De vierde macht van Wikileaks

Een goede maand na 'het 9/11 van de Belgische kerk' beleven we volgens nogal wat media vandaag 'het 9/11 van de Amerikaanse diplomatie'. Maar misschien beleven we met het lekken van 250.000 documenten uit de Amerikaanse diplomatie via Wikileaks nog wel een ander 9/11: dat van de reguliere media als vierde macht.

Door Tom Cochez

Julian Assange zette, met een miniem budget, de Amerikaanse diplomatie én de reguliere media in hun hemd. (Foto Tom Adams)

De publicaties via Wikileaks zijn bijzonder ingrijpend. Een enkeling niet te na gesproken, lijkt intussen zowat iedereen overtuigd van de grote impact die Wikileaks heeft op de wereldpolitiek.

Dit jaar bracht de klokkenluiderwebsite met de regelmaat van de klok materiaal naar buiten waar menig onderzoeksjournalist een paar vingers voor over zou hebben gehad. Na de choquerende beelden van een genadeloze helikopteraanval op Bagdad en de ontluisterdende documenten over de oorlog in Afghanistan, staat deze keer de Amerikaanse diplomatie in haar hemd. Maar veel belangrijker dan de koosnaampjes die het Witte Huis bezigt voor Berlusconi en Sarkozy is het harde nieuws dat via Wikileaks over Noord-Korea, Iran en Saoudi-Arabië werd verspreid. Belangrijker en relevanter wereldnieuws dat 'onthuld' werd in de klassieke onderzoeksjournalistieke betekenis van het woord, was er dit jaar niet.

Kanttekeningen

Kranten maken kanttekeningen bij de aanpak van Wikileaks. Zo wordt er gewezen op tekorten. Het eenzijdig lekken van Amerikaanse gegevens bijvoorbeeld. Wikileaks onthult bij uitstek Amerikaanse informatie en dat is in zeker zin 'niet eerlijk'. Bovendien zou Wikileaks zeer sterk steunen op één belangrijke bron. Er gaan ook stemmen op om Wikileaks te controleren. Terecht, al legt de website, veel meer dan dat de reguliere media dat vandaag doen, wel al haar ruw bronnenmateriaal op tafel. Duidelijker kan haast niet.

Het zijn argumenten en bedenkingen die hout snijden, maar tegelijk doen ze geen afbreuk aan de vaststelling dat Wikileaks er in geslaagd is om op korte tijd en op zeer spectaculaire wijze de rol van vierde macht op zich te nemen.

Het lijkt er sterk op dat Wikileaks op 28 november 2010 de vierde macht is geworden

Bijgevolg staat, naast de Amerikaanse diplomatie, ook de reguliere media in zijn hemd, op zijn minst wat betreft het uitvoeren van haar meest essentiële taak als vierde macht. Misschien een beetje kort door de bocht, maar toch: het lijkt er sterk op dat Wikileaks op 28 november 2010 de vierde macht is geworden. Dat wordt haast pijnlijk geïllustreerd door de manier waarop de website kwaliteitskranten zoals Le Monde, El País en The Guardian wellicht onbewust degradeert tot drager van haar eigen boodschap, tot instrument om informatie van Wikileaks te verspreiden. Die kranten brengen geen eigen onderzoek maar materiaal afkomstig van Wikileaks.

Waakhond

Meer nog dan de slagkracht van Wikileaks verbaast de manier waarop de website erin geslaagd is om de rol van waakhond en vierde macht over te nemen. Dankzij de technische mogelijkheden die internet biedt, maar vooral ook met een miniem budget in een op het eerste gezicht totaal ongelijke strijd tegen mediatycoons met miljarden dollars op de bankrekening die, als ze dat tenminste zouden willen, zelf legers onderzoeksjournalisten op pad zouden kunnen sturen.

Vanzelfsprekend zal en kan Wikileaks de rol van vierde macht (nog) niet alleen torsen. De website heeft nood aan verdere verbreding en aan internationale navolging, maar de kans dat het lukt en Wikileaks de reguliere media steeds verder degradeert tot leverancier van entertainmentproducten is groot.

Kranten, tijdschriften, radio en televisie hebben dat in de allereerste plaats aan zichzelf te danken. De commerciële insteek haalt het steeds nadrukkelijker op de originele opdracht van de media als vierde macht. Het gigantische gat dat mediabonzen op die manier zelf hebben gelaten, is het gat waar Wikileaks met succes is ingedoken. Het is een duik die de toekomst en de functie van de reguliere media dramatisch dreigt te herdefiniëren.

Wat is Apache.be?

Apache.be is een nieuwssite met focus op onderzoeksjournalistiek. Onze hoofdredacteur legt in een video uit wat Apache.be is. Neem alvast een voordelig abonnement en ontdek ons volledig aanbod. Schrijf u ook in op onze wekelijkse nieuwsbrief, word fan op Facebook en volg ons op Twitter.

26 reacties RSS

  1. Is het niet wat vroeg om nu al van een vierde macht te spreken? Ben volledig akkoord dat de traditionele media deze rol niet meer vervullen, gedegradeerd als ze zijn tot platte commercie en entertainment, enkele commentatoren en duiders buiten beschouwing gelaten. Voorlopig lijkt het me eerder dat Wikileaks vooral aan agendasetting doet; ze hebben nog geen enkele politieke macht van zijn voetstuk gehaald, zoals destijds de Washington Post met de Watergate-affaire. Het gaat ook vooral over Amerikaanse achtergrondinformatie. Ik kan me ook niet van de indruk ontdoen dat er meer zit achter die Wikileaks dan alleen die ietwat don quichottiaanse figuur waarvoor Assange doorgaat.

  2. Zonder kwaliteitskranten als The Guardian en The New York Times had de informatie van WikiLeaks nooit het effect gehad dat het nu heeft. Zonder de context die de kranten aan de documenten hebben gegeven, was die berg correspondentie waarschijnlijk voor een groot deel ongelezen gebleven. Deze onthullingen tonen net de waarde van de expertise aan die Assange blijkbaar bij kwaliteitskranten zoekt en niet bij nieuwe media (whatever that means) kan vinden.

  3. Tom
    Je vergist je volgens mij. Wikileaks heeft blijkbaar de 'oude' media nodig om nieuws te kunnen maken en zijn primeurs te legitimeren. Ze hebben enkel als doorgeefluik gefungeerd voor de kwaliteitsmedia (NYT, Guardian, Monde, El Pais en Der Spiegel) die uiteindelijk hun onderzoeksjournasliten (Nick Davies o.a.) aan het werk hebben gezet. Zonder die wisselwerking zou dit nieuws nooit zo'n 'bom' zijn geweest.

    1. @Karl (en Peter)
      Wat je zegt klopt natuurlijk, maar dat Assange naar de 'oude media' is gestapt heeft naar mijn gevoel vooral te maken met het feit dat Wikileaks zelf (nog) geen machine is die dit (nu al) aankan en wat er nu nog niet is, zou er wel eens heel snel kunnen zijn. Wat de voorbije dagen gebeurde, geeft mij vooral de indruk dat de kwaliteitsmedia zich hebben laten inzetten als een soort veredelde copywriters. Het is Assange die de regie in handen had, niet de kwaliteitsmedia zelf. Nu kan je dat misschien nog als wisselwerking duiden, maar aan dit tempo is er straks geen wisselwerking meer nodig...

  4. de waarde van een nieuwsmedium staat en valt natuurlijk met het waarheidsgehalte van de gepubliceerde documenten. en dan denk ik bv aan de "onthullende" documenten over de "pedofiele contacten" van Di Rupo, die door het gerecht al jaren geleden als fantasie naar de prullenbak werden verwezen. als de basis van de rest van de documenten even stabiel is, is er nog een lange weg te gaan. uit hun context gerukt gaan vele geruchten een eigen leven leiden.

  5. Pingback: De vierde macht van Wikileaks : StampMedia

  6. Het vervelende aan WikiLeaks is dat al het werkelijk ophefmakende nieuws voorlopig uit één bron gekomen is. We nemen gemakshalve aan dat de documenten die die ene bron aangereikt heeft authentiek zijn, maar tegelijk vragen we ons te weinig af: heeft WikiLeaks wel structurele bronnen van informatie? Zullen er nog dergelijke bommen op het hoofd van de een of andere diplomatie vallen, of zit WikiLeaks nu passief te wachten tot een doorgedraaide overheidsbeambte nog eens een cd’tje uploadt?

    Kortom: in hoeverre zijn de stunts van WikiLeaks succesvolle oneshots dan wel het begin van een onafgebroken reeks onthullingen?

    Eerlijk gezegd heb ik mijn twijfels bij de waarheidsvindende competenties van het team achter WikiLeaks. Ik heb de indruk dat ze vooral een uitstekend technisch platform hebben gecreëerd, maar gedegen journalistiek werk heeft niemand die mensen tot nog toe al zien leveren. Dat hoeft ook niet: WikiLeaks is geen journalistieke site. Het zijn de ouderwetse journalisten van de reguliere media die met de ruwe informatie aan de slag gegaan zijn en er relevante gegevens uitgehaald hebben, niet WikiLeaks zelf.

    In die zin is die site een aanvulling, maar zeker geen bedreiging voor de reguliere media. Ik zou zelfs durven te spreken van een versterking. Door de samenwerking met WikiLeaks, waarbij die site een soort sluis is, kunnen de reguliere media hun controlerende functies des te beter uitvoeren. En andersom staat WikiLeaks nergens als er geen journalisten zijn die een coherent verhaal kunnen distilleren uit de massa’s informatie die de site op de wereld loslaat.

  7. Het lijkt er me sterk op dat WikiLeaks de traditionele media hard nodig had om een boodschap (welke?) wereldkundig te maken. Ik heb de indruk dat WikiLeaks niet meer is dan een digitale brievenbus waar een informatiebron zijn materiaal redelijk veilig kan achterlaten, in de veronderstelling dat het dan wel opgepikt wordt.

    Wat klokkenluiders of tipgevers vroeger misschien deden door een bundel met informatie - ooit stak er een geheim rapport over prostitutie in Antwerpen in mijn brievenbus - naar kranten of journalisten te posten, kan nu via op veel grotere (gedigitaliseerde) schaal (voor 250.000 geprinte bestanden heb je waarschijnlijk een zeecontainer nodig) naar WikiLeaks worden gesluist.

    Ik vind het overigens helemaal niet zo verwonderlijk dat dit soort gevoelig informatie bij WikiLeaks terechtkomt, en niet bij de klassieke media. Een bron neemt behoorlijk grote risico's als hij of zij informatie doorspeelt aan journalisten. Telefonische contacten, emailverkeer, het kan allemaal worden nagetrokken en wordt ook nagetrokken. In veel minder gevoelige of belangrijke zaken gaat justitie over tot het opsporen van telefonische contacten tussen journalisten en leden van de politiediensten. Zo mocht de wijkagent die me ooit had ingeschreven in Borgerhout aan het comité P komen uitleggen waarom mijn gsmnummer opdook tussen zijn "gevoerde gesprekken". Had mijnheer misschien informatie gelekt over een moordzaak?

    Nu hoor ik weer dat justitie onderzoekt wie informatie over de huiszoekingen naar terreurverdachten heeft gelekt naar de pers. De politiefunctionaris die zo onvoorzichtig is geweest om een sms'je te sturen naar een journalist - of het nu over de zaak gaat of niet - heeft een probleem.

    Die aanpak van justitie is overigens bijzonder efficiënt. Een paar van die onderzoeken en de bronnen drogen vanzelf op, ook al leiden die onderzoeken niet tot vervolging of veroordelingen. Politiemensen zijn veel voorzichtiger geworden. Zeggen liever niets meer, hebben zelfs liever dat je niet meer belt. Ik zal wel niet de enige zijn die af toe met twee gsm's rondloopt en gebruik moet maken van anonieme pay&go-kaarten?

    WikiLeaks slaagt er blijkbaar in om bronnen goed af te schermen. En dat is eigenlijk goed nieuws, want op die manier komt de informatie uiteindelijk toch op een veilige manier waar ze moet komen: bij de journalist.

    WikiLeaks toont zijn ruw bronmateriaal - is dat altijd wenselijk of verstandig? - maar daar lijkt het voorlopig dan ook bij te blijven. Ik ontwaar geen enkele journalistieke bewerking van het materiaal. En of WikiLeaks in staat is om na te gaan of het om authentieke documenten gaat, daar hebben we het raden naar. Zonder bewerking door traditionele journalisten heeft de informatie van WikiLeaks niet zo heel veel waarde.

    Wat hebben we de voorbije dagen geleerd uit "Cablegate"? Het feit dat er zoveel informatie is uitgelekt, is eigenlijk het belangrijkste nieuws. En verder hebben we geleerd dat diplomaten zich niet altijd even diplomatisch uitdrukken. Echt grote onthullingen - van het gehalte Iran-contragate bijvoorbeeld - heb ik eigenlijk nog niet gelezen.

    Ik zie WikiLeaks vooralsnog als een nieuw, nuttig hulpinstrument voor journalisten. En vanaf het moment dat WikiLeaks aan journalistiek gaat doen, worden ze zelf eigenlijk een traditioneel medium. Of zie ik dat verkeerd?

  8. Ik snap niet waarom iedereen het heeft over "ophefmakende onthullingen'. Er wordt meer bericht over Wikileaks zelf dan wat ze schrijven, en om mevrouw Doornaert even te citeren:

    "Dat die mails niet altijd in diplomatieke taal zijn opgesteld, is ook normaal, want ze zijn voor collega's en voor het eigen departement bestemd. En dus, ja, staat er in die e-mails dat mevrouw Merkel voorzichtig is en niet van risico's houdt, dat Nicolas Sarkozy lichtgeraakt en autoritair is, dat Berlusconi een fuifnummer is, dat Vladimir Poetin een autoritaire macho is, en dat er van Moammar Kadhafi, om het nu even ondiplomatiek samen te vatten, een hoek af is. Daar is niets ontluisterends aan. Het zijn ook geen grote onthullingen, iedereen die een krant met een beetje ernstige buitenlandberichtgeving leest weet dat al lang."

    Couldn't agree more. Zo'n mails vind je in elke werkomgeving terug, vraag me echt af wat daar "schokkend" en "vierde macht" aan is, meneer Cochez.

  9. Diederik,

    Nu minimaliseer je de zaak weer teveel: dat de VS aan hun diplomaten vragen om bankrekeningnummers, vingerafdrukken, dna-materiaal of irisscans te verzamelen van diplomaten en politici, is toch wel nieuws

    En dat de Saoedi's vragen om Iran binnen te vallen, lijkt me ook meer dan een faits divers.

    Maar het belangrijkste nieuws: blijkbaar wordt vertrouwelijke en zelf geheime informatie zeer slecht beschermd door Amerikaanse overheid.

    ps: Een jaar of tien geleden was er een ambtenaar van de APSD(een onderdeel van de federale politie) die duizenden vertrouwelijke justitiële en politionele documenten zou hebben verkocht aan de top van de Nederlandse drugsmaffia. Die ambtenaar, Koen V., is nooit vervolgd voor die feiten. Dat hij in staat was om al die geheime info te kopiëren, was blijkbaar een groter schandaal dan het verkopen van de info. Misschien kan WikiLeaks voor ons aan de Koen V.-files geraken? Lijkt me interessanter dan die opgewarmde Dutroux-stukken die ze onlangs op hun site hebben gezwierd.

    1. Wikileaks is geen journalistieke site. Dat klopt grotendeels. Al zou ik daar zelf vooral het woordje ‘nog’ tussenplaatsen. De hele site mag dan al in mysterie gehuld zijn, Assange is behalve hacker ook en vooral journalist. En voor zover ik weet, is geen enkele van de onthullingen via Wikileaks inhoudelijk omstreden.
      Integendeel, de kritiek beperkt zich in essentie tot het schieten op de pianist. Dat is een klassiek mechanisme bij wie door feiten in de verdediging wordt gedrumd. Het feit dat het in heel wat berichten gaat over het lekken op zich is daar helaas een illustratie van en geeft vooral aan hoe traditionele media (te vaak) werken. Wikileaks draait niet om het monopolie op sensatie – dat hebben de traditionele media wellicht voor de eeuwigheid – maar om een strijd om informatie. Fijn of niet, maar Wikileaks heeft op dat vlak de traditionele media meer dan gewoon een beetje de broek afgedaan.
      Dat Wikileaks de traditionele media nodig had om de boodschap wereldkundig te maken klopt. En dan? Net dat geeft perfect aan wat de functie van die traditionele media is of dreigt te worden. Wat enkele kwaliteitskranten met de informatie van Wikileaks deden, komt in het beste geval neer op duiding en analyse. Het is géén onderzoeksjournalistiek. Onderzoeksjournalistiek draait in essentie om het verwerven van goede bronnen. Dat is veel meer dan materiaal krijgen van een bron die vervolgens ook nog eens de regie behoudt. Dat laatste is een variant van onderzoeksjournalistiek die niet eens ongevaarlijk is.
      De vraag of Wikileaks effectief beperkt zal blijven tot een ‘nieuw, nuttig hulpinstrument voor journalisten’ dan wel straks zelf de copywriting van het eigen bronnenmateriaal zal doen, zal de toekomst beantwoorden. Maar dat het Wikileaks en niet de ‘reguliere media’ is die daarover kan beslissen, zegt naar mijn gevoel alles over hoe heftig de machtsverhouding deze week op zijn kop werd gezet.

  10. Als je nu leest de hoeveelheid mensen die toegang hadden tot die info, het veiligheidsniveau waarop de verdachte Manning zat. Zegt dit dan niet meer over hoe de USA met zijn info omgaat ? Zij zagen dit eerder als info die nodig was voor de dagelijkse interne werking tussen de verschillende departementen. Vervelende maar onschadelijke info, daarom hadden er ook zoveel toegang toe. Het gevolg gaat waarschijnlijk zijn dat er nog een beveilgingsniveau tussengevoegd gaat worden. Het blijft een beduidend gezichtsverlies naar de buitenwereld maar is het meer dan dat? Nu we hebben nog niet alles kunnen lezen maar zouden de top secret cables tot het laatste gehouden worden?

    Maar wie zit nu eigenlijk achter wikileaks buiten Assange als woordvoerder. Wie zijn de oprichters, wie financierd hun, van wie ontvangen ze steun, voor welk gedachtengoed hebben ze sympahatie of afkeer ?? Is er ergens een verborgen agenda ? Van dit alles is eigenlijk niks geweten. Waarom zijn hun oorspronkelijke doelstellingen van de site verdwenen ? Assange zelf dan. Hij probeerd zijn prive leven zo veel mogelijk af te schermen wat zijn goed recht is. Eén van de weinige dingen dat over de man geweten is dat hij in Australie journalist was. Als woordvoerder van Wikileaks en voormalig journalist zou ik denken dat hij in het verleden zijn sporen al verdiend zou hebben in de onderzoeksjournalistiek maar op Google is er geen artikel van hem terug te vinden. Of ik ben een slechte Googlelaar of zijn journalistieke stukken waren minder ophefmakend.

    Toch veel geslotenheid voor een organisatie die openheid propagandeerd lijkt me.

    Voor de uitvoering hebben ze gekozen om een 5 tal kranten exclusief toegang te geven tot hun data waar deze kunnen uit selecteren. Gebeurd dit gratis ? Aan welke voorwaarden moesten deze kranten voldoen voor ze de cables mochten inkijken ? Welke voorwaarden stelde Wikileaks aan het publiceren ? Hebben ze echt alle info gezien ? Wat is hun strategie ?
    Wikileaks was in bezit van deze diplomatieke cables van voor eind mei wat is er op deze 7 maand met deze info gebeurd?
    Dat Wikileaks niet de mensen heeft om bepaalde dingen te filteren of te onderzoekenn kan ik begrijpen. Waarom deze aan dit select kransje laten zien, dat gaat bepalen wat nieuwswaardig is voor Belgie of de rest van de wereld, minder.

    Ik ben volledig voorstander van meer openheid en een initiatief zoals Wikileaks. Het is ook begrijpelijk dat om hun werking te garanderen dat ze een aantal zaken niet kunnen openbaren (een excuse wat m.i. makkelijk gebruikt wordt). Het stoort me gewoon dat er zo weinig vragen gesteld worden over de info en de organisatie. Dat Wikileaks heilig verklaard wordt, klakkeloos geciteerd en gehyped wordt. Waardoor, buiten de zelfuitgeroepen titel "klokkenluider van de wereld", hebben ze eigenlijk die verdienste waar gemaakt. Door die helicopterbeelden waardoor bleek dat er ook burgerslachtoffers vallen in Irak ? Of door het pedofilie dossier over Di Rupo welke ook op Wikileaks staan (waarvan ik dacht dat algemeen aangenomen werd dat deze gefabriceerd waren) ?
    Als ik, wat logisch is, niks mag weten over de bron dan wil ik weten in welke mate de boodschapper betrouwbaar is.

    Er zit welgeteld 1 cable van Belgie in de iets meer dan 200 vrijgegeven cables. Hierin wordt vermeld dat de Belgische regering (Leterme) tegen het verwijderen van de kernkoppen uit Belgie was. Landen als Nederland Duitsland en Italie waren voor de verwijdering.

    It rejected a recent overture from Germany to join with the Netherlands, Italy and Germany to propose to the rest of NATO that nuclear weapons be removed from those countries
    (It= Belgie)

    Vanackere mag uitgebreid komen vertellen op de verschillende nieuwsplatforms dat er een zijdelingse vermelding gemaakt wordt over de eventuele aanwezigheid van kernwapens in Belgie, dit zou gedaan zijn door een lagere ambtenaar van de ambassade.

    Belgium has a special interest in nuclear non-proliferation issues because it participates in NATO's nuclear forces at the Kleine Brogel air force base.

    Of mijn interpretatie is slecht maar er staat duidelijk ze liggen er.

    Classified By: Ambassador Howard Gutman

    mmm dit wordt dus verstaan onder een lagere ambtenaar ??

    Hallo vlaamse journalisten, onderzoekers ik heb dit nergens in geen enkel artikel gelezen.

    Er is bij mijn weten nog niemand nagegaan wat het verband is tussen de promotie van de Heer Louis Michel en extra troepen of het opnemen van Guatanamo gevangenen terwijl dit toch impliciet geschreven wordt (eventueel zelfs Vanrompuy zijn aanstelling). Gelooft er echt iemand dat met het aanzien van Belgie te verbeteren echt het aanzien van Belgie bedoeld wordt ?

    Moet het echt eerst allemaal door Belga verspreid worden eer dit wordt overgenomen ? In een live interview kan ik aannemen dat alle kennis niet dadelijk paraat is en er achteraf gezien vragen gemist worden. Maar schrijvende pers wat is jullie excuse ???

    Ik ben geen journalist nog minder een schrijver maar ondanks dit stel ik me geregeld wel eens een vraag.

  11. Best Tom,

    Je hebt duidelijk een probleem met de "reguliere media" (die je zelf zo mooi tussen aanhalingstekens zet, geen idee wat daarvan de bedoeling is). Kan het misschien zijn omdat je er zelf ooit deel van uitmaakte, niet goed genoeg bevonden bent en sindsdien elk miniem fiet aanhaalt om aan te tonen hoe machtig het legertje "nieuwe media" wel is? Dat is een klassiek mechanisme bij iemand die ergens afgedankt wordt.

    Begrijp me niet verkeerd: nieuwe media hebben hun nut en springen soms in gaten waar de populaire (ai wat een vies woord, iets waar veel mensen tevreden over zijn kan niet goed zijn!) pers aan voorbij gaan. Ik ben ook heel blij voor je dat je nu een "nieuwe journalist" bent en de dag dat je wereldschokkend nieuws uitbrengt zal ik het zeker oppikken (voorlopig helaas nog niet gebeurd). Maar waarom dit alles in één grote strijd zien tussen nieuw en oud , fris en afgesleten, eervol en plat commercieel? Zijn alle media niet eerder complementair dan substituut?

    1. @Diederik Lemoin
      Om met meer kans op succes op de pianist te schieten, moet u toch uw bronnen checken. Het is echt niet omdat het Vlaams Belang graag vertelt dat ik afgedankt ben dat het ook zo is. Van een kritisch iemand als u had ik wat meer waarheidszoekend vermogen verwacht. Maar soit, ik ben heel blij dat u het nut van nieuwe media inziet.

  12. De klassieke media in het algemeen en de printmedia in het bijzonder zullen (hopelijk)lessen trekken uit de Wikileaksonthullingen nl. het heruitvinden van de onderzoeksjournalistiek,weze het via klokkenluiders op wie natuurlijk het dubbelcheck principe even zeer van toepassing is. Ik heb overigens elders reeds geschreven dat de toekomst van de pers als vierde macht vooralsnog in de handen ligt van een samengaan van een verantwoorde printmedia met haar macht en middelen en de ontluikende "vijde macht" van het internet. Julian Assange kondigt intussen ook een onthullend dossier aan over een topbank en dat kan op geen beter tijdstip komen, want na al de ellende die de financiele graaiers over de hele wereld hebben uitgestort, wordt het de hoogste tijd dat de politieke wereld paal en park stelt aan de excessen waarvoor dan weer de kleine man moet opdraaien. Wat telkens weer opvalt als de klassieke media onder vuur worden genomen, is dat de kritiek meestal beperkt blijft tot een potje wildschieten op de boodschapper en/of hem te degraderen tot een gefrustreerde of revanschistische oudjournalist.Wikileaks maakt zeer zeker ook fouten - we gaan het hier maar niet hebben over de vele uitschuivers van de print en zijn overdreven hang naar trivialiteiten en inbreuken op de privacy - en heeft nog een lange weg te
    gaan maar als de pers in al haar vormen haar rol van vierde macht weer ten volle zal opnemen, zal dat grotendeels te danken zijn aan zijn strijd.

  13. Het nut van "nieuwe media" of WikiLeaks staat niet ter discussie. De vraag is hoe we het fenomeen WikiLeaks moeten inschatten. Als een digitale brievenbus die buffer speelt tussen bronnen en de (traditionele) media? Of heeft WikiLeaks echt journalistieke aspiraties?

    WikiLeaks functioneert als enkele jaren als een soort digitale brievenbus met als doel om informatie op een voor de bron/informant veilige manier in de openbaarheid te brengen. WikiLeaks openbaart wat het toegeworpen krijgt/kreeg. En Tom, ook dat kun je toch bezwaarlijk onderzoeksjournalistiek noemen? Voor zover ik weet werft WikiLeaks geen bronnen, zoekt WikiLeaks niet gericht naar informatie, maar openbaart wat iemand op hun stoep legt. Het is een interessant en belangrijk fenomeen, maar om nu te zeggen dat "de media" de broek zijn afgedaan, is toch ook wel een paar bruggen te ver. Dan zou ik evengoed kunnen zeggen dat Matt Drudge (Drudge Report) de traditionele media pas echt de broek heeft afgedaan, want zijn stukjes hebben geleid tot de Lewinsky-affaire.

    Onderzoeksjournalistiek is volgens mij veel meer dan "goede bronnen" recruteren. Het gaat niet alleen om goedgeplaatste bronnen, maar vooral om creativiteit en het handig gebruik maken van open bronnen. De onthullingen van de Daily Telegraph, over de onkostennota's van Britse politici, vond ik veel indrukwekkender dan wat WikiLeaks nu doet: het gewoon op straat gooien van een occasioneel lek. Ok, het is een dijkbreuk, maar zoals Tim al opmerkte, in hoeverre putten ze uit informatie die ze van een bron hebben. Afwachten wat ze de komende maanden gaan uitbrengen.

    De vraag is of WikiLeaks in staat zal blijken om zijn bronnen echt te beschermen. Als Bradley Mannings, de man die de bestanden zou geheime bestanden zou hebben gedownload, echt de bron blijkt te zijn, dan zou het best wel eens kunnen dat de stroom informatie naar WikiLeaks opdroogt omdat klokkenluiders bang zijn om gearresteerd te worden.

    1. @Joris
      Zoals sok hierboven juist inschat, zal het in de eerste plaats de toekomst zijn die zal uitwijzen welke rol Wikileaks uiteindelijk op zich zal nemen. Er staan veel vragen open. Veel meer dan speculeren over hoe de antwoorden zullen luiden kunnen we niet. Maar de vaststelling dat het Wikileaks is (en niet de reguliere media) dat de macht heeft om die antwoorden te geven, was de aanleiding om bovenstaand opiniestuk te schrijven.

  14. kan het mij echt schelen hoe dat allemaal gestructureerd is?

    ben ik niet voornamelijk geïnteresseerd in de evolutie der gedachten omtrent de wereld en hoe die moet georganiseerd worden?

    u, allen, vertelt mij dat ik zus en zoe moet denken, maar mijn gedachten baseren zich eerder op informatie dan op meningen dus... welk nut dienen dan eigenlijk al deze bijdragen???

    het nut en belang van wikileaks zal zich, volgens alle berichten, slechts later manifesteren, wanneer we meer zullen weten. Toch zie ik hier al vele pogingen om alvast een eindevaluatie in te richten. Sorry hoor, maar ik doe daar niet aan mee.

    Eerlijk is eerlijk. Al de rest niet.

  15. @ Tom Cochez: heb ik het Vlaams Belang vermeldt? Dat heb ik toch even gemist. Maar ik ga je geruststellen: ik heb mijn eigen bronnen. En nu ga ik mijn pulpkrant verder lezen, waarschijnlijk één van de laatste edities gezien de groeiende macht van Wikidingens!

  16. En, inderdaad, wat dan nog wie die vierde macht heeft of niet. Mij interesseert vooral hoé die macht functioneert, en óf ze dat überhaupt doet, en óf ze ook als dusdanig wordt gepercipieerd, om te beginnen door de drie andere machten, en óf en hoé ze onafhankelijk en objectief en volledig blijft (wat dat laatste betreft scoort Wikileaks bijzonder laag, aangezien de lekken uitsluitend die van de Verenigde Staten betreffen), én én én. De tijd is inderdaad voorbij dat de 'reguliere' media (kranten, tijdschriften en in iets mindere mate radio en televisie) de dans leiden binnen die vierde macht. Ze is, zoals we weten, universeler en breder geworden en elke snuggere kan tegenwoordig een bijdrage leveren aan de kerntaak die volgens mij die vierde macht heeft: 'controle' uitvoeren op de drie andere. Zij het natuurlijk dat dit niet gaat via wetten en decreten, verkiezingen en aanstellingen of godbetert, via koninklijke bloede. Ze is totaal anders, functioneert helemaal tegenovergesteld aan of is eerder uit nature anarchistischer dan de strikt geordende en allerfijnst geregelde machines die de wetgevende, de uitvoerende en de rechterlijke machten zijn. Ze is chaotischer, bijzonder verrassend of gebeiteld, snel en altijd op de (potentiële) wonde. Ze kan uit het niets duiken (zoals Wikileaks) en ze kan (zoals bepaalde kranten (dat waren)) al decennialang wegen op regeringsbeleid in democratisch genoemde staten. Ze kan individueel zijn (blogs, burgerjournalistiek) of kan toevallig collectief zijn (Facebook en De Bie onlangs of youtube). De vierde macht heeft met andere woorden, veel meer gezichten gekregen. Het einde van de 'reguliere' media/pers? Neen, ze is alleen veel breder geworden voor mij. De grootte van de macht wordt dan enkel nog door de kwaliteit van de controle bepaald (= hoe vrij, onafhankelijk, objectief, zwaarwegend, breed, diep of volledig is ze), niet meer door traditie.

  17. Wikileaks gaat niet uitsluitend over de US. Zoek maar eens op wat Assange en consoorten in Kenia aan het licht hebben gebracht bijvoorbeeld, en de erkenning die ze daarvoor onder meer van Amnesty International hebben gekregen.

  18. Pingback: WikiLeaks and the re-architecturing of society

Reageer

VerwantVerwante berichten
RecentRecent in "Mediakritiek"