‘Kruisbeeld is geen aanstootgevend symbool’

23

Als de Italiaanse staat zich niet haast, moet zij mogelijk de kruisbeelden verwijderen uit alle klaslokalen van alle openbare scholen. Het gelaarsde land kan tot 3 februari beroep aantekenen tegen een omstreden arrest van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM), dat begin november besloot dat Italië de mensenrechten schond van de vrijzinnige moeder Soile Lautsi. Jelle Flo, advocaat aan de balie van Brussel, analyseerde het arrest. ‘Wanneer het EHRM een verbod op kruisbeelden uitvaardigt, injecteert het een antichristelijke levensbeschouwing in klaslokalen’, is zijn harde oordeel.

Door Tim F. Van der Mensbrugghe

Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens ziet liever geen kruisbeelden in openbare scholen.

Kruisbeelden in openbare scholen zijn een schending van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens.

Voor alle duidelijkheid: het Europees Hof voor de Rechten van de Mens kan de Italiaanse regering niet rechtstreeks dwingen om al die kruisbeelden weg te halen. Wel is er nu een precedent, waardoor elke vrijzinnige ouder die zijn kinderen naar een openbare school stuurt en zich ergert aan de aanwezige kruisbeelden verhaal kan halen. Daardoor komt Italië onder druk te staan om de crucifixen effectief uit de klaslokalen te bannen.

Het oordeel van het EHRM leidde in Italië tot een hetze. De European Humanist Federation bestempelde de reactie van de Italiaanse katholieken als “hysterie”. Ook buiten Italië veroorzaakte het arrest beroering. Vijf Italiaanse Europarlementariërs ijverden nauwelijks enkele weken na de uitspraak voor een erkenning van het recht van EU-lidstaten om in openbare instellingen “religieuze symbolen te plaatsen die representatief zijn voor de traditie en de identiteit van het land”. Het parlement van de Europese Unie heeft geen zeggenschap over het EHRM, dat onder de Raad van Europa valt, maar toch kropen Serge Gurtwirth en Cécile Mathieu (beiden van de VUB) in hun pen om het volk te waarschuwen voor het initiatief van de Italiaanse parlementsleden:

De verworvenheden van de politieke verlichting en de staatsneutraliteit staan weer op het spel

De katholieke advocaat Jelle Flo volgt die redenering niet. In een omstandige analyse, Vespidae ultra vires (.pdf), neemt Flo het arrest van het EHRM op de korrel. De kern van zijn betoog is dat het verwijderen van een kruisbeeld een even levensbeschouwelijke handeling is als het ophangen van zo’n kruisbeeld:

Het weghalen van een kruisbeeld is een uitdrukking van een bepaalde opvatting omtrent het christendom, met name de uitdrukking van afwijzing van het christendom.

Flo argumenteert ook dat Soile Lautsi en haar kinderen op elk plein en elke straathoek geconfronteerd worden met heiligenbeelden, kruisen, kerken en kathedralen:

Wie gelooft dat het kruisbeeld een vrijzinnige wezenlijk schade kan toebrengen, is hysterisch. Wie beweert dat het kruisbeeld dat zich in een klaslokaal bevindt de jongeren indoctrineert en geen acht slaat op de kruisbeelden die het straatbeeld domineren, is hoogst inconsequent. Wie een dergelijk probleem heeft met christelijke symbolen woont beter niet in Italië.

“Een crucifix is geen aanstootgevend symbool,” stelt Flo, “zoals een hakenkruis dat wel kan zijn, en dan nog.” De advocaat merkt op dat er in een samenleving van tijd tot tijd meningen worden verkondigd waarmee men het oneens is, dat niet alle gebouwen ieders enthousiasme wegdragen en dat mensen op café weleens luider durven te praten dan aangenaam is. Daaruit besluit hij:

Het EVRM (Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens) is niet opgesteld om tegemoet te komen aan de grillen van overgevoelige en inconsequente hysterici.

Flo vindt dat de beslissing over het al dan niet ophangen van religieuze symbolen niet toebehoort aan zeven niet-verkozen rechters:

Wanneer het EHRM een verbod op kruisbeelden uitvaardigt injecteert het een antichristelijke levensbeschouwing in klaslokalen zoals een sluipwesp een ei injecteert in de larve van een witte vlieg, schendt het de eigen teksten, en usurpeert het de bevoegdheden en de identiteit van de Italiaanse staat en het Italiaanse volk.

De redenering van advocaat Jelle Flo kan ogenschijnlijk makkelijk afgeschreven worden als het betoog van iemand die louter vanuit zijn christelijke levensbeschouwing argumenteert. Toch werpt zijn analyse een prangende vraag op over de bevoegdheden van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. De verontwaardiging over het voorstel van de vijf Italiaanse EU-parlementsleden en over de aanstelling van André-Mutien Léonard als opvolger van aartsbisschop Godfried Danneels duidt er immers op dat de vrijzinnigheid als levensbeschouwing nog geen absoluut verworven recht lijkt in de ogen van vele niet-christenen. Oké, maar het Europees Hof voor de Rechten van de Mens is er nu toch om de burger te beschermen? Misschien. Misschien, want niemand weet hoe de rechters van het EHRM zullen oordelen over een eventuele klacht van een katholieke vader die vindt dat zijn mensenrechten geschonden worden doordat de lessen biologie, chemie, fysica en zedenleer zijn kinderen een vrijzinnige levensbeschouwing opdringen. Ergo: moet en kan het EHRM wel oordelen over dergelijke aangelegenheden?

Auteur: Tim F. Van der Mensbrugghe

Tim F. Van der Mensbrugghe is freelance journalist. Hij werkte zes jaar voor de krant De Morgen, waarvan de laatste drie als eindredacteur. Sinds eind 2009 schreef hij hoofdzakelijk voor Apache en dagblad De Standaard. Zijn eerste boek, een bundeling reportages met de titel Onder de Wapper, verscheen bij Uitgeverij Luster. Sinds februari 2011 schrijft hij weer voor De Morgen.
Mail: tim@apache.be

Word lid

Lees direct verder en steun onafhankelijke onderzoeksjournalistiek. Nu nog aan 6,66 euro per maand.


Ja, ik word lid