meer ook voor Knack en Humo. Een jaar later stond hij mee aan de wieg van De Werktitel, het latere Apache.be. Vandaag werkt hij als redacteur en coördinator.

Word lid

Lees direct verder en steun onafhankelijke onderzoeksjournalistiek. Nu nog aan 6,66 euro per maand.


Ja, ik word lid